I SA/Wr 1870/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Asesor WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Asesor WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Dziok po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2004 r. skargi S. K. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania samochodu osobowego uchyla zaskarżoną decyzję. Sygn. akt 3 I SA/Wr 1870/01 1 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Prezes Głównego Urzędu Ceł działając na podstawie art. 233 § 2 i art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137 z 1997 r., poz. 926 ze zm. ) w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny ( Dz. U. z 1997 r. Nr 23 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania S.K. od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego we L. z dnia [...] Nr [...] odmawiającą wydania samochodu marki Mercedes E 250D na wniosek S. K. z dnia [...] - uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania . W uzasadnieniu rozstrzygnięcia odwoławczego podano , że w dniu [...] na przejściu granicznym w Porajowie skarżący zgłosił do odprawy celnej przewożone wartości dewizowe, lecz nie zgłosił do niej samochodu osobowego marki Mercedes E 25OD. Podczas przeszukania dokonanego przez funkcjonariuszy celnych ujawniono fakturę zakupu przedmiotowego samochodu i inne dokumenty dotyczące pojazdu. W związku z powyższym wszczęto postępowanie karne skarbowe zakończone skierowaniem sprawy na drogę postępowania sądowego. Prawomocnym wyrokiem sygn. [...] z dnia [...] Sądu Rejonowego w Z. uniewinniono skarżącego od popełnienia zarzucanego mu czynu oraz zarządzono zwrot wymienionego samochodu na rzecz A. M. uznając , iż jest on właścicielem rzeczonego auta , natomiast S. K. przewoził ten samochód na podstawie ustnej umowy zawartej z A. M. Organ odwoławczy wskazał , iż skarżący zgodził się z zapadłym uprzednio rozstrzygnięciem Dyrektora Urzędu Celnego w L. z dnia [...] Nr [...] , mocą którego umorzone zostało postępowanie administracyjne dotyczące uregulowania statusu tego pojazdu - nie wniósł bowiem odwołania. W tych okolicznościach sprawy Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził, iż zaskarżona decyzja jest wadliwa, gdyż brak było podstaw do wydania decyzji w sprawie odmowy wydania stronie przedmiotowego samochodu. W przekonaniu organu odwoławczego - skoro właścicielem przedmiotowego samochodu był A. M., natomiast odwołujący się S. K. tylko przewoźnikiem i pojazd wydano A.M. zgodnie z orzeczeniem Sądu Rejonowego w Z., wobec tego przyjąć należy , że wniosek w sprawie wydania samochodu stał się bezprzedmiotowy , a postępowanie winno zostać umorzone. Na powyższą decyzję S.K. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek zamiejscowy we W. domagając się jej uchylenia i nakazanie wydania przedmiotowego samochodu , zarzucając błędną ocenę stanu faktycznego oraz błędne zastosowanie przepisów prawa celnego , a w jej wyniku uznanie , że osoba uprawnioną do wydania samochodu Sygn. akt 3 I SA/Wr 1870/01 2 jest A.M. Skarżący podniósł , iż wszystkie dokumenty dotyczące przewozu samochodu, faktura zakupu , a także dokumentacja celna były wystawione na jego nazwisko. Osobiście dokonał zakupu pojazdu na terenie Francji, po czym w Polsce miał jedynie odsprzedać go A. M. według wcześniejszych uzgodnień telefonicznych. Z tych racji , zdaniem skarżącego nie może on być uznany za przewoźnika samochodu , lecz właściciela. Ustalenie bowiem , że jest przewoźnikiem zostało dokonane tylko na podstawie oświadczeń , że samochód jest przeznaczony dla A. M., który aktualnie odmawia skarżącemu zapłaty za samochód. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art.97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we W., jako rzeczowo i miejscowo właściwy. Po myśli art. 3 § 1 powołanej wyżej ustawy powołanej wyżej ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 - 150 ustawy). Stosownie zaś do brzmienia art. 134 § 1 sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną postawą prawną. W ocenie Sądu kontrolowana decyzja uchybia prawu, stąd zawarty w skardze wniosek o jej uchylenie zasługiwał na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów niż przytoczone przez stronę skarżącą. Rozpatrując zatem stan faktyczny i prawny sprawy oraz dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem zgodności z prawem tj. z normami prawa materialnego, jak i przepisami postępowania administracyjnego Sygn. akt 3 I SA /Wr 1870/01 3 Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Prezesa Głównego Urzędu Ceł narusza przepisy prawa w zakresie wyznaczonym normą art. 145 § 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi co powoduje , iż decyzja to podlega usunięciu z obrotu prawnego. W niniejszej sprawie bowiem organ odwoławczy uchylając w całości decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w L. z dnia [...] i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji , dopuścił się naruszenia norm , które zastosował tj. art. 233 § 2 oraz art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 z 1997 r. poz. 926 z póź. zm.). W świetle art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ , jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne , które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Na tle brzmienia cytowanego przepisu , jak również zgodnie z ugruntowaną linią orzecznictwa i doktryny przyjmuje się , iż organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, jeżeli organ ten nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w ogóle albo rozstrzygnął sprawę na podstawie postępowania dowodowego w nieznacznej części lub postępowanie wyjaśniające przed organem pierwszej instancji zostało przeprowadzone , ale z naruszeniem norm prawa procesowego. W żadnym innym wypadku nie zachodzą podstawy do wydania tego rodzaju decyzji kasacyjnej. Wiąże się to zresztą z celem i istotą postępowania odwoławczego , jakim jest powtórne rozpatrzenie przez organ drugiej instancji sprawy pod względem merytorycznym . Tym samym niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca omawianego przepisu ( por. wyrok NSA z 22.09.1981r. sygn. II SA 400/81, ONSA 1981,Nr 2,poz.88 ) Bez wątpienia jednak opisana sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. Jak wynika z motywów rozstrzygnięcia - Prezes Głównego Urzędu Ceł przyjął, iż decyzja ta jest wadliwa , lecz nie z powodów o których mowa w treści art. 233 § 2 , ale z uwagi na brak podstaw do wydania decyzji w sprawie odmowy wydania samochodu , ponieważ wniosek skarżącego w tej materii stał się bezprzedmiotowy, a postępowanie powinno być umorzone. Skoro zatem organ pierwszej instancji , w ocenie organu odwoławczego nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego i procesowego , które skutkowałyby koniecznością przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub znacznej części , zatem nie zachodziły przesłanki do wydania rozstrzygnięcia kasacyjnego na mocy art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej. W zaskarżonej decyzji występuje wobec tego również sprzeczność między sentencją a uzasadnieniem. W razie bowiem uznania w toku postępowania odwoławczego , że w sprawa przed pierwszą instancją stała się bezprzedmiotowa, właściwe jest zastosowanie Sygn. akt 3 I SA/Wr 1870/01 4 przez organ odwoławczy normy art. 233 § 1 pkt 2 lita/, czyli uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania w sprawie. W ocenie Sądu jednak, wbrew stanowisku wyrażonemu w zaskarżonej decyzji , nie można było z okoliczności faktycznych sprawy wywodzić, iż postępowanie wszczęte w dacie [...] na żądanie skarżącego było bezprzedmiotowe , ponieważ przedmiot postępowania tj, żądanie skarżącego o wydanie samochodu istniało przez cały czas trwania postępowania administracyjnego. Odwołać się tu należy do literatury i orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, które wskazują na odróżnienie przypadków bezprzedmiotowości postępowania od braku przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie znajdującego podstaw w stanie faktycznym lub prawnym sprawy , przy czym zważywszy na właściwie tożsamą konstrukcję przepisu art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej z odpowiednim przepisem w Kodeksie postępowania administracyjnego tj. art. 105 § 1 właściwe będzie wskazanie na orzecznictwo oraz pogląd doktryny ukształtowane także na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego . I tak bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego może być skutkiem przyczyn faktycznych, tzn. ustania stanu faktycznego podlegającego uregulowaniu przez organ administracji w drodze decyzji, np. śmierć osoby w trakcie postępowania administracyjnego , w którym organ miał orzec o prawach lub obowiązkach osobistych, niezbywalnych za życia i nie dziedziczonych po śmierci ( M. Wierzbowski red. "Postępowanie administracyjne" . 7 wydanie, C.H.Beck Warszawa 2004 r. str. 130). Postępowanie staje się również bezprzedmiotowe wskutek przyczyn prawnych, tzn., gdy obowiązujące przepisy prawa uniemożliwiają rozstrzygnięcie sprawy co do istoty ( por. wyrok z dnia 5 stycznia 1982 r., sygn. akt I S.A. 919/81, ONSA 1982, Nr 1, poz.5). W tych to zatem przypadkach istotnie zachodzi podstawa do umorzenia postępowania jako obiektywnie bezprzedmiotowego (art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej). Brak natomiast przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone (wyrok z dnia 16 stycznia 1992r, sygn. akt I S.A.I 1269, ONSA 1992, Nr 1, poz.l7).Podobne stanowisko zajął Sąd w wyroku z dnia 10 stycznia 1989r., (sygn. akt S.A./Wr 957/88 ONSA 1989, Nr 1, poz.22), stwierdzając, że brak ustawowej przestanki do uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony. Analogiczny pogląd zawarł NSA na tle regulacji art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej wywodząc , iż bezprzedmiotowość postępowania nie może być utożsamiana z brakiem przesłanek do uwzględnienia wniosku strony (III SA 102/00 z 20.04.2001 , Prz. Pod. 2001/9/63). Sygn. akt 3 I SA /Wr 1870/01 Na tle powyższych ustaleń , organ odwoławczy prowadząc ponowne postępowanie w sprawie obowiązany jest rozpoznać żądanie skarżącego co do istoty , wydając rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie. Z tych powodów orzeczono jak w sentencji.