II SA/Kr 382/03

Dnia 31 maja 2004r, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec NSA Wiesław Kisiel WSA Halina Jakubiec (spr.) Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2004 r. sprawy ze skargi G. Ś. na decyzje Wojewody Małopolskiego z dnia 29 stycznia 2003r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego I. skargę oddala, II. przyznaje radcy prawnemu V. L. od Skarbu Państwa ( Wojewódzki Sąd Administracyjny) kwotę [...] zł. ( [...] złotych ) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia 29 stycznia 2003 r ([...]) Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy orzeczenie Starosty [...] z dnia [...].2002 r ([...]) o odmowie G.Ś. prawa do zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył wynikający z akt stan faktyczny oraz powołał się na treść przepisu art.37 j ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2001 r oraz art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r o zmianie m.in. ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r Nr 154 póz. 1793), które zdaniem organu powinny stanowić podstawę prawną wydanej decyzji. Zgodnie z treścią tego przepisu (art.37j ust.1 ) przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego uzależnione jest od łącznego spełnienia następujących warunków: 1. uzyskania statusu osoby bezrobotnej w rozumieniu art.2 ust. 1 pkt.2 ustawy 2. spełnienia określonych w art. 23 ustawy warunków do uzyskania prawa do zasiłku 3. posiadania okresu uprawniającego do emerytury - ustalonego wg zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r o emeryturach i rentach i Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162 póz. 1118) 4. posiadania okresu uprawniającego do zasiłku wynoszącego dla kobiet 30 lat lub 25 lat w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac w szczególnych warunkach, przy czym okres ten liczony jest wg. zasad z art. 23 i 24 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Spośród wymaganych wyżej warunków zdaniem organu skarżąca spełnia tylko pierwszy i trzeci z nich - tj. spełnia wymagania niezbędne dla uzyskania statusu osoby bezrobotnej i posiada okres uprawniający do emerytury. Drugiej z przesłanek skarżąca nie spełnia, gdyż w okresie 18 miesięcy poprzedzającym dzień zarejestrowania się w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] tj. od [...].1999 r do [...] 2000 r przepracowała w wymiarze ¼ etatu w Firmie "A" s. c. w [...] 105 dni, a wymagania ustawowe określone art. 23 ustawy o zatrudnieniu stanowią o konieczności przepracowania łącznie (w tym okresie) 365 dni i za wynagrodzeniem w wysokości co najmniej najniższego wynagrodzenia. Odnośnie przesłanki czwartej, do okresu uprawniającego do zasiłku, w oparciu o przedstawione świadectwa pracy organ II instancji zaliczył łącznie 22 lata 9 miesięcy i 12 dni, na który składają się: - zatrudnienie w Zakładach Przemysłu Owocowo Warzywnego "Ł" w [...] od [...]1974 r do [...]1976 r -prace w [...] Fabryce Naczyń Emaliowanych w [...] od [...] .1976 r do [...].1997 r oraz od [...].1997 r do [...] 1997 r - zatrudnienie w Firmie "I" spółka jawna we [...] od [...].1997 do [...].1997 r oraz [...]1998 r do [...].1998 r, tj. także ten okres, którego nie uwzględniono w postępowaniu przed organem I instancji. W tych okolicznościach skarżąca nie wykazała 25-cio letniego okresu uprawniającego do zasiłku, co przy uwzględnieniu faktu wykonywania zatrudnienia w szczególnych warunkach w pełnym wymiarze czasu i w szczególnym charakterze przez 18 lat 2 miesiące i 7 dni ( co nie jest przez organ kwestionowane), uprawniałoby w świetle art. 37 j ust. 1 (w/w) do przyznania dochodzonego przez skarżącą uprawnienia do zasiłku przedemerytalnego. Usuwając uchybienia wskazane w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego dnia 26.08.2002 r sygn. akt. II SA/Kr 2632/01, które zaistniały w związku z uchyloną tym wyrokiem decyzją w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego, organ I instancji jak i organ II instancji wskazał i opisał jakie okresy zatrudnienia zostały uwzględnione , a także te co do których oceniono, że nie podlegają zaliczeniu do okresu uprawniającego do zasiłku. Mianowicie nie zaliczono zatrudnienia skarżącej w ZPM ZP CHr ""B" Sp z o.o. w [...] od [...].1998 do [...].1999 r ( 2 miesiące oraz 29 dni), ze względu na brak wskazania w świadectwach pracy wymiaru czasu oraz w "A" s. c. w [...] od [...].2000 r do [...] 2000 r (tj 3 miesiące i 15 dni), gdyż skarżąca zatrudniona była w wymiarze ¼ etatu. Nie został także doliczony okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych od [...].1999 r do [...].2000 r, bowiem stosownie do dyspozycji art.30 ust.2 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu okresów pobierania zasiłków nie wlicza się do okresów wymaganych do nabycia prawa i długości okresów pobierania zasiłków. Natomiast okres aktualny pobierania zasiłku nie mógł być zaliczony , gdyż "aktualnie" prawa do zasiłku skarżąca nie uzyskała. Nadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że podane w piśmie z dnia [...]1999 r ([...]), iż skarżąca w dniu rejestracji w PUP udowodniła 24 lata okresu uprawniającego do zasiłku stanowiło omyłkę sporządzającego to pismo urzędnika , co potwierdza analiza przedłożonej przez skarżącą dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia. W skardze na powyższą decyzję Wojewody Małopolskiego wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego G. Ś. domagała się uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego, gdyż słuszność jej żądania potwierdzona została wyrokiem NSA z dnia 26 sierpnia 2002 r II SA/Kr 2632/01, a także informacjami jakie uzyskała w prasie. Przy uwzględnieniu okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od [...] 1972 do [...] .1974 i całego wskazanego świadectwami pracy okresu zatrudnienia łączny jaki posiada okres uprawniający do zasiłku wraz z okresem pobierania zasiłku dla bezrobotnych wynosi zdaniem skarżącej 26 lat 4 miesiące i 12 dni. Do skargi poza kserokopiami znajdujących się w aktach świadectw pracy, skarżąca dołączyła zaświadczenie i umowę o pracę potwierdzające wykonywane zatrudnienia w firmie "B" w [...] w okresie od [...] 1999 r do [...].1999 r oraz od [...].1998 r do [...].1999 r - w pełnym wymiarze czasu pracy, a także roczne obliczenie podatku z emerytur, rent oraz zasiłków i ubezpieczenia społecznego za 1998 r. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie wskazując na ustalony przez organ pierwszej instancji stan faktyczny, przepisy prawne powołane w wyżej opisanej decyzji oraz szczegółowo ustosunkowując się do zarzutów skargi. Mianowicie pismo PUP z dnia [...].1999 r [...] nie jest decyzją w rozumieniu przepisów postępowania administracyjnego lecz stanowi korespondencję skierowaną przez PUP w [...] do ZUS w [...] której treść podano do wiadomości skarżącej informując, iż udowodniła okres uprawniający do zasiłku wynoszący łącznie 24 lata, co jak się okazało wobec wykazania przez G.Ś. 22 lat 9 miesięcy i 14 dni było informacją błędną. Do okresu uprawniającego do zasiłku nie można zaliczyć czasookresu co do którego orzeczono w stosunku do skarżącej stopień niepełnosprawności, gdyż brak jest ku temu podstawy prawnej zarówno z punktu widzenia przepisów emerytalno - rentowych jak i ustawy o zatrudnieniu i zdziałaniu bezrobociu. Nadto w odpowiedzi na odwołanie dokonana została ponowna analiza przesłanek warunkujących uprawnienia do zasiłku przedemerytalnego, w tym także z punktu widzenia wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.08.2002 r ( II SA/Kr 2632/01), a w konkluzji organ potwierdził stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] 2001 r ([...]) w przedmiocie odmowy zasiłku przedemerytalnego, jak wynika z treści uzasadnienia wyroku z dnia 26.08.2002 r nastąpiło ze względu na stwierdzone przez Sąd uchybienia w toku przeprowadzonego przez organ postępowania, a w szczególności nie ustosunkowanie się przez organ do tych okresów których zaliczenia do okresu uprawniającego do zasiłku organ odmówił tj. okresu pobierania przez skarżącą renty, zasiłku dla bezrobotnych i okresu pracy w gospodarstwie rolnym oraz braku specyfikacji co do tych okresów, które zostały objęte przyjętym 22 - letnim stażem pracy skarżącej , co uniemożliwiło kontrolę zaskarżonej decyzji uchybiając zarazem treści przepisów art.7, art.,77 §1, 107 § 3 kpa. Uchybienia te przy ponownym rozpoznaniu wniosku G. Ś. o zasiłek przedemerytalny zostały przez organ pierwszej jak i drugiej instancji wyeliminowane. Stan faktyczny wynikający z akt i ustalony przez organy jest zasadniczo niesporny i przedstawia się następująco: G. Ś. została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] jako osoba bezrobotna w okresie od [...].1999 do [...].2000 r z prawem do zasiłku dla bezrobotnych, który pobierała od [...].1999 r do [...] .2000 r. W okresie od [...] 2000 r do [...].2000 r podlegała zatrudnieniu w wymiarze ¼ etatu w spółce "A" s. c. w [...], a następnie została ponownie zarejestrowana jako osoba bezrobotna w dniu [...].2000 r i decyzją Starosty [...] z daty [...].2000 r ([...]) przyznającą status jej osoby bezrobotnej odmówiono przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych . W dniu [...].2000 r G.Ś. przedkładając kserokopię świadectw pracy wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Decyzją Starosty [...] z dnia [...].2000 r oraz utrzymującą ją w mocy decyzją Wojewody Małopolskiego z daty [...].2001 powołanym wyżej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zostały uchylone. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy szczegółowo ustosunkowały się do przedłożonej przez skarżąca dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia wskazując w sposób na wstępie opisany jakie okresy podlegają zaliczeniu do uprawnień, a które nie mogą być uwzględnione przy obliczeniu okresu uprawniającego do zasiłku. Do oceny tej zastosowanie znajduje przepis art. 23 oraz art. 24 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu - powołanej na wstępie. W myśl art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy w/w do okresu uprawniającego do zasiłku zalicza się okres zatrudnienia i osiągania wynagrodzenia w kwocie co najmniej najniższego wynagrodzenia. Uchybienia polegające na przyjęciu kryterium wymiaru czasu na jaki zatrudniona była skarżąca podczas gdy powołany przepis art.23 ust. 1 pkt 2 określając warunki ustalenia okresu uprawniającego do zasiłku posługują się kryterium wynagrodzenia, w rozważanym stanie faktycznym nie mogło mieć żadnego wpływu na wynik postępowania. Z ustalonego stanu faktycznego wynika bowiem, iż skarżąca przy uwzględnieniu całego okresu zatrudnienia wykazanego przedstawionymi świadectwami pracy nie wykazała wymaganych 25 lat okresu uprawniającego do zasiłku. Nie znajduje uzasadnienia prawnego także żądanie zaliczenia okresu pracy skarżącej w gospodarstwie rolnym do okresu uprawniającego do zasiłku, bowiem żaden z przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałania bezrobociu nie przewiduje takiej możliwości. Okresy pracy uprawniające do zasiłku zostały wymienione w art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy w/w, a zatem okresy wykonywania innego rodzaju pracy nie mogą być zaliczone do okresu, od którego zależy nabycie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Zagadnienie to zostało rozstrzygnięte w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 1996 r III AKN 10/96 (OSNAPiUS 1997 nr 2 póz. 13), w którym stwierdzono, że "okres prowadzenia lub pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wliczony do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze (....) nie podlega wliczeniu do stażu pracy warunkującego nabycie uprawnień do zasiłku przedemerytalnego". Należy zauważyć, że przepis art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r O emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162 póz. 1118 z późn. zm.) pozwala na zaliczenie m.in. okresu przypadającej przed dniem [...] 1983r pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, jedynie jako okresu uzupełniającego przy ustalaniu prawa do renty i emerytury w sytuacji gdy okresy składkowe i nieskładkowe ustalone zasadach ogólnych ( określonych w art. 5-7 tej ustawy), są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu. Nie znajduje zastosowania w stosunku do skarżącej przepis art.37 ust. 1 gdyż określa, iż zaliczeniu do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego podlega wyłącznie okres aktualnie pobieranego zasiłku. Tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia okresu pobierania zasiłku skarżącą od [...] 1999 r do [...].2000 r, po upływie którego skarżąca podjęła zatrudnienie, a następnie ponownie uzyskała status osoby bezrobotnej, gdyż sytuacja ta nie spełnia dyspozycji powołanego przepisu. Sposób sformułowania przepisu art. 23 ustawy o zatrudnieniu, a w szczególności jego systematyka polegająca na wyszczególnieniu w ust. 2 jako "również" zaliczonych do 365 dni, o których mowa w art. 1 między innymi okresu pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, wskazują na charakter tego uregulowania jako lex specialis, odnoszącego się wyłącznie do 365 dniowego okresu, a nie okresu, od którego zależy np. długość okresu pobierania zasiłku i jego wysokość. Jako lex specialis nie może podlegać wykładni rozstrzygającej. Z tego też powodu okres pobierania renty nie może podlegać zaliczeniu do wymaganego 25 letniego okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego. Odmienna wykładnia prowadziłaby do wyników spornych z celami ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( art. 1 ustawy), gdyż pozwalałaby na przyznanie uprawnień do świadczeń przewidzianych dla osób bezrobotnych poszukujących pracy- osobom wyeliminowanym z rynku pracy nie wskutek bezrobocia lecz wyłącznie ze względu na stan zdrowia, co do których obowiązują odrębne zasady określone w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123 póz. 776 z późn. zm.) i ustawą z dnia 17 grudnia 1998 r o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (op.cit.). Na marginesie należy zauważyć, iż okres pobierania renty nie został wymieniony w art. 5-7 ustawy o emeryturach i nie podlega zaliczeniu do okresu wymaganego do emerytury. Także okres, za który skarżąca uzyskała orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie posiada znaczenia z punktu widzenia oceny uprawnień do dochodzonego świadczenia. Nie posiada istotnego znaczenia kwestia oceny przesłanki określonej w decyzji jak przesłanka druga tj. dotycząca wymogu ; przepracowania 365 dni w 18 miesięcznym okresie poprzedzającym dzień zarejestrowania w PUP, gdyż skarżąca nie posiadając wymaganego ( przy uwzględnieniu 15 lat pracy w warunkach szczególnych) 25 letniego okresu uprawniającego do zasiłku w dacie wystąpienia o zasiłek przedemerytalny, mogła go posiadać wcześniej tj. w okresie pobierania zasiłku dla robotnych. Tym samym nie mogłaby znaleźć zastosowania w stosunku do skarżącej zasada wyrażonego w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 11.03.2000 r OPS 14/01, iż uprawnienie do zasiłku przedemerytalnego (lub świadczenia) nie jest zależne od posiadania prawa do wypłaty zasiłku dla bezrobotnych bezrobotnych w dacie wystąpienia o te świadczenia. Reasumując podkreślić należy, iż do uzyskania uprawnień do zasiłku przedemerytalnego art. 37 j ustawy niezbędne jest spełnienie koniunkcji wszystkich , określonych tym przepisem przesłanek. Fakt, iż skarżąca nie spełnia przesłanek, a w każdym razie nie wykazała, iż spełnia warunek posiadania 25 lat okresu uprawniającego do zasiłku, uniemożliwia skuteczne dochodzenie tego uprawnienia. Z tego względu uznając, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego ani innych przepisów w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd skargę oddalił na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, której zastosowanie w tej sprawie wynika z treści art. 97 § 1 ustawy z tej samej daty - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawą - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz. 1170 i 1171-z późn. zm.). O kwotach orzeczono na podstawie art. 242 ustawy-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z treścią § 14 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielanej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 póz. 1349 ze zm.).