I SA/Gd 2063/00

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska Sędziowie NSA Edyta Anyżewska NSA Elżbieta Rischka /spr./ Protokolant Elżbieta Cymanowska po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za lata 1995-1999 wraz z odsetkami za zwłokę 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części określającej zaległość podatkową w podatku od nieruchomości za okres od stycznia do czerwca 1996 roku; 2. w pozostałym zakresie skargę oddala; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz "B" Sp. z o.o. kwotę 700,00 (słownie: siedemset) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania; 4. zaskarżona decyzja w części określonej w punkcie pierwszym nie podlega wykonaniu. I SA/Gd 2063/00 U z a s a d n i e n i e Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9, poz. 31 z późn. zm.) oraz art. 21 § 3, art. 51 § 1, art. 53 § 4, art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, decyzją z dnia [...] – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] w sprawie określenia "A" S.A. zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za lata 1995-1999, wraz z odsetkami za zwłokę. Zdaniem organu odwoławczego podatnik naruszył w ww. latach podatkowych przepis art. 4 ust. 1 pkt 2 cyt.w. ustawy o podatkach i płatach lokalnych w zakresie określenia wartości budowli dla celów opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Bezpodstawnie Spółka opierając się na instrukcji Ministra Finansów nr POH/469/95 z dnia 26 września 1995 r. – przyjęła począwszy od 1995 r. jako podstawę opodatkowania budowli, wartość równą zeru. SKO zwraca uwagę, że powyższa instrukcja nie stanowi po pierwsze: źródła prawa powszechnie obowiązującego, a po drugie: na niezgodność powyższej instrukcji z ustawą o podatkach i opłatach lokalnych wskazał w swojej uchwale z dnia 15 maja 1996 r. Trybunał Konstytucyjny (Dz.U. Nr 64, poz. 314). Również w uzasadnieniu uchwały Pięciu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 1998 r. (FPK 26-40/97) stwierdzono, że wartość początkowa budowli powinna być obliczona z uwzględnieniem prawem przewidzianej aktualizacji wyceny środków trwałych. SKO nadto zwraca uwagę, że w piśmie z dnia 9 września 1996 r. Ministerstwo Finansów wyraziło pogląd, że podatnicy powinni wykazywać w księgach rachunkowych Spółki, wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych według wartości początkowej brutto. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, iż interpretacja organu spornego przepisu art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy wyrażona w zaskarżonej decyzji jest prawidłowa. Gdy chodzi o ustalenia Urzędu Kontroli Skarbowej czy biegłych rewidentów – dokumenty te w rozważanej sprawie, zdaniem SKO, jako dowód – podlegają jedynie ocenie, zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej. Odnosząc się do zarzutu podatnika wstecznego zastosowania przepisów Ordynacji podatkowej, SKO uznając zarzut ten za bezzasadny stwierdza, że zasadą jest stosowanie przepisów obowiązujących, nawet jeżeli postępowanie podatkowe dotyczy okresu sprzed wejścia w życie ww. ustawy. Również za niezasadny organ odwoławczy uznał zarzut przedawnienia podnosząc, iż w przedmiotowej sprawie zobowiązanie podatnika – osoby prawnej – powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie takiego zobowiązania, przy czym obowiązuje tu podatnika tryb samoopodatkowania. W takiej sytuacji okres przedawnienia wynosi pięć lat. W skardze na powyższą decyzję Spółka wnosząc o jej uchylenie powtarza zarzuty podniesione w odwołaniu, a mianowicie: - naruszenie art. 128 Ordynacji podatkowej poprzez wznowienie postępowania bez podstawy prawnej, - naruszenie art. 210 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, skoro okoliczności stanowiące podstawę wymiaru podatku były organowi znane, a spór dotyczy interpretacji art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych., - wsteczne zastosowanie ustawy Ordynacja podatkowa, - naruszenie art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego po upływie trzech lat od zdarzenia, skutkującego powstanie zobowiązania podatkowego, - błędne ustalenie ilości i wartości budowli, podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. W uzasadnieniu skargi skarżący podaje, iż postanowieniem z dnia 15 lutego 1999 r. Urząd Miejski wszczął z urzędu wobec skarżącej Spółki postępowanie w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 1995-1999, natomiast postanowieniem z dnia 2 lipca 1999 r., z urzędu wznowiono postępowanie zakończone prawomocną decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] W wyniku tego postępowania wydano dwie decyzje: z dnia [...] (nr [...]) o uchyleniu decyzji z dnia [...]r. oraz z dnia [...]r. (nr [...]) ustalającą zobowiązanie Spółki w podatku od nieruchomości za lata 1995-1999. Obie ww. decyzje zostały uchylone przez organ odwoławczy decyzjami z dnia [...]r. i po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Urząd Miejski decyzją z dnia [...] (utrzymaną przez SKO w mocy zaskarżoną do sądu decyzją) ponownie ustalił dla Spółki podatek od nieruchomości za lata 1995-1999. Zdaniem skarżącej organy podatkowe wszczynając za lata podatkowe 1995-1997 postępowanie podatkowe na podstawie art. 165 Ordynacji podatkowej – wstecznie zastosowały przepisy tej ustawy – mimo braku upoważnienia w tej materii. W ocenie skarżącej brak było podstaw do wznowienia postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta nr [...]z dnia [...]r. (obejmującej okres od I-VI 1996 r.), gdyż rozbieżność w interpretacji przepisów prawa nie stanowi podstawy wznowieniowej. Skarżąca stawia zarzut błędnego ustalenia wartości budowli stanowiących podstawę do naliczania podatku od nieruchomości konsekwentnie powołując się na interpretację Ministra Finansów zawartą w piśmie z dnia 26 września 1995 r. Podnosi, iż zobowiązanie podatkowe ustalone zostało na podstawie prawidłowo prowadzonych ksiąg rachunkowych, a zatem brak było podstaw do ustalania zobowiązania podatkowego w innej wysokości, aniżeli wynikającej ze złożonych deklaracji. I wreszcie, zdaniem skarżącej, w przedmiotowej sprawie organy podatkowe nie uwzględniły trzyletniego terminu przedawnienia, czym naruszyły przepis art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wnosząc o jej oddalenie w pełni podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na względzie powyższe, w pierwszej kolejności zauważyć należy, iż zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo w części dotyczącej ponownego określenia zaległości podatkowej skarżącej Spółki w podatku od nieruchomości za okres od stycznia do czerwca 1996 r. Należy zwrócić uwagę, że w dacie wydania zaskarżonej do sądu decyzji, funkcjonowała w obrocie prawnym prawomocna decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...] – określająca skarżącej Spółce podatek od nieruchomości za okres I-VI 1996 r. Po wznowieniu z urzędu, postanowieniem z dnia 2 lipca 1999 r., postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za ww. okres, Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił ww. decyzję z dnia [...]r. stwierdzając, iż w decyzji tej do podstawy opodatkowania nie uwzględniono wartości budowli. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...] uchyliło w całości ww. decyzję z dnia [...]r. stwierdzając, iż organ pierwszej instancji uchylając decyzję z dnia [...]r. – nie orzekł co do istoty sprawy. W konsekwencji powyższego, obowiązkiem organu pierwszej instancji – skoro wszczęto postępowanie wznowieniowe za omawiany okres, było rozpoznanie sprawy w sposób wskazany w art. 245 Ordynacji podatkowej. Natomiast niedopuszczalne – jako nieprzewidziane w przepisach Ordynacji podatkowej jest "odstąpienie od trybu wznowieniowego" jak uczyniły to organy w przedmiotowej sprawie. W pozostałym natomiast zakresie zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Organy podatkowe dokonały prawidłowej interpretacji art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w zakresie określenia wartości budowli dla celów opodatkowania podatkiem od nieruchomości, uznając, iż jako podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości budowli w okresie objętym zaskarżoną decyzją należało przyjąć zaktualizowaną wartość zgodnie z przepisami dotyczącymi aktualizacji wyceny środków trwałych. Stąd też przy ustalaniu wartości początkowej należało uwzględnić aktualizację wartości budowli zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Takimi przepisami były rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 27 marca 1992 r. w sprawie składników majątkowych uznawanych za środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne, zasad i stawek ich amortyzacji oraz trybu i terminów aktualizacji wyceny środków trwałych (Dz.U. z 1994 r. Nr 104, poz. 508) i rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 20 stycznia 1995 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, a także aktualizacji wyceny środków trwałych (Dz.U. Nr 7, poz. 34 z późn. zm.) – w zależności, którego roku podatkowego – wymiar dotyczy. Skarżąca Spółka natomiast dokonywała ustalenia podstawy opodatkowania budowli na podstawie przytoczonych przepisów do czasu jej zmiany na podstawie pisma Ministerstwa Finansów nr POH/469/95 z dnia 26 września 1995 r., kiedy to przyjęto jako podstawę opodatkowania budowli wartość równą zeru. Organ odwoławczy zasadnie stwierdza, że wykładnia art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wynikająca z powołanej instrukcji nie stanowi źródła prawa powszechnie obowiązującego, a tym samym nie może stanowić podstawy prawnej zmiany wartości budowli dla celów opodatkowania, co zresztą znalazło wyraz w orzecznictwie przywołanym w zaskarżonej decyzji. Ponadto po uchwale Trybunału Konstytucyjnego Ministerstwo Finansów wycofało się ze swojego stanowiska, zawartego ww. piśmie z dnia 26 września 1995 r., wyjaśniając w piśmie nr POH/225/96 z dnia 9 września 1996 r., że podatnicy powinni wykazać w księgach rachunkowych Spółki wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych według wartości początkowej brutto. Również należy podzielić pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, w myśl którego Prezydent Miasta jest organem właściwym w zakresie ustalania i poboru podatku od nieruchomości, zaś w ich wykonywaniu nie jest związany ustaleniami Urzędu Kontroli Skarbowej oraz biegłych rewidentów księgowych. Ustalenia te stanowią jedynie dowód w sprawie, który podlega ocenie zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej. Odnosząc się do zarzutu podatnika dotyczącego wstecznego zastosowania przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, organ odwoławczy trafnie stwierdza, że zasadą jest stosowanie obecnie obowiązujących przepisów do prowadzonych postępowań podatkowych, nawet jeżeli dotyczą one okresu opodatkowania sprzed ich wejścia w życie. Wyjątki od tej zasady enumeratywnie wyliczają przepisy przejściowe Ordynacji podatkowej, nie mające jednak zastosowania w przedmiotowej sprawie. Również za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia trzyletniego okresu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Trzyletni okres przedawnienia dotyczy zobowiązań podatkowych powstających z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. W przedmiotowej sprawie zobowiązanie podatnika – osoby prawnej – powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie takiego zobowiązania, przy czym obowiązuje tu podatnika tryb samoopodatkowania. W takiej sytuacji okres przedawnienia wynosi pięć lat i podatnik musi się liczyć z możliwością zakwestionowania prawidłowości zadeklarowanego i uiszczonego zobowiązania podatkowego w tym okresie. Z tych przyczyn na mocy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w pkt I wyroku. W pozostałym zakresie sąd skargę oddalił na mocy art. 151 tej ustawy.O kosztach orzeczono na mocy art. 206, zaś na mocy art. 152 ww. ustawy orzeczono jak w pkt II wyroku.