II SA/Kr 140/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec sprawozdawca Sędziowie : WSA Halina Jakubiec WSA Elżbieta Kremer Protokolant: Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2004 r sprawy ze skargi I. i T. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 24 listopada 2000 r Nr : [...] w przedmiocie zameldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego T. Ł. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia 24 listopada 2000 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odwołania P. Ł. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]. 2000 r., nr [...], dotyczącej odmowy wymeldowania z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego nr 9 przy ul. [...] w [...] - na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10. 04. 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1984 r. Nr 32, poz. 174 z późn. zm.) oraz art. 138 § 2 Kpa - uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżoną decyzją organ I instancji orzekł o odmowie wymeldowania z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] dzieci –A. Ł. ur. W 1987 r. oraz K. Ł. ur. 1988 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podniósł, iż w trakcie postępowania wyjaśniającego nie stwierdzono zaistnienia przesłanek do wymeldowania, przewidzianych w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych w art. 15 ust. 2. W szczególności opuszczenie przez małoletnich przedmiotowego lokalu nie miało charakteru dobrowolności. Dzieci mieszkają z dziadkami Państwem I. i T. Ł. następstwem ustanowienia ich przez Sąd Rejonowy w [...] rodziną zastępczą dla obojga dzieci (wobec odebrania praw rodzicielskich ich rodzicom). Odwołanie od powyższej decyzji złożył P. Ł.. W odwołaniu podniósł, iż dzieci A. i K. Ł. zamieszkują obecnie w rodzinie zastępczej, którą sąd ustanowił w osobach dziadków-I. i T. Ł.. Natomiast odwołujący się ponosi na mieszkanie nakłady, którymi powinni być obciążeni wszyscy zameldowani w przedmiotowym lokalu. Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym organ II instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja nie jest prawidłowa, gdyż aby było dopuszczalne wydanie decyzji o wymeldowaniu, spełnione muszą zostać łącznie obydwie przesłanki z każdej z dwóch sytuacji unormowanych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10. 04. 1984 r. jednolity tekst Dz. U. nr 32 poz. 174 z dnia 30. 06. 1984 r. z późniejszymi zmianami), a mianowicie wymeldowanie może nastąpić w sytuacji, gdy osoba utraciła uprawnienie do przebywania w lokalu i jednocześnie bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego albo bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. W przedmiotowej sprawie, stwierdza organ, z uwagi na stan faktyczny, rozpatrzyć należy pierwszą z wyszczególnionych w tym przepisie sytuacji. Dla prawidłowości postępowania istotne znaczenie miało wyjaśnienie, czy A. i K. L. posiadają uprawnienia do przebywania w lokalu mieszkalnym, w odniesieniu do którego toczy się niniejsze postępowanie o wymeldowanie oraz czy opuścili go bez wymeldowania się, a więc bez dokonania obowiązku wynikającego z ustawy. Zdaniem Kolegium na podstawie szczupłych akt sprawy nie sposób ustalić ważnych dla wydania decyzji o wymeldowaniu faktów. W szczególności nie rozstrzygnięto kwestii utraty przez A. i K. Ł. praw do przebywania w spornym lokalu. W zaskarżonej decyzji podano, iż P. L. jest najemcą przedmiotowego lokalu na mocy decyzji z dnia [...] 1989 r. m [...]. W decyzji tej jako osoby uprawnione do zamieszkiwania wraz z głównym najemcą wymienieni zostali obok matki –A. i K. Ł.. Jednakże z odwołania wniesionego przez Stronę wynika, iż matka A. i K. dobrowolnie wymeldowała się ze spornego lokalu i nie zamieszkuje w nim. Nie jest więc wyjaśnione, czy E. Ł. utraciła prawo do przebywania w spornym lokalu, czy też nie. Ustalenie powyższej okoliczności jest istotne dla rozstrzygnięcia czy E. Ł. może skutecznie nie zgodzić się na wymeldowanie dzieci z lokalu. Ponadto, zdaniem Kolegium, błędem jest uznanie, iż dzieci nie opuściły lokalu dobrowolnie, ponieważ stało się to na mocy orzeczenia sądu. Trudno w ogóle mówić tu o wyrażaniu przez małoletnich swej autonomicznej woli. Reprezentantami ich interesów są w chwili obecnej dziadkowie ustanowieni przez sąd rodziną zastępczą. Dlatego też poważnym mankamentem postępowania jest brak w aktach sprawy wzmianki o udziale opiekunów prawnych dzieci w postępowaniu. W szczególności brak jest wyrażenia przez nich opinii w sprawie wymeldowania dzieci z pobytu stałego. Zdaniem Kolegium daleko idącym nadużyciem jest zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zdania, iż dzieci zamieszkują "w domu przy ul. [...] w [...], gdzie są zameldowane na pobyt czasowy, bo na taki charakter pobytu wnuków wyrazili zgodę dziadkowie pełniący obowiązki rodziny zastępczej". Z zebranego materiału dowodowego nie wynika, by wypowiadali się w tej sprawie przed organem administracji I instancji. W prowadzonym na nowo postępowaniu organ winien ustalić czy i jakiego rodzaju prawo przysługuje E. Ł. do spornego lokalu. Nadto należy w dokumentacji utrwalić stanowisko reprezentowane w niniejszej sprawie przez opiekunów A. i K. Ł., jako reprezentantów interesów małoletnich. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli I. Ł. i T. Ł. podnosząc, że na mocy wyroku Sądu Rejonowego zostali ustanowieniu rodziną zastępczą dla wnuków i wnuki u nich zamieszkały do czasu uzyskania pełnoletności i są u nich zameldowane na pobyt czasowy, gdyż ich mieszkaniem jest lokal nr [...] przy ul. [...] w [...]. Dalej podnieśli, iż ojciec domaga się wymeldowania dzieci, gdyż chce sprzedać mieszkanie, a dzieciom będzie ono potrzebne po uzyskaniu pełnoletności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji. W związku z wejściem w życie z dniem l stycznia 2004 r. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), z mocy z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) do rozpoznania skargi wniesionej przed l stycznia 2004 r. właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja jest decyzją kasacyjną wydaną w oparciu o art. 138 § 2 kpa. Decyzja taka nie rozstrzyga istoty sprawy administracyjnej, a jedynie powoduje, iż sprawa wraca do organu I instancji, który prowadzi postępowanie administracyjne od początku. Kontrola legalności decyzji kasacyjnej dokonywana przez Naczelny Sąd Administracyjny koncentruje się na badaniu dopuszczalności wydania takiej decyzji w konkretnej sytuacji prawnej i faktycznej. Przesłanką do wydania tego typu decyzji jest określony zakres czynności postępowania wyjaśniającego, a mianowicie "rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części".W sprawie niniejszej ta przesłanka w ocenie Sądu zachodziła. Kolegium odwoławcze, wydając decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, naruszyło art. 138 § l i art. 138 § 2, zgodnie z którymi organ odwoławczy rozpatrując odwołanie ponownie rozstrzyga sprawę administracyjną w jej całokształcie. Zastosowanie art. 138 § 2 kpa jest wyjątkiem od tej zasady, który jest dopuszczalny wyłącznie w sytuacji konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Organ odwoławczy, mający wątpliwości co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe uzupełniające (art. 136 kpa). Wbrew stanowisku Kolegium dla ustalenia czy matka małoletnich dzieci, których wymeldowania domaga się ojciec, posiada uprawnienia do zajmowania przedmiotowego lokalu, oraz ustalenia stanowiska dziadków małoletnich (ustanowionych przez Sąd rodziną zastępczą), co do istoty sprawy, nie jest koniecznym przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego nawet w znacznej części. Kolegium w ramach art. 136 kpa niewątpliwie mogło przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, nie naruszając przy tym zasady dwuinstancyjności. Nadto należy podnieść, iż w obecnym stanie prawnym, na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K.20/01 organy administracji nie są uprawnione do badania uprawnienia do lokalu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § l pkt l b) i c) ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § l ustawy przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. l ustawy o NSA w zw. z art. 97 § 2 powołanej ustawy przepisy wprowadzające...