II SA/Łd 481/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie: NSA Irena Krzemieniewska p.o. Sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Adrian Król po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2004 roku na rozprawie przy udziale ---- sprawy ze skargi A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], nr [...] oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], nr [...] Decyzją ostateczną z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] odmawiającą A.S. dokonania zmian w dowodzie rejestracyjnym samochodu Fiat 127 dotyczących wymiany silnika. Zasadniczym motywem odmownej decyzji organów prowadzących postępowanie był brak dokumentu potwierdzającego prawo własności silnika, który A.S. zamontowała w swoim samochodzie i wystąpiła o zalegalizowanie tego faktu poprzez naniesienie zmian w dowodzie rejestracyjnym. W sprawie ustalono bowiem, że skarżąca nabyła sporny silnik w 1993r. jednak sprzedający (jednocześnie wystawca rachunku) nie był właścicielem samochodu z którego pochodził silnik, a skarżąca nie przedstawiła dokumentów potwierdzających fakt legalnego nabycia tego silnika przez sprzedającego. W dniu 27 sierpnia 2002 r. do Starostwa Powiatowego w [...] – Wydziału Komunikacji wpłynął kolejny wniosek skarżącej o zmianę numerów silnika złożony na typowym dla tego rodzaju czynności formularzu. Do wniosku tego skarżąca załączyła uzasadnienie Postanowienia Sądu Rejonowego w Zgierzu w sprawie sygn. I Ns 602/02. Przedmiotowy wniosek został potraktowany jako wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Starosta [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie dokonania zmian w dowodzie rejestracyjnym dotyczących wymiany silnika z uwagi na brak podstaw do wznowienia postępowania wynikających z art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W wyniku złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uchyliło zaskarżoną decyzje i umorzyło postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że zgodnie z art. 150 § 1 kpa organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 jest organ , który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. W przedmiotowej sprawie decyzja taka została wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w dniu [...] Nr [...]. Mając powyższe na uwadze należało uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie organu I instancji. W wyniku powyższych ustaleń Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł, które również potraktowało wniosek skarżącej z dnia 27 sierpnia 2002 roku jako wniosek o wznowienie postępowania, postanowieniem z dnia [...] wznowiło postępowanie w sprawie dokonania zmian w dowodzie rejestracyjnym dotyczących wymiany silnika. Po przeprowadzeniu postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. działając na podstawie art. 150§ 1 w zw. z art. 151§ 1 pkt 1, art. 149 § 2, art. 145 § 1 pkt 5 Kpa odmówiło uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. nr [...] z dnia [...] w sprawie odmowy dokonania zmian w dowodzie rejestracyjnym serii [...] samochodu marki Fiat 127 o nr rej [...] w zakresie wymiany silnika na silnik o nr [...] oraz o odmowie wykonania zastępczej tabliczki znamionowej pojazdu. W uzasadnieniu podniesiono, że wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym trybem określonym procedurą administracyjną i stanowi wyłom w zasadzie trwałości decyzji administracyjnej. Przyczyny wznowienia postępowania zostały enumeratywnie wyliczone w art. 145 § 1 i art. 145a Kpa. Termin do wniesienia podania w sprawie wznowienia postępowania ustanowiony został w art. 148 § 1 kpa, w myśl którego, podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Jak wynika z akt administracyjnych A.S. wnioskiem z dnia 27 sierpnia 2002 r wystąpiła o zmianę numeru silnika i załączyła kopię postanowienia Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 11 lipca 2002 r. sygn.akt I Ns 602/02, doręczonego stronie w dniu 26 sierpnia 2002 r., którym Sąd Rejonowy w Zgierzu po rozpoznaniu sprawy z wniosku strony o zasiedzenie silnika postanowił oddalić wniosek. Podstawą wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa jest ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję. Postanowieniem z dnia 11 lipca 2002 r. Sąd Rejonowy w Zgierzu oddalił wniosek strony o zasiedzenie silnika, wobec czego brak jest podstaw do dokonania odmiennej oceny, że strona wykazała prawo własności silnika i w konsekwencji wydania odmiennego rozstrzygnięcia w przedmiocie zmiany w dowodzie rejestracyjnym. Organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 Kpa., co znalazło wyraz w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Zgodnie z zawartym w powyższej decyzji pouczeniem skarżąca wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] Nr [...] odmawiającą, w wyniku wznowienia postępowania, uchylenia decyzji z dnia [...][...] w sprawie rejestracji pojazdu. W uzasadnieniu powtórzono argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i podkreślono, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek, która uzasadniałaby uchylenie decyzji ostatecznej, co w konsekwencji stanowi o konieczności uznania, że decyzja tut. Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] nie jest wadliwa, a zatem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesiony przez skarżącą w sposób oczywisty nie zasługuje na uwzględnienie. Dodano, że mając na uwadze zasadę wynikającą z normy zawartej w art. 9 Kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wyjaśnia, że procedura administracyjna przewiduje szczególny tryb zmiany decyzji ostatecznej określony w art. 154 Kpa. Skarżąca może w oparciu o powyższą normę złożyć wniosek o dokonanie zmiany decyzji ostatecznej, ale odrębną kwestią pozostająca w sposób oczywisty poza oceną tut. Kolegium jest, czy właściwy organ wniosek taki po przeprowadzeniu stosowanego postępowania uwzględni, czy też nie. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego A.S. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 32 i 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 24 § 3, 36, 75, 76, 80, 97,107,139,150,154, 156 Kodeksu Postępowania Administracyjnego oraz nie uwzględnienie § 4 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002r. i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W bardzo obszernym uzasadnieniu skarżąca opisała cały przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie i przyczyny dla których niezrozumiałe jest dla niej stanowisko organów odmawiających jej zmian w dowodzie rejestracyjnym w zakresie wymiany silnika. W jej ocenie przedstawione dokumenty zakupu silnika w 1993r. oraz fakt, iż nie stwierdzono ingerencji osób trzecich w pole numerowe silnika, jak również potwierdzenie, że silnik nie figuruje w Centralnym Rejestrze Rzeczy Utraconych jako skradziony lub pochodzący z innego przestępstwa są wystarczającymi argumentami dla uwzględnienia jej wniosku o dokonanie zmian w dowodzie rejestracyjnym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, akcentując, że na podstawie zebranego w sprawie materiału i po jego wnikliwej analizie stwierdzono, że w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w art. 145 § 1 lub art. 145 a Kpa., a tym samym brak było podstaw do uchylenia decyzji z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wystąpiło z wnioskiem o przyjęcie uzasadnienia zaskarżonej decyzji jako integralnej części odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1271 z późń.zm.) Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwy do rozpatrzenia skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003r.w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych/.../ (Dz.U. z 2003r. Nr 52 poz. 652). Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przechodząc do oceny zasadności wniesionej skargi, stwierdzić należy, że w ocenie Sądu, skargę należało uwzględnić, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane. Stosownie bowiem do treści art. 134 § 1 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie należy zaznaczyć, że przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości wydanej w postępowaniu zwykłym decyzji. Na system weryfikacji decyzji na drodze administracyjnej składa się nie tylko postępowanie w sprawie wznowienia postępowania, ale również postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, postępowanie w sprawie uchylenie lub zmiany decyzji dotkniętej wadami niekwalifikowanymi bądź decyzji prawidłowej. System ten oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, a to oznacza, że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie. Zważyć również należy, że naruszenie wyłączności stosowania określonego tryby nadzwyczajnego weryfikacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (por. B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, W-wa 1996, s.612). W przedmiotowej sprawie strona w dniu 27 sierpnia 2002r. wystąpiła z wnioskiem o zmianę silnika, załączając do tego wniosku uzasadnienie postanowienia Sądu Rejonowego w Zgierzu sygn. akt I Ns 602/02. Wniosek był złożony na typowym dla tego rodzaju czynności formularzu. Wniosek otwierający postępowanie administracyjne, w przypadku jakichkolwiek wątpliwości stanowi podstawę do wszczęcia postępowania wyjaśniającego, mającego ustalić, czy domniemana treść zgodna jest z wolą osoby, od której pochodzi. Treść żądania wyznacza przedmiot postępowania. Organ administracji publicznej nie jest władny do zmiany kwalifikacji prawnej żądania strony. Stosownie do art. 61 § 1 Kpa żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot postępowania, a w razie wątpliwości – sprecyzowanie żądania należy do strony nie zaś do organu administracji (wyrok NSA z 11 czerwca 1990r. I S.A. 367/90 ONSA 1990/2-3/47). O tym jaki charakter ma pismo strony decyduje sama strona. Jeśli charakter wniesionego pisma budzi wątpliwości organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Stosownie do wymogów art. 7-11 Kpa organ winien pouczyć skarżącego o przysługujących mu trybach postępowania, a następnie prowadzić postępowanie tak, aby skarżący w postępowaniu nie poniósł szkody z powodu nieznajomości prawa, udzielając mu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek ( tak też NSA w wyroku z dnia 25 stycznia 2000r. w sprawie I S.A. 286/99, nie publikowany). Wyjaśnienia i wskazówki powinny dotyczyć w szczególności dopuszczalności pisma (por. B.Adamiak, J.Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 6.wydanie Duże Komentarze Becka str. 355). W przedmiotowej sprawie organ administracji prowadzący postępowanie sam zadecydował w jakim trybie rozstrzygnie złożony wniosek, nie prowadząc w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego. Należy mieć na uwadze, iż w każdym z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych badane są inne przesłanki, inne też są organy władne prowadzić postępowanie. Pouczenie o możliwych trybach wzruszenia decyzji ostatecznej oraz ustalenie trybu w jakim strona chciała rozstrzygnięcia sprawy wszczętej wnioskiem z dnia 27 sierpnia 2002r. jak wynika z powyższej argumentacji winno rozpocząć postępowanie w przedmiotowej sprawie. W tej sytuacji skoro organ administracji prowadził postępowanie z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego Sąd na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd stwierdza, że wobec braku przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji orzekanie w trybie art. 152 cytowanej ustawy jest bezprzedmiotowe. Ze względu na oświadczenie strony, która nie wniosła o zwrot kosztów postępowania, Sąd odstąpił od orzekania w tym przedmiocie.