I GSK 199/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimierz Brzeziński, Sędziowie NSA: Jacek Chlebny, Janusz Zajda (spr.), Protokolant Agnieszka Romaniuk, po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] Spółki z o.o. z/s we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 czerwca 2004 r. sygn. akt 3/I SA/Po 4618/01 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. z/s w Kaliszu na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 20 listopada 2001 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe; oddala skargę kasacyjną. W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 kwietnia 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: |Przewodniczący |Sędzia NSA |Kazimierz Brzeziński | |Sędziowie NSA: |Jacek Chlebny | | |Janusz Zajda (spr.) | |Protokolant |Agnieszka Romaniuk | po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] Spółki z o.o. z/s we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 czerwca 2004 r. sygn. akt 3/I SA/Po 4618/01 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. z/s w Kaliszu na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 20 listopada 2001 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe; oddala skargę kasacyjną. U Z A S A D N I E N I E Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 23 czerwca 2004 r., wydanym w sprawie ze skargi [...] spółki z o.o. z/s w Kaliszu na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z 20 listopada 2001 r., w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe - oddalił skargę. Formułując rozstrzygnięcie na podstawie ustaleń faktycznych poczynionych w dotychczas przeprowadzonym postępowaniu, Sąd stwierdził, że Dyrektor Urzędu Celnego w Poznaniu po wszczęciu postępowania celnego dotyczącego klasyfikacji taryfowej towaru objętego procedurą dopuszczenia do obrotu według zgłoszenia celnego SAD nr [...] z 26 czerwca 2001 r. wydał 19 lipca 2001 r. decyzję nr [...], w której uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej stanu towaru, klasyfikacji taryfowej, stawki celnej oraz określenia kwoty długu celnego. Wydając w wyniku odwołania Spółki decyzję z 20 listopada 2001 r. nr [...], Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję organu celnego I instancji. Zarzuty skargi na powyższą decyzję dotyczyły naruszenia przepisów art. 122 oraz art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej. Spółka podkreślała, że w związku ze złożonym składem chemicznym oraz znaczeniem poszczególnych składników dla cech użytkowych spornego towaru, organ celny w trakcie postępowania winien na mocy art. 84 Kpa zasięgnąć opinii biegłego i na podstawie art. 187 Ordynacji podatkowej zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, tymczasem pominięto informacje wynikające z literatury fachowej wskazywanej przez stronę w celu określenia istoty towaru. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że istota sporu o właściwą klasyfikację taryfową importowanego towaru sprowadza się do tego, że zdaniem strony sprowadzony towar o nazwie handlowej Fosfosal 20 Mix-Pl, zadeklarowany w dokumencie SAD jako polifosforan sodowy i sklasyfikowany do kodu PCN 2835 39 00 0 ze stawką celną 0%, z uwagi na swój złożony skład (nie składa się bowiem wyłącznie z fosforanów i polifosforanów) winien być zaliczony do przetworów spożywczych gdzie indziej nie wymienionych ani niewłączonych i sklasyfikowany do kodu PCN 2106 90 98 0 ze stawką celną w wysokości 25%. W tym zakresie podzielił stanowisko organów celnych, wynikające z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy i powołanych przepisów, tj. Kodeksu celnego, Taryfy celnej i Wyjaśnień do Taryfy celnej. Możliwość objęcia importowanego towaru pozycją 2835 ("Podfosforyny, fosforyny, fosforany i polifosforany") wyłącza reguła nr l Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej, nakazująca przeprowadzenie klasyfikacji taryfowej zgodnie z brzmieniem pozycji i uwag do sekcji i działów). Ustalając charakter, przeznaczenie i skład surowcowy towaru organy celne nie miały potrzeby powoływania biegłego, poprawnie przyjmując za wystarczający w tym względzie dowód w postaci załączonych do akt dokumentów i informacji producenta - firmy Systems Bio Industries - który określił skład towaru jako mieszankę peklującą o ustalonym składzie chemicznym i przeznaczeniu. Sporna jest jedynie klasyfikacja taryfowa importowanego towaru, a w tym zakresie opinia biegłego nie jest wymagana. W świetle powyższego, zdaniem Sądu I instancji, nietrafne okazały się zarzuty, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem przepisów Ordynacji podatkowej. W kwestii zarzutu dotyczącego rozstrzygnięcia w sprawie odsetek wyrównawczych, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że decyzja odpowiada uregulowaniom zawartym w art. 222 § 4 Kodeksu celnego, a wysokość odsetek jest konsekwencją określenia kwoty długu celnego w nowej wysokości. W skardze kasacyjnej Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, zarzucając orzeczeniu naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności norm art. 209 § 3 ustawy z 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny [Dz.U. Nr 23, poz. 17 ze zm.] oraz art. 120 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa [Dz.U. Nr 137, poz. 926] poprzez błędną wykładnię i ich zastosowanie [art. 174 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], a także naruszenie przepisów postępowania, w szczególności pominięcie art. 197 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, co ma bezpośredni wpływ na wydane rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji organu celnego, stanowiąc jednocześnie przesłankę do wniesienia skargi kasacyjnej wynikającej z treści art. 174 pkt 1 (zapewne pkt 2) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem Spółki decyzja drugoinstancyjna narusza normę prawną określoną w art. 209 § 3 Kodeksu celnego, ponieważ z jego brzmienia wynika, że dłużnikiem jest zgłaszający, a w wypadku przedstawicielstwa pośredniego, o którym mowa w art. 253 § l pkt 2, dłużnikiem jest również osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne. Status dłużnika posiada także osoba, która dostarczyła dane wymagane do sporządzenia zgłoszenia i mogła w określonych okolicznościach posiadać wiedzę na temat ich nieprawdziwości. Jak wynika z materiału dowodowego, zgłoszenie celne dokonane było na podstawie danych dostarczonych przez eksportera, który w fakturach zakupu wskazał skarżącej kod Taryfy celnej poprzez zawarcie stosownych zapisów, a zatem dostarczył skarżącej informacji, na podstawie których sporządziła zgłoszenie celne. Powyższe dowodzi, iż organ celny nie ustalił wszystkich stron postępowania oraz w sposób nieprawidłowy wskazał jako jedynego dłużnika skarżącą, tym samym wydał decyzje z naruszeniem prawa. Organ celny swój klasyfikacyjny wywód oparł na niedostatecznej analizie materiału dowodowego wskazywanego przez stronę, a przede wszystkim wydał swoje rozstrzygnięcie bez posiadania w tym zakresie wiedzy fachowej, nie korzystając przy tym z możliwości powołania biegłego w sprawie. Przedmiotem sporu jest klasyfikacja towaru o nazwie handlowej Polifosforan Sodowy Fosfosal 20 MIX-PL, z której literalnego brzmienia wynika, że jest to złożony związek chemiczny. Dla jego prawidłowej klasyfikacji niewątpliwie nie wystarczy sama znajomość reguł klasyfikacyjnych, zasad określonych w Taryfie celnej czy rozbudowanych interpretacji w Wyjaśnieniach do niej oraz oparcie się tylko i wyłącznie na ich brzmieniu. Konieczne jest zbadanie i przeprowadzenie dowodu w postaci wykładni specjalistycznej w tym zakresie literatury fachowej, nadto niezbędna jest szersza znajomość z zakresu wiedzy specjalistycznej i zastosowania właściwej metody badawczej. Pominięcie przez organ celny przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w sytuacji, kiedy może on mieć wpływ na przebieg postępowania, stanowi o naruszeniu zasad prowadzenia tego postępowania. Zgodnie z regułą 1 i regułą 6 ORINS (oraz pomocniczo zgodnie z regułą 3b oraz z uwagą VIII do reguły 3) sporny towar należy zaklasyfikować do kodu 2835 39 00 0, ponieważ pozycja ta swoim zakresem odpowiada rodzajowi towaru importowanego przez stronę. To polifosforan sodu jest najważniejszym i podstawowym składnikiem preparatu Fosfosal 20 mix PL i tylko dzięki niemu uzyskuje się podczas obróbki przetworów mięsnych efekty podnoszenia wartości wyrobów gotowych, polepszenia ich trwałości, smaku i wyglądu. Sporny towar to produkt o złożonym składzie chemicznym, a specyficzna rola poszczególnych składników potwierdza po raz kolejny, że w przedmiotowym sporze niezbędne jest wykorzystanie prawnych możliwości określonych treścią art. 197 § l Ordynacji podatkowej i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Tylko szczegółowo przeprowadzone badania mogą spowodować, iż trwający spór i istniejące w nim wątpliwości zostaną wyjaśnione. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 174 P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć zarówno na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), jak i na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Przytaczając ustawowe podstawy skargi kasacyjnej strona skarżąca zobligowana jest nie tylko dokładnie je sprecyzować, ale także uzasadnić, a w przypadku zgłoszenia zarzutu naruszenia przepisów postępowania również wykazać wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy sądowoadministracyjnej. Stawianie skardze kasacyjnej tak wysokich wymagań jest niezbędne, ponieważ zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Stawianym przez ustawodawcę wymogom nie w pełni odpowiada skarga kasacyjna wniesiona w rozpoznawanej sprawie. Została ona oparta na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 P.p.s.a., przy czym zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania zostały sformułowane w sposób nieprecyzyjny i bez dostatecznego wykazania wpływu wytkniętych uchybień na wynik sprawy. Skarżąca opierając skargę kasacyjną na zarzucie naruszenia przepisów postępowania wymieniła w tej podstawie kasacyjnej tylko przepisy Ordynacji podatkowej, które w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie mają bezpośredniego zastosowania. Nie wskazała natomiast, które przepisy ustawy procesowej stanowiące podstawę wydania zaskarżonego wyroku zostały naruszone przez Sąd I instancji i nie wykazała, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 ustawy procesowej). W związku z tym, że zawarty w skardze kasacyjnej zarzut dotyczący naruszenia art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej odnosił się do postępowania administracyjnego, jego badanie wykraczało poza zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczony przez art. 183 § 1 ustawy procesowej (por. wyrok NSA z 19 maja 2004 r. FSK 80/04, orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych 1(1) 2004, poz. 12). Ze względu na nieprawidłowy sposób sformułowania podstawy kasacji dotyczącej naruszenia przepisów postępowania, dla oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutu naruszenia prawa materialnego (art. 209 § 3 Kodeksu celnego, reguła 1 i reguła 6 ORINS) miarodajny jest stan faktyczny sprawy, będący podstawą wydania zaskarżonego wyroku (por. wyrok SN z 9 czerwca 2000 r. IV CKN 647/00, LEX nr 52739). Zarzut naruszenia prawa materialnego może bowiem podlegać ocenie dopiero wtedy, gdy stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku nie nasuwa zastrzeżeń. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia art. 209 Kodeksu celnego, polegającego na twierdzeniu, że eksporter - hiszpańska firma [...] powinien również zostać uznany za dłużnika. Zarzut ten nie jest uzasadniony, gdyż zgodnie z art. 209 § 3 Kodeksu celnego, stanowiącym, że dłużnikiem jest zgłaszający, a także w świetle dotyczącego przedstawicielstwa, nie powołanego w kasacji przepisu art. 253 § 1 pkt 2 Kodeksu celnego, nie zostało wykazane istnienie sytuacji prawnej związanej z przedstawicielstwem pośrednim (to jest działaniem we własnym imieniu, lecz na rzecz innej osoby). Nie wynika ona w szczególności ze znajdujących się w aktach dokumentów. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia odpowiedzialności eksportera za występujące nieprawidłowości, to jest przyjęcia, że eksporter odpowiada za nieprawidłowe zgłoszenie towaru do odprawy celnej i z tego powodu jest dłużnikiem celnym. Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w przepisie art. 253 § 2 Kodeksu celnego stwierdził, że jeżeli postępowanie przed dyrektorem urzędu celnego dotyczy towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej, to przedstawicielem pośrednim osoby może być wyłącznie agencja celna. Wyłączono tym samym możliwość ustanawiania pełnomocników w osobach adwokatów i radców prawnych. Omawiany przepis oczywiście nie ogranicza i nie może ograniczać udziału w postępowaniu samej strony. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca zarzuciła, że Sąd I instancji nie ustalił stanu towaru na dzień przyjęcia zgłoszenia celnego, pomijając w szczególności akcentowany przez Spółkę argument, że zgodnie z regułą 1 i regułą 6 ORINS, a pomocniczo regułą 3b ORINS w pierwszej kolejności należało zbadać, który ze składników spornego towaru decyduje o zasadniczym zastosowaniu wyrobu. Skład surowcowy, charakter i przeznaczenie towaru wynikają w sposób niewątpliwy i jednoznaczny z dokumentu w postaci informacji producenta, i okoliczność ta pozwalała na dokonanie taryfikacji celnej, bez odwoływania się do wiadomości specjalnych. Zarzut ten nie stanowi zatem usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej, zwłaszcza mając na uwadze, że Naczelny Sąd Administracyjny będąc związany ustaleniami faktycznymi poczynionymi w zaskarżonym wyroku, musi uznać je za wiarygodne, i w konsekwencji nie ma podstaw do przyjęcia, że klasyfikacja taryfowa spornego produktu dokonana została z naruszeniem powołanego w kasacji przepisu prawa materialnego. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.