II SA/Wr 2831/01

sygn. akt 3 II SA/Wr 2831/2001 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 czerwca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Asesor WSA Bogumiła Kalinowska Protokolant: Monika Mikołajczyk po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi J. R. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. III. sygn. akt 3 II SA/Wr 2831/2001 2 Uzasadnienie Decyzją nr [...] z dnia [...] D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o inspekcji sanitarnej oraz § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, którym orzeczono o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby górnych dróg oddechowych i choroby skóry. Decyzja ta zapadła po uchyleniu przez NSA wyrokiem z dnia 4 października 1999 r. decyzji obu instancji wydanych w sprawie. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że przeprowadzone przez organy postępowanie dowodowe naruszało zasady określone w art.§ 7 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. Orzekając ponownie w sprawie organ I instancji stwierdził, że skarżąca od 10 kwietnia 1989 r. do lipca 1997 r. była zatrudniona na stanowisku portiera w Ogrodzie Botanicznym we W. W swojej pracy miała styczność z pestycydami ze względu na usytuowanie portierni w pobliżu szklarni. Przeprowadzone w 1997 r..w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy badania nie wykazały związku przyczynowego między stanem zdrowia skarżącej a jej narażeniem zawodowym podanym przez pracodawcę. Z opinią tą nie zgodziła się skarżąca i w związku z tym, w trybie odwoławczym, przeprowadzono ponowne badania w okresie od 12 października do 30 października 1997 r. w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., gdzie w oparciu o wyniki badań alergologicznych, narażenie zawodowe oraz przebieg choroby podtrzymano opinię wydaną przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. i zgłoszono brak podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby górnych dróg oddechowych. Opierając się na powyższych opiniach i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Ustalił bowiem, że w Ogrodzie Botanicznym nie stosowano związków takich jak formaldehyd, fenyloglicyleter, żywice epoksydowe, epidian i związki chromu, na które jest uczulona skarżąca. Rozpoznając sprawę na skutek wniesionego odwołania organ odwoławczy skierował skarżącą na ponowne badania w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. W dniu 26 września 2000 r. wykonano u skarżącej badania laryngologiczne połączone z badaniem foniatrycznym i stroboskopowym na podstawie których rozpoznano przewlekły suchy nieżyt gardła i krtani. Te zmiany chorobowe nie figurują w wykazie chorób zawodowych. Instytut Medycyny Pracy przeanalizował również dodatkowo dokumentację lekarską skarżącej pod kątem choroby zawodowej skóry. W wydanej w dniu 10 sierpnia 2001 r. opinii sygn. akt 3 II SA/Wr 2831/2001 3 stwierdził, że brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej zarówno dróg oddechowych jak i choroby skóry. Kierując się powyższymi opiniami lekarskimi organ odwoławczy podniósł , że dla ustalenia istnienia choroby zawodowej muszą być spełnione łącznie dwa warunki: 1) choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, 2) choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy. Zdaniem organu odwoławczego skarżąca pracując na stanowisku portiera nie była narażona na żadne fizyczne lub chemiczne szkodliwości zawodowe, a w szczególności na substancje chemiczne o charakterze drażniącym, z którymi można by wiązać przyczynowo stwierdzone u niej przewlekłe zapalenie górnych dróg oddechowych. Przeprowadzone w 1997 r. w Instytucie Medycyny Pracy badania należy uznać za najbardziej miarodajne, ponieważ były wykonane wkrótce po zaprzestaniu pracy zawodowej i przerwaniu kontaktu ze środowiskiem pracy. Szerokie testy alergologiczne wykazały uczulenie na szereg substancji, lecz żadna z nich nie była składnikiem stosowanych w środowisku pracy substancji chemicznych (pestycydów). Przeprowadzenie ponownych testów po upływie 3 lat od zakończenia pracy nie dawałoby już tak wiarygodnych wyników, bowiem skarżąca mogłaby nabyć nadwrażliwość na nowe substancje chemiczne, jak również niektóre dodatnie próby mogłyby już wygasnąć. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził brak związku przyczynowego między schorzeniami występującymi u skarżącej a warunkami jej pracy. W skardze na tę decyzję, domagając się stwierdzenia jej nieważności, skarżąca zarzuciła, że organ orzekający naruszył przepisy prawa, gdyż nie zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku NSA z dnia 4 października 1999 r., którym to wyrokiem uchylono poprzednie decyzje wydane w jej sprawie. W szczególności nie przeprowadzono badań w warunkach szpitalnych, nie wykorzystano istotnych badań dermatologicznych i nie przeprowadzono koniecznych badań lekarskich. Te zaniedbania spowodowały na wynik sprawy, która toczy się już latami. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem w ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem norm postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy, a także z uchybieniem przepisom prawa materialnego, a to przepisów rozporządzenia sygn. akt 3 II SA/Wr 2831/2001 4 Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Według § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) " Za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Z powyższego uregulowania wynika zatem, że stwierdzenie choroby zawodowej jest uzależnione od łącznego wystąpienia dwóch przesłanek: po pierwsze musi to być rodzaj choroby, który mieści się w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do powołanego wyżej rozporządzenia, po drugie choroba zawodowa została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, przy czym przy ocenie działania czynnika szkodliwego należy uwzględnić okoliczności wymienione w § 1 ust. 2 tego rozporządzenia. Jak wskazano już w wyroku z dnia 4 października 1999 r., uchylającym poprzednie decyzje organów, przepis § 7 ust. 1-4 a także § 8 tego rozporządzenia precyzuje jakie czynności należy wykonać, aby jednostki organizacyjne właściwe dla rozpoznania choroby zawodowej mogły wydać orzeczenie w sprawie. Tylko bowiem właściwie poczynione ustalenia mogą być podstawą podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Tymczasem jakkolwiek w sprawie zgromadzono wiele informacji o środowisku pracy skarżącej, to nie znalazło to odbicia w treści wydanych w sprawie decyzji, a w szczególności w uzasadnieniu tych decyzji. Trzeba zauważyć, że stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Skarżąca w toku całego postępowania kwestionowała prawdziwość informacji udzielanych przez zakład pracy jeżeli chodzi o środowisko jej pracy. Odnosi się to m.in. do częstotliwości dokonywania tzw. gazowań szklarni, odległości między szklarniami a pomieszczeniami portierni, składowania materiałów chemicznych i materiałów budowlanych w bezpośredniej bliskości portierni, zabezpieczenia portierów przed narażeniem na czynniki chemiczne stosowane w szklarniach. Do tych zarzutów ani organ odwoławczy, ani też organ I instancji (wbrew twierdzeniem organu odwoławczego) w ogóle nie odniosły się. Nie można w żadnym razie uznać za wystarczające bardzo lakonicznego stwierdzenia zawartego w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, że w Ogrodzie Botanicznym nie stosowano związków takich jak formaldehyd, fenyloglicyleter, żywice epoksydowe, epidian i związki chromu. W aktach sprawy znajduje się pismo Uniwersytetu W. z dnia 15 lutego 2000 r. skierowane do organu I instancji z informacją o stosowanych w sygn. akt 3 II SA/Wr 2831/2001 5 Ogrodzie Botanicznym środkach chemicznych i ich składzie. Informacji tej organy nie zweryfikowały i przyjęły, że w ich skład nie wchodzi żadna ze substancji, na które uczulona jest skarżąca, chociaż takiej treści w tym piśmie nie można się dopatrzyć. Również nie wyjaśniono rozbieżności między twierdzeniami skarżącej o częstotliwości gazowań szklarni a informacjami uzyskanymi od zakładu pracy, chociaż skarżąca w piśmie z dnia 2 lutego 2000r. wskazywała na sposób ewidencjonowania tych zdarzeń. Kwestia składowania materiałów chemicznych przeznaczonych do remontu szklarni w ogóle uszła uwadze organów. Nie wyjaśniono także w jakiej faktycznie odległości od szklarni znajdowała się portiernia. Tak wadliwie ustalone środowisko pracy nie spełnia niewątpliwie wymogów o jakich mowa w § 5 ww. rozporządzenia Rady Ministrów, a jego ustalenia mogły mieć wpływ na wydane w sprawie orzeczenia lekarskie (§ 6 rozporządzenia). Powyższe zachowania organów naruszają zasadę prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 i 77 § 1 kpa, z której wynika obowiązek organu podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z motywów zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, iż decyzję oparto na podstawie orzeczenia lekarskiego, o którym mowa w § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. Tego rodzaju orzeczenia lekarskie mają bez wątpienia walor opinii biegłych, wymienionych w art. 84 K.p.a., stanowiąc dowód w rozumieniu art. 75 K.p.a. Dowód ten, jak każdy inny dowód w sprawie, podlega ocenie organu orzekającego, stosownie do art. 80 § 1 K.p.a., a zatem przedmiotowa opinia musi być sporządzona w sposób zrozumiały dla stron, organów oraz Sądu. Winna być nadto jednoznaczna w swej treści i nie budzić wątpliwości, by mogła być uznana za miarodajną w sprawie. Takich wymogów nie spełniają załączone do akt sprawy orzeczenia lekarskie. Orzeczenie wydane w 1997 r. przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. oprócz przywołania w swojej treści szeregu określeń medycznych (po łacinie) lakonicznie stwierdza o braku związku przyczynowego między stanem zdrowia skarżącej a jej narażeniem zawodowym podanym przez pracodawcę.. Opiniując po raz drugi w sprawie w 2000 r. Ośrodek ten stwierdza, że "z pisma pracodawcy ABHP-24/2000 z dnia 31 stycznia 2000 r. wynika, że na ww. czynniki (formaldehyd, fenyloglicyleterm, żywicę epoksydową epidian lub związki chromu - dop. Sądu) Pani J. R. nie była narażona. Taka konstatacja w okolicznościach sprawy jest co najmniej przedwczesna, gdyż środowisko pracy było ustalone z naruszeniem zasad określonych w art. 7 i 77 Kpa. Również opiniujący w sprawie Instytut Medycyny Pracy w Ł. orzekał w oparciu o niepełne ustalenia dotyczące środowiska pracy, co wynika wyraźnie z części pierwszej opinii z dnia 10 sierpnia 2001 r. sygn. akt 3 II SA/Wr 2831/2001 6 Redakcja § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia w związku z art. 7 Kpa zakreśla ramy interpretacyjne tego przepisu w ten sposób, że odmowa uznania choroby zawodowej jest uzasadniona wówczas, gdy wszystkie czynniki oceny wymienione w § 1 ust. 2 rozporządzenia dają podstawę do negatywnego wnioskowania dla zainteresowanej strony, tj. stanowią dostateczną podstawę do wyłączenia związku przyczynowego pomiędzy zachorowaniem, a działaniem czynnika szkodliwego dla zdrowia w środowisku pracy (orzecz. Sądu Najwyższego z dnia 14 października 1988 r., III PRN 6/88). Z tych względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Ze względu na treść zaskarżonej decyzji nie tworzącej praw i obowiązków, Sąd odstąpił od orzeczenia na podstawie art. 152 powołanej ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi.