II SA/Po 576/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędzia NSA Barbara Kamieńska Asesor sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant st.ref.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 czerwca 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi E. i Z. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego; o d d a l a s k a r g ę. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/G. Radzicka /-/ B. Kamieńska II SA/Po 576/02 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r. nr [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 104 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia [...]r. nr [...], którą skarżącym E. i Z. J. na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2000 r. Nr 106 poz. 1126) nakazano rozbiórkę dobudowanej bez pozwolenia na budowę części budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce położonej przy ul. L. w miejscowości K. gm. M. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wyjaśnił, iż przedmiotowa nieruchomość, którą skarżący Z. J. przejął po zmarłym ojcu, zabudowana jest budynkiem mieszkalnym, który w całości powstał w warunkach samowoli budowlanej. Część starsza budynku powstała w 1979 r. (co do tej części budynku organ wszczął odrębne postępowanie legalizacyjne i nie jest ona objęta zakresem niniejszego postępowania), natomiast w 1997 r. dobudowano do niej pomieszczenie o wymiarach 3,32 x 5,00 m. Datę tej rozbudowy organ ustalił na podstawie oświadczenia skarżącego, złożonego do protokołu w dniu [...] lutego 2001 r. Wobec braku pozwolenia na rozbudowę przedmiotowego budynku, co skarżący przyznali, organ I instancji uznał, iż co do tej części budynku zaszły przesłanki nakazania rozbiórki w oparciu o powołany przepis art. 48 ww. ustawy Prawo budowlane. W odwołaniu od tej decyzji skarżący wystąpili o zalegalizowanie dokonanej samowoli, powołując się na trudne warunki lokalowe ich sześcioosobowej rodziny. Inspektor Nadzoru Budowlanego w uzasadnieniu decyzji, utrzymującej rozstrzygnięcie organu I instancji, powołał się na wynikający z treści art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. bezwzględny nakaz rozbiórki obiektów budowlanych powstałych w warunkach samowoli budowlanej oraz brak możliwości legalizowania dokonanej przez skarżących rozbudowy. W skardze na powyższą decyzję skarżący wnieśli o stwierdzenie jej nieważności lub uchylenie, wskazując na rażące naruszenie przez organy obu instancji art. 156 par. 1 ust. 2 k.p.a. oraz przepisów prawa budowlanego. Skarżący powtórzyli argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz dodatkowo wyjaśnili, iż nie mieli świadomości, iż przepisy prawa zabraniają rozbudowy budynku bez pozwolenia na budowę oraz, że wykonanie decyzji narazi ich na znaczne koszty, bowiem po rozebraniu dobudowanego pomieszczenia zmuszeni będą istniejący stan odtworzyć lecz po uzyskaniu wymaganego pozwolenia. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w całości podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega wyłącznie na ocenie ich legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej. Jednocześnie, w myśl art. 135 ww. ustawy Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do wszystkich aktów lub czynności wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Sąd kontroluje legalność nie tylko zaskarżonej decyzji organu II instancji, ale także poprzedzającej jej decyzji wydanej w I instancji. W przedmiotowej sprawie decyzje organów obu instancji wydane zostały z poszanowaniem obowiązujących przepisów prawa materialnego i procesowego. Skarżący w pierwszym rzędzie powołują się na swoją trudną sytuację życiową oraz brak świadomości, co do obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz dalszą rozbudowę budynku. Tymczasem norma prawna zawarta w mającym w sprawie zastosowanie przepisie art. 48 ww. ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane nie dopuszcza legalizowania obiektu budowlanego, który powstał w warunkach samowoli budowlanej. Skarżący wskazują ponadto na naruszenie przez organy obu instancji przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie zasadności postawienia takich zarzutów nie potwierdza materiał dowodowy zawarty w aktach sprawy. Nakaz rozbiórki podjęty w trybie art. 48 ww. ustawy Prawo budowlane jest sankcją prawną najdalej idącą w ramach przepisów prawa budowlanego, rodzącą nieodwracalne bądź trudne do odwrócenia skutki. Z tego względu przepis ten może zostać zastosowany wyłącznie w sytuacjach, gdy został jednoznacznie ustalony stan faktyczny sprawy. Obowiązek rozbiórki obiektu lub jego części, wybudowanego bądź będącego w budowie, powstaje z mocy samego prawa. Organ nadzoru budowlanego orzekając o rozbiórce stwierdza jedynie, że w danej sprawie zachodzą okoliczności przewidziane hipotezą normy rekonstruowanej w oparciu o art. 48 ustawy Prawo budowlane. Norma zawarta w tym przepisie wymaga ustalenia dwóch kwestii - po pierwsze, czy inwestor (właściciel budynku) dysponował w dacie jego budowy decyzją pozwolenia na budowę, po drugie ustalenia daty popełnienia samowoli budowlanej. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji nakazał rozbiórkę części budynku mieszkalnego, który w całości powstał bez uzyskania pozwolenia na budowę, przyjmując, że przedmiotowa część budynku została wybudowana w 1997 r. Okoliczności te organ ustalił w czasie czynności kontrolnych, które z udziałem skarżącego Z.J. przeprowadził w dniu [...] lutego 2001 r. Z czynności tych sporządzony został protokół, podpisany osobiście przez skarżącego. Zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i na rozprawie w dniu [...] czerwca 2004 r., skarżący nie zakwestionowali ustalonej przez organ I instancji daty rozbudowy budynku, przyznali również, iż budowę prowadzili bez wymaganego pozwolenia na budowę. Tym samym ustalenia te organy obu instancji zasadnie uznały za wystarczające do zastosowania sankcji, przewidzianej przepisem art. 48 ustawy Prawo budowlane. Wydając decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego na podstawie art. 48 ww. ustawy Prawo budowlane można nakazać rozbiórkę tylko w takim zakresie, w jakim wybudowano obiekt z naruszeniem prawa, tzn. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Nakaz rozbiórki części obiektu można przy tym wydać tylko wówczas, gdy część tę da się wydzielić bez uszczerbku dla reszty określonej całości. Z analizy mapki sytuacyjnej znajdującej się w aktach organu I instancji wynika, że część budynku dobudowana w 1997 r. może zostać rozebrana bez naruszenia substancji pozostałej części budynku. Tym samym również w tym zakresie zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa i nadaje się do wykonania. W opisanej sytuacji, Sąd nie mógł uwzględnić skargi i dlatego orzekł o jej oddaleniu, w oparciu o art. 151 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271, zm. Dz.U. 2003 Nr 228 poz. 2261). /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/G. Radzicka /-/ B. Kamieńska K.B.