II SA/Bk 207/04
WyrokWSA w Białymstoku2004-07-15
Skład orzekający: J. Lewkowicz, G. Gryglaszewska, W. Stachurski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracyjny ma obowiązek pouczyć stronę o możliwości ubiegania się o zmniejszenie wysokości opłaty legalizacyjnej za samowolę budowlaną, a także czy wysokość tej opłaty może być uznana za sprzeczną z celem jej ustalenia, jeśli przewyższa wartość obiektu budowlanego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wysokość opłaty legalizacyjnej jest ustalana na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane i rozporządzenia wykonawczego, a organ administracyjny nie ma kompetencji do jej zmniejszania ani obowiązku pouczania o takiej możliwości. Interpretacja przepisu art. 59 f ust. 6 Prawa budowlanego przez skarżącą, sugerująca prawo organu do obniżenia opłaty lub obowiązek pouczenia, została uznana za błędną. Sąd podkreślił, że racjonalność ustawodawcy przejawia się w całości przepisów dotyczących opłat legalizacyjnych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi B. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego ustalające wysokość opłaty legalizacyjnej za samowolnie wybudowany garaż. Skarżąca podniosła zarzuty dotyczące nadmiernej wysokości opłaty, która przekraczała wartość budynku, oraz braku pouczenia o możliwości jej zmniejszenia. Organy administracyjne ustaliły opłatę legalizacyjną na kwotę 15.000 zł, opierając się na przepisach Prawa budowlanego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA J. Lewkowicz (spr.), Sędziowie NSA G. Gryglaszewska, asesor WSA W. Stachurski, Protokolant M. Lawda, po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2004 r. sprawy ze skargi B. Ś. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej oddala skargę.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. decyzją z dnia [...].06.2003r. w oparciu o przepis art. 48 ustawy 07.07.1994r. – Prawo budowlane nakazał p. B. Ś. rozbiórkę wykonanego w warunkach samowoli budowlanej garażu murowanego o wymiarach w rzucie 13mx7,80m i wysokości 6,00 do 2,50 m zlokalizowanego na działce nr geod. [...] we wsi Ś. [...] gm. S.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. po rozpatrzeniu odwołania strony uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując na możliwość legalizacji wykonanego obiektu budowlanego w oparciu o znowelizowane przepisy ustawy – Prawo budowlane.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji postanowieniem z dnia [...].09.2003r. wstrzymał roboty budowlane prowadzone przez p. B. Ś. związane z budową garażu i zobowiązał ją do złożenia w zakreślonym terminie stosownego zaświadczenia w zakresie zgodności obiektu z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, cztery egzemplarze projektu budowlanego odzwierciedlającego istniejący stan faktyczny i oświadczenie o posiadanym prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W wyznaczonym terminie p. B. Ś. wykonała powyższe postanowienie. W związku z powyższym stosownie do przepisu art. 49 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. wydal w dniu [...].12.2003r. postanowienie, którym ustalił wysokość opłaty legalizacyjnej, której opłacenie jest warunkiem zalegalizowania obiektu budowlanego zrealizowanego samowolnie.
W zażaleniu na to postanowienie p. B. Ś. podniosła, że wysokość ustalonej opłaty przekracza wartość budynku. Nadmieniła też, że gospodarstwo kupiła z istniejącymi budynkami, a sąsiedzi składają fałszywe oświadczenia.
P. Wojewódzki Inspektor nadzoru Budowlanego w B. postanowieniem z dnia [...].02.2004r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Ustosunkowując się do podniesionych zarzutów organ odwoławczy wskazał, że wysokość opłaty legalizacyjnej wylicza się stosując przepisy ustawy z 1994r. – Prawo budowlane (art. 59 f i art. 59 g) z pięćdziesięciokrotnym ich podwyższeniem. Stawka opłaty została ustalona w wysokości 300zł. w § 1 rozporządzenia z dnia 28.06.2003r. Ministra Infrastruktury w sprawie stawki opłaty stanowiącej podstawę do obliczenia kary wymierzonej w wyniku obowiązkowej kontroli (Dz.U. Nr 120, poz. 1132). Oplata legalizacyjna stanowi zatem iloczyn stawki opłaty, współczynnik kategorii obiektu budowlanego, współczynnik wielkości obiektu budowlanego i liczby 50. Reasumując kwota opłaty w przedmiotowej sprawie wynosi 1x1x300x50=15.000zł. I taką kwotę opłaty legalizacyjnej ustalił organ I instancji.
Odnośnie twierdzenia strony, iż kupiła gospodarstwo wraz z istniejącymi budynkami organ odwoławczy podał, że p. B. Ś. jako następca prawny inwestora przejęła wszelkie prawa i obowiązki związane z działką o nr geod. [...] we wsi Ś. Wbrew jednak twierdzeniom strony przeprowadzone postępowanie wykazało, że w 2000r. na nieruchomości we wsi Ś. [...] powstał zupełnie nowy obiekt budowlany.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku p. B. Ś. zarzuciła obrazę przepisów postępowania poprzez nierozważenie i nieuwzględnienie słusznego interesu strony oraz brak pouczenia o możliwości ubiegania się o zmniejszenie wysokości opłaty legalizacyjnej. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że jej zdaniem wysokość opłaty jest sprzeczna z celem jakim służą opłaty o legalizacji samowoli budowlanej. Wysokość tej opłaty przewyższa wartość danego obiektu. Gdyby to był dom mieszkalny jednorodzinny, to w świetle obowiązujących przepisów naliczona oplata wyniosłaby 30.000zł. i byłaby mniejsza od wartości domu. Taka sytuacja powoduje nierówność wobec prawa w zależności od rodzaju popełnionej samowoli budowlanej.
Skarżąca nadmieniła także, że z przepisu art. 59 f ust. 6 prawa budowlanego wynika, że wysokość stawki opłaty powinna być ustalona na poziomie ekonomicznie uzasadnionym, niepowodującym nadmiernego obciążenia inwestora. Zdaniem skarżącej oznacza to, że organ administracyjny powinien uwzględniać słuszny interes strony i pouczać o możliwości ubiegania się o zwolnienie od wnoszenia tak wysokiej opłaty legalizacyjnej.
W odpowiedzi na skargę P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi podkreślając, że zaskarżone postanowienie oparte zostało na obowiązujących przepisach prawa a przytoczony przez skarżącą przepis art. 59 f ust. 6 znowelizowanej ustawy z dnia 07.07.1994r. prawo budowlane dotyczy kompetencji właściwego ministra i stanowi dlań wskazówkę ustawodawcy określającą górną granicę wysokości stawki opłaty. Organ nie mógł więc pouczyć stronę o możliwości ubiegania się o zmniejszenie kwoty opłaty, gdyż ustawa takiej możliwości nie przewiduje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
W sprawie nie jest kwestionowana zasadność przeprowadzenia przez organy administracyjne postępowania legalizacyjnego w zakresie stwierdzonej samowoli budowlanej. Stosownie do przepisów znowelizowanej ustawy z 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (por. ustawa z dnia 27 marca 2003r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw – Dz.U. Nr 80, poz. 718), do opłaty legalizacyjnej stosuje się przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59 f ust. 1 z tym, że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu (art. 49 ust. 2 ustawy). Współczynnik kategorii obiektu i wielkość obiektu określa załącznik do ustawy. Zgodnie z załącznikiem do ustawy do kategorii II zaliczone zostały budynki służące gospodarce rolnej, jak: produkcyjne, gospodarcze, inwentarsko-składowe. Współczynnik kategorii obiektu (K) wynosi dla tych budynków1,0 i tyle samo wynosi współczynnik wielkości obiektu (W).
Wydane na podstawie art. 59 f ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 czerwca 2003r. w sprawie stawki opłaty stanowiącej podstawę do obliczenia kary wymierzanej w wyniku obowiązkowej kontroli (Dz.U. 2003 Nr 120, poz. 1132) określiło stawkę opłaty służącą do obliczenia kary w wysokości 300zł.
Opłata legalizacyjna ustalona na podstawie przytoczonych przepisów wynosi więc kwotę stanowiącą iloczyn 1x1x300x50=15.000zł.
Przytoczony przez skarżącą przepis art. 59 f ust. 6 ustawy – Prawo budowlane stanowi upoważnienie – w powiązaniu z ust. 5 – a jednocześnie ograniczenie właściwego ministra w zakresie określenia wysokości stawki opłaty.
Interpretacja tego przepisu dokonana przez skarżącą jest więc błędna, gdyż z brzmienia powyższego przepisu nie wynika prawo organu administracyjnego do zmniejszania wysokości opłaty legalizacyjnej ani też obowiązek organu do pouczania strony o możliwości ubiegania się o obniżenie opłaty. Załącznik do ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane zawiera aż XXX kategorii różnego rodzaju obiektów oraz różne współczynniki kategorii obiektu (do 15,0) i współczynniki wielkości obiektu (do 2,5). O racjonalności ustawodawcy świadczy całość ustawy.
Z przytoczonych powodów skoro zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).-
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło