II SA/Bd 649/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Asesor WSA Ireneusz Fornalik Protokolant Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w dniu 30 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Erazma B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Ś. z dnia [...] 2004 r. Nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Starosta Ś. decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...], na podstawie art. 6 pkt 6 lit. b oraz art. 37j ust. 1, art. 37j ust. 1a ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r., Nr 58, poz. 514) w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku oraz art. 104 Kpa orzekł o odmowie przyznania skarżącemu Erazmowi B. prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] 2001 r. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że Erazm B. został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ś. od dnia [...] 2001 r. oraz nabył prawo do zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...] 2001 r. Wnioskiem z dnia [...] 2001 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego wskazując na uznanie okresu zatrudnienia w Zakładach "R." w P. od [...] 1970 r. do [...] 1988 r. jako wykonywanie pracy w warunkach szczególnych. Na powyższą okoliczność domagał się przeprowadzenia dowodów z wyroków Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...] 2001 r. [...] i Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] 2001 r. [...] oraz przesłuchania świadków: Mariana K., Mirosława R., Józefa S. i Zbigniewa K. Dowody te, w ocenie organu I instancji, nie są wystarczające do uznania, że skarżący w spornym okresie pracował w warunkach szczególnych. W odwołaniu od tej decyzji skarżący podniósł, że pracował w byłej "C.", w warunkach szczególnych przez 11 lat, 6 miesięcy i 29 dni. Ponadto, będąc pracownikiem firmy "R." P., w okresie od [...] 1970 r. do [...] 1988 r. także pracował w warunkach szczególnych - na terenie różnych zakładów celulozowo-papierniczych w całej Polsce, przy remontach, naprawach i przy utrzymaniu maszyn w ruchu. Fakt ten poświadcza sześciu świadków, których przedstawił. Wniósł o uznanie 15 lat pracy w warunkach szczególnych i o przyznanie zasiłku przedemerytalnego, wskazując jednocześnie na swoją trudną sytuację materialną, zdrowotną i rodzinną. Decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...], na podstawie art. 37j ust. 1 i 1a ustawy z dnia [...] 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r., Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) w związku z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17.12.2001 r. o zmianie ustawy (...) o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (...) (Dz. U. z 2001 r. Nr 154, poz. 1793) i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 30.04.2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 120, poz. 1252) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Ś. Uzasadniając powyższe Wojewoda stwierdził, iż zeznania zawnioskowanych przez skarżącego świadków nie zostały potwierdzone ani wyjaśnieniami, ani świadectwem pracy wystawionym przez byłego pracodawcę skarżącego. Podkreślił, że dowód z zeznań świadków jest tylko dowodem pośrednim i stanowi jedynie jeden z dokumentów podlegających ocenie przez organ administracji publicznej oraz, że zgodnie z przepisem art. 37j ust. 1a ustawy o zatrudnieniu ..., nie jest możliwe uwzględnienie w postępowaniu administracyjnym zeznań świadków jako jedynego, wystarczającego dowodu do zaliczenia okresu wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Zważywszy na powyższe uznał, że nie ma podstaw prawnych aby uwzględnić dowód z zeznań świadków i na tej podstawie doliczyć sporny okres pracy w warunkach szczególnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Erazm B. podał, że na potwierdzenie wykonywania pracy w "R." w warunkach szczególnych posiada kserokopię kart płacy z adnotacją o dodatku za "uciążliwe" oraz zeznania sześciu świadków, a także, że będąc pracownikiem "R" nie ubiegał się o świadectwo pracy w warunkach szczególnych, bo nie obawiał się, że będzie miał problemy z udowodnieniem tego okresu w państwie prawa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, powielając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 37j ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o zatrudnieniu, będący podstawą prawną przyznania zasiłku przedemerytalnego, został skreślony z dniem 1 stycznia 2002 r. przez art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 17.12.2001 r. o zmianie ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ... (Dz. U. Nr 154 z 2001 r., poz. 1793). Jednakże zgodnie z przepisem art. 11 ust. 2 tej ustawy osoby, które zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy przed dniem [...] 2002 r. i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, nabywają oraz zachowują do niego prawo na dotychczasowych zasadach. Przepis art. 37j ustawy o zatrudnieniu stanowił, że zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli: 1. posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiety i 35 lat dla mężczyzny, 2. posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiety i 30 lat dla mężczyzny, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze Skarżący zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ś. w dniu [...] 2001 r. Z niekwestionowanych ustaleń wynika, że legitymuje się stażem pracy wynoszącym ponad 30 lat (dokładnie: 33 lata, 7 miesięcy i 6 dni), w tym w warunkach szczególnych uznano za udowodnione 11 lat i 7 miesięcy pracy. W celu potwierdzenia tej okoliczności skarżący przedstawił świadectwo wykonywania prac w warunkach szczególnych z dnia [...] 1999 r., wystawione przez F. S.A. (dawna "C."), obejmujące okres od dnia [...] 1988 r. do [...] 1999 r. Wcześniej od [...] 1970 r. do [...] 1988 r. skarżący był zatrudniony w "R." Zakłady Mechaniczne Przemysłu Papierniczego w P. Jak wynika z twierdzeń skarżącego wielokrotnie przedstawianych w toku postępowania administracyjnego, zakłady te specjalizowały się w obsłudze innych zakładów należących do branży przemysłu chemicznego i lekkiego. Praca skarżącego polegała na wykonywaniu różnych robót na terenie różnych zakładów z branży celulozowo-papierniczej w tym na terenie "C." w Ś. Tego okresu ówczesny pracodawca jemu nie potwierdził stosownym dokumentem - jako okresu pracy w warunkach szczególnych, wskazując iż skarżący nie pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako spawacz. Nie oznacza to jednak, że skarżący nie może dowodzić w każdej, dopuszczalnej przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego formie tego, że w tym okresie także pracował w warunkach szczególnych. Na użytek niniejszej sprawy kwestie te przesądził już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 02.06.2003 r. w sprawie SA/Bd 1100/03. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wyraźnie wskazał, że okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przewidziane rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) mogą być ustalane także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy. Przepis § 1 ust. 2 tego rozporządzenia nie wyłącza w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez właściwy organ decyzyjny zastosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z przepisem art. 75 § 1 Kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (vide k-54 akt sprawy). Wskazania co do dalszego postępowania i ocena prawna wyrażone w powyższym orzeczeniu wiążą w sprawie organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia z mocy art. 153 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. i to zarówno gdy dotyczą one zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach ... (wyrok NSA z 07.12.1999 r. I SA 1089/99, niepublikowany). Wprawdzie organy decyzyjne rozpoznając niniejszą sprawę ponownie, po jej uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 02.06.2003 r., ostatecznie doprowadziły do przesłuchania skarżącego oraz w charakterze świadków jego współpracowników, jednakże przesłuchania te z powodu błędnego ich ukierunkowania nie doprowadziły do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, ponieważ nie uzyskano informacji w kluczowej dla sprawy kwestii. Mianowicie nie uzyskano odpowiedzi na pytanie, czy skarżący wykonywał prace, o jakich mowa w Wykazie A, Dziale XIV pkt 25 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r. (cyt. powyżej), które to rozporządzenie zostało uszczegółowione zarządzeniem Nr 3 Dyrektora Zakładów Mechanicznych Przemysłu Papierniczego "R." z dnia [...] 1987 r. w sprawie prac wykonywanych w Zakładzie w szczególnych warunkach (Wykaz A, Dział XIV, poz. 25 pkt 1 załącznika Nr 1 do tego zarządzenia), czyli: bieżąca konserwacja agregatów i urządzeń oraz prace budowlano-montażowe i budowlano-remontowe na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie oraz stanowiska pracy, na których prace wykonywane są stale i bezpośrednio przy stanowiskach wymienionych w wykazie - stała praca w warunkach, w których nie są zachowane higieniczne normy pracy. W toku postępowania administracyjnego, w uzasadnieniu kolejnych odwołań skarżący na taki właśnie charakter swojej pracy w "R." wskazywał. Nie ma zatem powodu czynić ustaleń na temat tego, czy i w jakim wymiarze czasu pracy skarżący pracował jako ślusarz oraz, czy takie stanowisko pracy jest zaliczone do wykonywanych w warunkach szczególnych, czym głównie zajmowały się organy administracji. Konieczne jest natomiast ustalenie, jakie prace faktycznie skarżący wykonywał, w jakich warunkach - czy w narażeniu na działanie czynników stanowiących o "nie zachowaniu norm higienicznych" i jakich i czy przez cały czas pracy, czy krócej i w jakim okresie te prace wykonywał. W tym celu należy zwrócić się do "R." o akta osobowe skarżącego, w których zwykle znajduje się zakres obowiązków lub opis przypisanych do danego stanowiska czynności, są też angaże, z których wynika jakie faktycznie stanowisko powierzono pracownikowi itp. Należy również przeprowadzić uzupełniające przesłuchanie skarżącego jako strony i wnioskowanych przez niego świadków na powyższe okoliczności. W dotychczasowych ich zeznaniach znajduje się stwierdzenie o tym, że skarżący pracował przy zabezpieczeniu prawidłowej pracy agregatów i urządzeń produkcyjnych w czasie ruchu zakładów, a także wykonywał naprawy konserwacyjne na takich obiektach jak: kocioł sodowy, warzelnia bukowa i sosnowa, oczyszczalnie ścieków i maszyny papiernicze. Mogłoby to świadczyć o tym, że skarżący pracował w warunkach określonych w Wykazie A, Dziale XIV, pod poz. 25 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r. Organy administracji zobowiązane są tę okoliczność wyjaśnić także w zakresie okresu wykonywania tej pracy. Skarżący udowodnił już w sposób nie budzący wątpliwości 11 lat i 7 miesięcy pracy w warunkach szczególnych i konsekwentnie twierdzi, że w takich samych warunkach pracował jeszcze przez 18 lat w "R.", z tego znaczący okres na terenie "C.". Wskazane byłoby więc przesłuchanie także pracownika "C.y" (dzisiejszy F. S.A.), który posiada wiedzę n temat tego, przy jakich robotach i jakich warunkach pracowali w "C." pracownicy "R." w latach 1970-1988. Reasumując powyższe należy stwierdzić, że organy rozpoznające niniejszą sprawę nie zebrały w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, nie mogły więc ocenić czy istotne w sprawie okoliczności zostały udowodnione. Doszło do naruszenia w ten sposób przepisów art. 77 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1, a na podstawie art. 152 p.p.s.a. jak w pkt 2 sentencji wyroku.