II SA/Lu 1536/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal(spr.) Asesor WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Asyst.sędziego Rafał Ostrowski, po rozpoznaniu w dniu 30 września 2004 sprawy ze skargi F. P. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tyt. pracy przymusowej uchyla zaskarżoną decyzję. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 2 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2001 r. odmawiającą F.P. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego. W świetle uzasadnienia decyzji, skarżący przedstawił materiał dowodowy, z którego wynikało, że w okresie od dnia 20 kwietnia 1943 r. do wyzwolenia w 1945 r. doznał on wprawdzie prześladowań, ale nie stanowiących represji w rozumieniu ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym (...) bowiem nie spełniał wymogu osadzenia w obozie pracy. Organ przyznał, iż skarżący urodził się w dniu 20 kwietnia 1943 r. w E. k/ E. – w miejscu pobytu jego rodziców, zatrudnionych wówczas w charakterze robotników rolnych w posiadłości rycerskiej niemieckiego właściciela K. V., nie negując jednocześnie faktu deportacji rodziców oraz ich przymusowej pracy od dnia 8 października 1942 r. W ocenie organu, zebrane dowody (zapisy w dokumentach niemieckich i angielskich – przetłumaczone na język polski) nie wskazywały aby skarżący wraz z rodzicami był osadzony w obozie pracy, a istnienia tego rodzaju obozu w E. nie potwierdzało opracowanie Międzynarodowego Biura Poszukiwań w A. pod tytułem Das Nationalsozialistische Lagersystem (CCP) 1990, szczegółowo ewidencjonujące miejsca represji III Rzeszy w Europie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego F.P. zarzucił – podsumowując przebieg dotychczasowego postępowania, że jego sprawa nie została wnikliwie zbadana przez Urząd do Spraw Kombatantów. W odpowiedzi na skargę, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja narusza prawo. Należy zwrócić uwagę, że w rozpoznawanej sprawie odmowy przyznania F.P. świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) orzekał już Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie, który wyrokiem z dnia 9 maja 2003 r. w sprawie sygn. akt II SA/Lu 1639/01 uchylił decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2001 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2001 r. odmawiającą skarżącemu przyznania świadczenia pieniężnego na podstawie tejże ustawy. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organ nie wyjaśnił i nie rozważył okoliczności dotyczących ewentualnego wykonywania przymusowej pracy przez jego rodziców po uprzedniej deportacji z terytorium Polski – jako istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, podnosząc, iż wady postępowania dowodowego skutkowały ocenę, że odmowa przyznania skarżącemu świadczenia naruszała art. 2 pkt 1 i 2 lit. "a" cyt. ustawy bowiem Sąd – podzielając pogląd prawny zawarty w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2000 r. sygn. akt III RN 112/99 (opublikowany OSNA PiKS 2000/20, poz. 736 – przyjął, że skarżącemu przysługiwać będzie prawo do świadczenia pieniężnego, jeśli jego rodzice podlegali represjom. Stosownie do art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie wziął pod uwagę, iż powyższą zasadę ustawodawca powtórzył w przepisie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Zdaniem Sądu, trudno – w tej sytuacji – nie zgodzić się z zarzutem skarżącego, że organ nie rozpatrzył wnikliwie jego sprawy. W rozpoznawanej sprawie bezspornym było, że F.P. od dnia urodzin, to jest od 20 kwietnia 1943 r. do maja 1945 r. przebywał wraz ze swoją matką w E., to jest w miejscu wykonywania przez nią przymusowej pracy, którą świadczyła od dnia 8 października 1942 r. Fakt uprzedniej deportacji z terytorium Polski matki skarżącego nie był kwestionowany przez organ. Skarżący nie był osobą deportowaną z terytorium państwa polskiego i z racji wieku nie mógł wykonywać żadnych przymusowych prac w czasie pobytu w Niemczech. Według podawanych przez skarżącego wyjaśnień w trakcie postępowania administracyjnego, przebywał on w E. przez 25 miesięcy do czasu wyzwolenia przez Amerykanów w maju 1945 r. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikało, że odmowa przyznania świadczenia pieniężnego nastąpiła z uwagi na okoliczność, iż skarżący nie był osadzony wraz z rodzicami w obozie pracy, a zatem prześladowania jakich doznał jako małe dziecko, nie mogły być uznane za represje w rozumieniu cyt. ustawy. Motywy rozstrzygnięcia świadczyły o tym, że organ nie uwzględnił oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2003 r. Uzasadnienie wyroku było jasne i bardzo czytelne i nie budziło wątpliwości, co do normy prawnej mającej zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Odmowa przyznania świadczenia pieniężnego osobie urodzonej i przebywającej ponad sześć miesięcy w miejscu wykonywania prac przymusowych, przez rodziców w wyniku ich uprzedniej deportacji, narusza przepis art. 2 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym (...), stanowiący samodzielną podstawę do uznania takiej osoby za represjonowaną. Bez znaczenia jest w tej sytuacji podnoszony przez organ argument, iż osoba ta nie była osadzona w obozie pracy. Naruszenie powołanego przepisu prawa materialnego miało oczywisty wpływ na wynik sprawy. Z tych względów zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.