II SA/Lu 249/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek (spr), Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal Asesor WSA Wojciech, Kręcisz, Protokolant Referent Beata Basak, po rozpoznaniu w dniu 14 października 2004 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich oddala skargę Decyzją z dnia [...] marca 2004r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 oraz art.25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a Ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371) po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek W.W. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ administracyjny wyjaśnił, że zainteresowany uprawnienia kombatanckie uzyskał z mocy orzeczenia ZBoWiD Zarząd Wojewódzki z dnia [...] stycznia 1982r. z tytułów: działalność w Ruchu Oporu w okresie od 30.10.1942r. do 22.07.1944r. oraz walka zbrojna o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 21.02.1946r. do 31.12.1947r. W wyniku wszczętego postępowania weryfikacyjnego decyzją z dnia 23.03.2001r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia 21września 2001r. pozbawiono zainteresowanego uprawnień kombatanckich. Wyrokiem z dnia 16maja 2003r. sygn. akt II SA/Lu1728/01 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję Kierownika Urzędu. Dnia 17 września 2003r. strona złożyła pismo, które zakwalifikowano jako wniosek o uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 kpa. Decyzją z dnia [...] listopada 2003r. Kierownik Urzędu odmówił uchylenia decyzji własnej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W.W. ponownie wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ ten uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W treści wniosku strona nie wskazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji własnej. Stosownie do art. 16 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach określonych w Kodeksie. Z powyższego przepisu - wyrażającego zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynika, że decyzja taka nie może być w zasadzie wzruszona w trybie postępowania administracyjnego, z wyjątkami ściśle określonymi w przepisach kpa. Jednym z takich wyjątków jest przepis art. 154 kpa., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "słuszny interes strony". Zdaniem Kierownika Urzędu ds Kombatantów i Osób Represjonowanych, tenże słuszny interes strony nie może się jednak sprowadzać do obchodzenia innych przepisów prawa, tj. w niniejszej sprawie art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Niewątpliwie w interesie strony leżałoby uniknięcie sankcji wskazanego wyżej przepisu ustawy, jednakże organy administracji państwowej zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 Kpa) i w sytuacji stwierdzenia braku podstaw do zachowania przyznanych uprawnień kombatanckich zobowiązane są do podjęcia decyzji o ich pozbawieniu. Bezspornym jest fakt zatrudnienia strony w organach Bezpieczeństwa Publicznego. Zgodnie z dyspozycją. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" cyt. ustawy "uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944-56 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej", a w myśl art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich. W związku z powyższym podnoszona przez stronę okoliczność działalności konspiracyjnej w okresie II wojny światowej nie ma znaczenia dla sprawy. W zakresie decyzji podejmowanej w oparciu o przepis 25 ust. 2 pkt. 1 lit. "a" ustawodawca nie pozostawił żadnej sfery uznania, bowiem znaczący jest tu tylko i wyłącznie element ze sfery faktu zatrudnienie w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa. Bez znaczenia jest przy tym funkcja pełniona przez stronę w PUBP i w WUBP bowiem współpraca z organami represji, jakimi były organy Bezpieczeństwa Publicznego nastawione na zwalczanie polskich ruchów niepodległościowych musi być oceniona negatywnie i to bez względu na to o jakie stanowisko lub charakter zatrudnienia w tym chodzi. Sam udział w strukturach tego aparatu stanowi obligatoryjną przesłankę do pozbawienia przyznanych uprawnień kombatanckich. Nie jest przy tym konieczna indywidualna ocena czynów konkretnej osoby, bowiem nie chodzi o pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, a o pozbawienie przywilejów z uwagi na przynależność do negatywnie ocenionej grupy. Zdaniem organu, brak jest w aktach sprawy dowodów świadczących o tym, aby w odniesieniu do zainteresowanego miała zastosowanie dyspozycja przepisu art. 21 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy stanowiącego, że przepisów o pozbawieniu uprawnień kombatanckich nie stosuje się do osoby, która przedłoży dowody, ze do wymienionych służb i organów została skierowana przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje była zwerbowana w celu udzielenia im pomocy . W.W. od decyzji tej wniósł skargę do sądu administracyjnego, domagając się jej uchylenia. W skardze podniósł, że był żołnierzem Ruchu Oporu "GL.AL." od 30.10.1942 do chwili wyzwolenia 22.07.1944. W tym okresie brał udział w walkach z okupantem na terenie [...] i [...] oraz w [...] i [...], jak też przy minowaniu torów kolejowych i wysadzaniu transportów wroga na trasie linii kolejowych L. - R. W dniu 26.12.1943 w miejscowości F. powiat K. zostali okrążeni przez wojska hitlerowskie. W czasie przedzierania się przez pierścień okrążenia zginęło kilku partyzantów i kilku zostało rannych. Zginął też dowódca oddziału K.H. ps. "[...]". Skarżący został, ranny w nogę i kontuzjowany w głowę. Całość podlegała pod dowództwo W.S. ps." [...]". Po wyleczeniu się z ran nadal brał udział w walkach z okupantem na terenie [...]. Za udział w walkach z okupantem został odznaczony Krzyżem Walecznych oraz innymi odznaczeniami państwowymi. Na podstawie Decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...].09.1999 r. znak [...] została mu przyznana Renta Inwalidy Wojennego. W kwietniu, tj. 07.04.1945 został zwerbowany do służby na posterunku Milicji Obywatelskiej w Z., gdzie pełnił służbę jako szeregowy milicjant do czasu kiedy w dniu 23.06.1945 r. posterunek Milicji został rozbity przez oddział " [...]" i zostało zabitych 13 milicjantów. Po rozbiciu posterunku skarżący został przeniesiony do P.U.B.P., a po dwóch tygodniach przeniesiono go do W.U.B.P. , gdzie pełnił służbę do 19.06.1946 r., kiedy samowolnie odszedł ze służby. Skarżący podkreślił, że w W.U.B.P nie pracował na żadnych stanowiskach kierowniczych ani śledczych, gdyż był szeregowcem i służył jak i inni w ochronie. Z aresztowaniami organizacji niepodległościowych nie miał nic wspólnego oprócz walk z bandami U.P.A na terenach [...]. Poza tym współpracował z organizacją "AK" na terenie Osady Z., która to placówka podlegała pod Oddział Ruchu Oporu " AK." por. "[...]". Współpraca ta ciągnęła się i po wyzwoleniu. Dowódcą tej placówki był R.S. ps."[...]", a wśród członków byli T.W. ps." [...]", S.Z., S.J., P.P. Wszyscy z osady Z. z tejże placówki "AK ". Wszyscy oni nie żyją. Ponadto skarżący zarzucił, że trwające od 2000r. postępowanie przez Urzędem do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych spowodowało pogorszenie się jego zdrowia. W ocenie skarżącego decyzja Urzędu jest dla niego krzywdząca, gdyż nie zrobił nic kompromitującego. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Po rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Stosownie do art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity : Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.) nie przysługują uprawnienia kombatanckie osobie, która w latach 1944-1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, zaś osoby takie, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów, uprawnień tych się pozbawia. Bezspornym jest, że W.W. uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie decyzji ZBOWiD z dnia [...] stycznia 1982 r. z tytułu działalności w ruchu oporu (GL-AL.) od 30 października 1942 r. do 22 lipca 1944r. oraz walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od 21 lutego 1946 r. do 31 grudnia 1947r. , zaś od 7 kwietnia 1945 r. do 19 czerwca 1946 r. pełnił służbę i był zatrudniony w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego oraz w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa. Fakty te skarżący przyznaje. W świetle powyższego i na mocy art. 21 ust. 2 pkt 24 lit. a ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego zasadnie organ administracyjny decyzją z dnia [...] listopada 2003r. pozbawił W.W. uprawnień kombatanckich. Należy przy tym podkreślić, że pozbawieniu uprawnień kombatanckich podlegają osoby zatrudnione w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa bez względu na to, czy pełniły w nim służbę lub funkcję(por. uchwała NSA z 21.10.02 r. OPS 2/02). Osobom takim nie należą się uprawnienia kombatanckie nawet, gdyby inne tytułu i czyny za tym przemawiały. Z tego względu nie zasługuje na uwzględnienie podnoszony przez skarżącego zarzut, że w WUBP nie pracował na żadnych stanowiskach kierowniczych ani śledczych, gdyż był szeregowcem i służył, jak inni w ochronie. W świetle przepisów obowiązujących w dacie orzekania w sprawie przez organy administracyjne W.W. mógłby uzyskać uprawnienia kombatanckie tylko wówczas, gdyby przedłożył dowody, ze do wymienionych służb i organów został skierowany przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje był zwerbowany w celu udzielenia im pomocy (art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy). Skarżący nie przedstawił takich dowodów, wiec nie było podstaw do wyłączenia go z kręgu osób objętych dyspozycją art. 21 ust. 2 pkt 4 lit.a. Z uwagi na to, że również w niniejszym postępowaniu skarżący nie wskazał nowych okoliczności, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o kombatantach, nieznanych mu dotychczas, organ administracyjny nie miał podstaw do uchylenia – w trybie art. 154 § 1 kpa – własnej decyzji z dnia [...] listopada 2003r. pozbawiającej W.W. uprawnień kombatanckich. Mając powyższe na uwadze, należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz .U. Nr 153, poz. 1270).