II SA/Wr 1833/02

Dnia 14 października 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz asesor sądowy Grażyna Jeżewska - spraw. Protokolant: referent stażysta Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w dniu 14 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu 1) uchyla zaskarżone postanowienie w części odmawiającej wydania kserokopii ekspertyzy technicznej oraz poprzedzające go postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] z dnia [...] w tym zakresie, 2) określa, że zaskarżone postanowienie w części określonej punktem l wyroku nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. rzecz M. W. kwotę 10 (słownie: dziesięć) złotych tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] w odpowiedzi na wniosek M. W. z dnia 15 czerwca 2002 r. w sprawie wydania odpisu (kserokopii) ekspertyzy technicznej dot. zbiornika na ścieki, a także dowodu potwierdzającego datę doręczenia tej ekspertyzy organowi nadzoru budowlanego przez B. C., pismem z dnia [...], nr [...], odmówił wydania kserokopii żądanych dokumentów, informując wnioskodawczynię, że zgodnie z art. 73 § l Kodeksu postępowania administracyjnego może przeglądać akta sprawy i sporządzać z nich notatki i odpisy. M. W. wniosła zażalenie na pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] z dnia [...], nr [...], odmawiające jej możliwości sporządzenia odpisu w formie kserokopii z części akt sprawy, w której jest stroną postępowania, tj. z ekspertyzy technicznej dot. zbiornika na ścieki na posesji B. C. Wskazała, iż przedmiotowe pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] nosi znamiona postanowienia w sprawie odmowy sporządzenia odpisu z akt sprawy, które ten organ był zobowiązany wydać w związku z przepisem art. 74 § 2 K.p.a., a brakuje w nim jedynie uzasadnienia i pouczenia o możliwości wniesienia zażalenia. Podniosła, że sporządzenie odpisu w formie kserokopii jest współczesną, powszechnie stosowaną formą wykonywania niezbędnego odpisu dokumentu i wydana odmowa organu w tej sprawie stanowi naruszenie przepisu art. 73 § l K.p.a. Ponadto poinformowała, iż zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawach autorskich i prawach pokrewnych, dokumenty składane w biurach podawczych urzędów nie stanowią przedmiotu praw autorskich. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. postanowieniem z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 138 § l pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 roku, Nr 106, poz. 1126 z późn. zm.), uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odmowy wydania odpisu (kserokopii) dowodu potwierdzającego datę doręczenia tej ekspertyzy organowi nadzoru budowlanego przez B. C. i w tym zakresie orzekł o wydaniu tego dokumentu. W pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy, podzielając stanowisko skarżącej, iż pismo organu I instancji jest postanowieniem, albowiem pisma zawierające rozstrzygnięcie w sprawie załatwianej w drodze postanowienia są postanowieniami, mimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 124 K.p.a., jeśli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania ich jako postanowień. Do takich elementów należy zaliczyć: oznaczenie organu administracji państwowej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o sprawie oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji, i w tym zakresie powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z 20 lipca 1981 roku, sygn. akt S.A. 1163/81, opubl. OSPiKA 1982, Nr 9-10, poz. 169). Zażalenie M. W. częściowo uwzględnił, bowiem niektóre argumenty przedstawione w zażaleniu są uzasadnione i dlatego orzekł o wydaniu kserokopii dowodu potwierdzającego datę doręczenia ekspertyzy organowi nadzoru budowlanego przez B. C. W ocenie organu odwoławczego, skarżąca bezzasadnie natomiast twierdzi, że "...dokumenty składane w biurach podawczych urzędów nie stanowią przedmiotu praw autorskich", przez co również "...przedmiotowa ekspertyza jest dokumentem urzędowym..." i winna być udostępniania na zwykłych zasadach. Cytowany w zażaleniu art. 4 pkt 2 ustawy z 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, Nr 80, póz. 904 z późn. zm.) nie mówi bowiem o "...dokumentach składanych w biurach podawczych urzędów...", lecz o "urzędowych dokumentach, materiałach, znakach i symbolach". W skład tego pojęcia nie wchodzi utwór (ekspertyza) techniczna w branży budowlanej, nawet jeśli jest ona wykorzystywana w toku prowadzonego postępowania. Urzędowe dokumenty, materiały, znaki i symbole to takie, które sporządzone zostały przez urząd, a nie przez twórcę, którego utwór jest jedynie wykorzystywany w postępowaniu prowadzonym przez urząd. Zgodnie art. l ust. 2 pkt 6 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych przedmiotem, prawem autorskim objęte są również utwory architektoniczne, architektoniczne - urbanistyczne i urbanistyczne. Art. l ust. 3 cyt. ustawy stanowi z kolei, że utwór jest przedmiotem prawa autorskiego od chwili jego ustalenia, chociażby miał postać nieukończoną. Z powyższych względów nieuprawnione zwielokrotnianie i rozpowszechnianie przedmiotowej ekspertyzy wyczerpywałoby znamiona ustawowe przestępstwa z art. 117 § l ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Bez wątpienia przestrzeganie prawa, także w/w ustawy jest "ważnym interesem państwowym" w rozumieniu art. 74 § 2 K.p.a., dlatego też zasadna jest odmowa organu I instancji wydania kopii przedmiotowej ekspertyzy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżącą wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej odmowy wydania jej kserokopii ekspertyzy technicznej zarzucając, iż postanowienie organu odwoławczego jest sprzeczne z przepisem art. 73 § 1 i art. 10 K.p.a., pozbawiając ją praw przysługujących stronie postępowania, a dotyczących żywotnych interesów naruszonych przez samowolę budowlaną popełnioną przez właścicielkę sąsiedniej nieruchomości. Podnosi, że postanowienie jest sprzeczne z wnioskami zawartymi w jego uzasadnieniu, skoro organ uznaje jej prawo do sporządzania odpisów z akt i potwierdza, że kserokopia jest współczesną formą sporządzania odpisów to niezrozumiałe jest pozbawianie jej możliwości wykonania takiego odpisu w formie kserokopii. W ocenie skarżącej pozbawiono ją możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, gdyż ekspertyza techniczna wymaga analizy z udziałem rzeczoznawcy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Jednocześnie stwierdzając, że nigdy nie kwestionowano uprawnień skarżącej do sporządzenia odpisu dokumentu, nie stanowiącego jego kopii. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: najpierw odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. to w oparciu o przepisy art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271) sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2000 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270). Skarga zasługuję na uwzględnienie, bowiem tak przeprowadzona kontrola zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji wykazała, że postanowienia nie odpowiadają wymogom prawa. Po pierwsze, zgodzić się należy z organem odwoławczym, że pisma zawierające rozstrzygnięcie w sprawie załatwianej w drodze postanowienia są postanowieniami, mimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 124 K.p.a., jeśli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania ich jako postanowień. Następnie wskazać należy, iż przepis art. 73 § 1 K.p.a. przewiduje zasadę udziału strony w każdym stadium postępowania administracyjnego poprzez prawo do przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów. Powyższe uprawnienie jest wyłączone jedynie w sytuacji, gdy postanowienie administracyjne dotyczy spraw objętych ochroną tajemnicy państwowej a także w sytuacji, gdy akta zostaną wyłączone przez organ administracji państwowej ze względu na ważny interes państwowy (art. 74 K.p.a.). M. W. domaga się doręczenia jej kserokopii ekspertyzy technicznej dot. zbiornika na ścieki, a także dowodu potwierdzającego datę doręczenia tej ekspertyzy organowi nadzoru budowlanego przez B. C. Organ odwoławczy nie kwestionuje prawa skarżącej do wykonania kserokopii dokumentów znajdujących się w aktach i uznał jej prawo do sporządzenia kopii dowodu potwierdzającego datę doręczenia ekspertyzy, stanowisko to zasługuje na akceptację. Natomiast ekspertyzy technicznej wykonanej na użytek prowadzonej sprawy dotyczącej samowoli budowlanej, organ nadzoru nie zakwalifikował na podstawie art. 4 pkt 2 ustawy z 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, Nr 80, póz. 904 z późn. zm.- zwaną dalej ustawą)) do "urzędowych dokumentów, materiałów, znaków i symboli". W ocenie organu odwoławczego ekspertyza techniczna jest utworem po myśli art.1 ust. 2 pkt 6 ustawy, gdyż przedmiotem prawa autorskiego są również utwory architektoniczne, architektoniczno- urbanistyczne i urbanistyczne, a nieuprawnione zwielokrotnianie i rozpowszechnianie przedmiotowej ekspertyzy wyczerpywałoby znamiona ustawowe przestępstwa z art. 117 § l ustawy, zaś przestrzeganie prawa, w tym w/w ustawy jest "ważnym interesem państwowym" w rozumieniu art. 74 § 2 K.p.a. W tym zakresie z takim stanowiskiem organu, zdaniem tut. składu orzekającego, nie można się zgodzić. Bezspornie ekspertyza techniczna nie jest utworem architektonicznym, architektoniczno- urbanistycznym, czy też urbanistycznym, ponieważ przedmiotem prawa autorskiego jest utwór. Utworem zaś jest rezultat działalności o charakterze twórczym, kreacyjnym, oryginalnym, charakteryzujący się indywidualnością. Nie jest nim natomiast taki rezultat pracy, który opiera się na przepisach prawa przy uwzględnieniu określonego stanu faktycznego, założonego celu (funkcji), i jest jednym z możliwych do osiągnięcia przez specjalistów (rzeczoznawców) podejmujących się tego samego zadania. Ekspertyza techniczna jest pozbawiona cech twórczych, kreacyjnych, oryginalnych, gdyż opiera się na przepisach prawa i podlega określonym wymogom prawa, dokonując, m. in. oceny wykonanych przez inwestora robót budowlanych z obowiązującymi przepisami prawa w tym przedmiocie. Nie jest na pewno dokumentem urzędowym, ponieważ pojęcie dokumentu urzędowego jest ściśle określone w art.76 § 1 i 2 K.p.a., lecz materiałem urzędowym. W wyroku SN z dnia 26 września 2001 r. (sygn. akt IV CKN 458/00 opub. lex 52711) wywiedziono, że materiałem urzędowym będzie "to, co pochodzi od urzędu lub innej instytucji państwowej, bądź dotyczy sprawy urzędowej, bądź powstało w rezultacie zastosowania procedury urzędowej". Nie uprawniony jest także pogląd organu odwoławczego, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 74 § 1 K.p.a., albowiem z akt sprawy nie wynika, iż ekspertyza techniczna została wyłączona z akt ze względu na ważny interes państwowy. Także przestrzeganie prawa nie jest "ważnym interesem państwowym" w rozumieniu art. 74 § 1 K.p.a. Stosownie, bowiem do treści art. 6 K.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Działanie na podstawie prawa oznacza działanie na podstawie obowiązującej normy prawnej, ustalając prawidłowe znaczenia normy prawnej oraz stwierdzenie, że dany fakt sprawy mieści się w zakresie uregulowanym stosowaną normą prawną i prawidłowe ustalenie następstw prawnych prawa materialnego jak i procesowego. W świetle poczynionych wywodów prawnych, skoro w rozpoznawanej sprawie skarżąca żądała sporządzenia jedynie kserokopii sprecyzowanych we wniosku dokumentów, odmowa wydania kserokopii ekspertyzy technicznej wydana została z naruszeniem przepisu art. 73 § 1 K.p.a., a uzasadnienie postanowienia oparto na błędnej normie prawa materialnego. Pozostałe argumenty skargi nie mogą zostać uwzględnione przez Sąd, albowiem nie dotyczą tej sprawy. Z przedstawionych wyżej względów należało uznać, że zaskarżone postanowienie w zaskarżonej części i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji wydane w tym zakresie zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. Rozstrzygnięcie zawarte w punktach 2 i 3 wyroku oparte jest o przepis art. 152 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zm.