II OSK 164/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludwik Żukowski, Sędziowie NSA Maria Czapska-Górnikiewicz (spr), Alicja Plucińska-Filipowicz, Protokolant Maria Połowniak, po rozpoznaniu w dniu 13 października 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. Spółka Akcyjna w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2004 r. sygn. akt IV SA 2550/03 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "Z." w [...], Stowarzyszenia " P." w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 października 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stowarzyszenia "Z." w [...] i Stowarzyszenia P. w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd I instancji stwierdził, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] po ponownym rozpatrzeniu odwołań Ogólnopolskiego Towarzystwa O., Polskiego Związku Działkowców oraz Stowarzyszenia P. od decyzji Prezydenta [...] z dnia 30.10.1998 r. ustalającej na wniosek Spółki E. S.A. warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie osiedla mieszkaniowego z usługami w rejonie ulic C. i R. w [...] uchyliło decyzję organu I instancji w części ustalającej termin ważności tego rozstrzygnięcia i w tym zakresie ustaliło ważność decyzji do dnia [...], w pozostałym zakresie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] i umorzyło postępowanie odwoławcze w odniesieniu do odwołań Ogólnopolskiego Towarzystwa O. i Polskiego Związku Działkowców ze względu na cofnięcie tych odwołań. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż organ przystępując do merytorycznego rozpoznania sprawy bez wyczerpującego i wszechstronnego zbadania czy nie ma do tego przeszkód, rażąco naruszył prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem Sądu wobec wskazań zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3.10.2002 r. uchylającego poprzednią decyzję organu odwoławczego konieczne było wyjaśnienie, czy Stowarzyszenie P. posiada w sprawie przymiot strony i czy wniesienie przez ten podmiot odwołania nastąpiło z zachowaniem terminu. Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze do wskazań powyższych się nie zastosowało, a także nie odniosło się do tego czy wydanie postanowienia w sytuacji, o jakiej mowa w art. 31§ 2 k.p.a. jest wymagane w przypadkach określonych w art. 100 ust. 2 i 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Sąd I instancji oceniając terminowość wniesionych w sprawie odwołań od decyzji organu I instancji stwierdził, iż inwestor otrzymał decyzję Prezydenta [...] w dniu jej wydania tj. 30.10.1998 r., Miejskie Przedsiębiorstwo Robót Ogrodniczych Sp. z o.o. w [...] otrzymało ją w dniu 4.11.1998 r., natomiast w odniesieniu do Polskiego Związku Działkowców organ przyjął jego oświadczenie o spełnieniu wymogu art. 129 k.p.a. i ustalił, że odwołanie tej strony wpłynęło 26.11.1998 r., a następnie zostało w dniu 2.12.1998 r. cofnięte. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ustalone wyżej okoliczności przez organ odwoławczy nie pozwalają na przyjęcie, że odwołanie Stowarzyszenia P. w [...] zostało złożone w obowiązującym terminie. Termin bowiem do złożenia odwołania przez Stowarzyszenie liczony musiałby być według terminu doręczenia stronie, która brała udział w postępowaniu. W efekcie Sąd stwierdził, iż daty doręczeń decyzji organu I instancji inwestorowi oraz Miejskiemu Przedsiębiorstwu Robót Ogrodniczych Sp. z o.o. przemawiają wprost, że wniesione w dniu 31.12.1998 r. odwołanie Stowarzyszenia P. nastąpiło z uchybieniem obowiązującego terminu. Gdyby nawet przyjąć, że Polskiemu Związkowi Działkowców decyzję doręczono w dniu wniesienia odwołania tj. 26.11.1998 r. to i tak termin w ten sposób liczony dla podmiotu nie biorącego w sprawie udziału zakończyłby się w dniu 10.12.1998 r. Decyzja I instancji Stowarzyszeniu została doręczona w dniu 2.12.1998 r., a zatem termin do wniesienia odwołania upływałby w dniu 16.12.1998 r. W ocenie Sądu powyższych okoliczności nie miało na uwadze Kolegium co spowodowało wydanie zaskarżonej decyzji z uchybieniem art. 16 § 1 k.p.a., to zaś stanowi o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156§ 1 pkt 1 k.p.a. Wskazując na przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny z mocy art. 145 §1 pkt 2, art. 152 i art. 200 oraz art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak na wstępie. Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od powyższego wyroku wniosła Spółki E. S.A. w [...] domagając się jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. We wniesionej skardze kasacyjnej zarzucono zaskarżonemu wyrokowi wydanie jego z: - naruszeniem art. 133 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) poprzez rozpoznanie sprawy z pominięciem uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, - naruszeniem art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Zdaniem strony skarżącej naruszenie wskazanych wyżej przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu wniesionej skargi kasacyjnej strona skarżąca stwierdziła, iż brak jest podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia art. 16 k.p.a., a co najwyżej w niniejszej sprawie za zasadne możnaby uznać skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. W ocenie skarżącego stanowisko organu odwoławczego w przedmiocie zachowania terminu przez Stowarzyszenie P. do wniesienia odwołania jest prawidłowe i znajduje uzasadnienie na gruncie obowiązujących przepisów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Stowarzyszenia P. wniosło o jej oddalenie, przy czym zakwestionowało uzasadnienie zaskarżonego wyroku. O oddalenie skargi kasacyjnej wniosło na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym Samorządowe Kolegium Odwoławcze oraz Stowarzyszenia "Z." w [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 ustawy, (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak) to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej. Przedstawione we wniesionej skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 133 § 1 i 2 oraz art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. uznać trzeba za chybione. Wbrew wywodom strony skarżącej Sąd I instancji zasadnie przyjął, iż w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. i art. 16 § 1 k.p.a., a tym samym zasadnym było oparcie zaskarżonego wyroku na tych przepisach prawa. W związku z zarzutami przedstawionymi we wniesionej skardze kasacyjnej należy wyjaśnić, iż warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu do wniesienia odwołania powoduje bezskuteczność tegoż odwołania, a następstwem jest ostateczność decyzji od której wniesiono odwołanie z uchybieniem terminu. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości określonej w przepisie art. 16 § 1 kpa. Powyższe stanowisko jest akceptowane w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie. (por. wyrok NSA z dnia 4.10.2002 r. w sprawie IV S.A. 1206/02 opubl. ONSA 2003/4/140, wyrok NSA z dnia 18.11.1999 r. w sprawie I S.A. 330/99 LEX 4874/49, wyrok NSA z dnia 10.11.1999 r. w sprawie IV S.A. 2273/98 LEX 48734, wyrok NSA z dnia 14.04.1999 r. w sprawie I S.A. 1823/98 ONSA 2000/2/70, wyrok NSA z dnia 5.04.1985 r. w sprawie S.A./Wr 127/85 OSP 1988/9/198, glosa: Adamiak B. OSP 1988/9/19). W literaturze (B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, W-wa 1996, s. 564 i nast.) wyrażono zapatrywanie, z którym zbieżne jest stanowisko przyjęte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku co do możliwości obrony swoich interesów przez stronę, która nie brała udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Wskazano, że strona taka ma możliwość żądania wznowienia postępowania. Według powołanego wyżej poglądu literatury strona, która została pozbawiona udziału w postępowaniu w pierwszej instancji, ma jednak możliwość złożenia odwołania, z tym że termin do jego wniesienia dla takiej strony liczy się od dnia doręczenia (ogłoszenia) decyzji stronie, która brała udział w postępowaniu. Takie też stanowisko zaprezentował Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku i pogląd ten należy zaakceptować jako trafny. Wbrew wywodom zawartym we wniesionej skardze kasacyjnej Stowarzyszenie P. w rozpatrywanej sprawie nie było traktowane jako strona przez organ I instancji, nie brało też udziału w postępowaniu przed tym organem. Odwołanie od decyzji organu I instancji przez Stowarzyszenie P. wpłynęło w dniu 31.12.1998 r., a więc w terminie, gdy decyzja ta miała już przymiot decyzji ostatecznej. Przedstawiona w zaskarżonym wyroku analiza terminów w jakich dopuszczalne byłoby wniesienie odwołania przez podmiot nie biorący udziału w postępowaniu przed organem I instancji, nie została przez stronę skarżącą skutecznie podważona, bowiem analiza znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji, przy uwzględnieniu wywodów zawartych w decyzji organu odwoławczego wskazują na trafność stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Z przytoczonych wyżej względów, wobec braku usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych, skargę kasacyjną należało oddalić na mocy art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).