II GSK 51/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz, Sędziowie NSA Janusz Drachal, Małgorzata Korycińska (spr.), Protokolant Aleksandra Kuc, po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. C. PPHU J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 października 2004 r. sygn. akt 6 II SA 3701/02 w sprawie ze skargi P. C. PPHU J. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2001 r. Nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 października 2004 r. sygn. akt 6 II SA 3701/02 oddalił skargę P. C. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] maja 2001 r. w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy przyjmując za podstawę rozstrzygnięcia następujący stan faktyczny: Wnioskiem z dnia [...] października 2000 r. firma "N. S." wystąpiła do Urzędu Patentowego o unieważnienie należącego do P. C. prawa ochronnego nr Ru 58267 na wzór użytkowy pt. "Zabawka dydaktyczna". Prawo to zostało P. C. udzielone decyzją z dnia [...] lipca 2000 r. z pierwszeństwem od 23 kwietnia 1996 r. W uzasadnieniu "N. S." podała, że od 1995 r. zlecała P. C. wytwarzanie określonych wzorów mebli dziecięcych. Projektantem tych mebli był współpracownik firmy M. M., powiązany z francuską firmą N., który od 1992 r., tj. jeszcze przed rozpoczęciem współpracy z P. C., nadzorował wytwarzanie mebli przez spółdzielnię "S.". Zestaw mebli odpowiadający cechom zastrzeżeń ochronnych prezentowany był w wielu katalogach, a zatem projekt nie był nowy w dacie zgłoszenia. Wnioskodawczyni podnosiła, że uprawniony uniemożliwia "N. S." sprzedaż opracowanych przez nią wzorów, a to uzasadnia jej interes prawny do złożenia wniosku o unieważnienie jego prawa ochronnego. Uprawniony do wzoru użytkowego wnosił o oddalenie wniosku i wskazywał, że nie przedstawiono żadnego wzoru rozwiązania technicznego znanego przed datą jego zgłoszenia, które zawiera wszystkie cechy zawarte w zastrzeżeniu ochronnym. Zaprzeczał obecności na rynku zgłoszonego przez niego rozwiązania przed datą zgłoszenia. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2001 r. nr [...] Urząd Patentowy RP unieważnił prawo ochronne nr Ru-58267 na wskazany wyżej wzór użytkowy. W uzasadnieniu Urząd Patentowy wskazał, że z całokształtu złożonych materiałów wynika, że rozwiązanie w dacie zgłoszenia nie było nowe, a zabawka według wzoru użytkowego Ru 58267 była wprowadzana do obrotu przed datą zgłoszenia. P. C. wniósł odwołanie od wskazanej decyzji do Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym zarzucając niewyjaśnienie sprawy. Podnosił, iż nie wykazano, że wzory N. różnią się od wzoru objętego prawem ochronnym. Zgodnie z art. 257 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508, ) odwołanie to zostało przekazane do sądu administracyjnego jako skarga. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie stwierdził naruszenia prawa i uznał skargę za nieuzasadnioną. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 77 i art. 11 w związku z art. 82 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117) przesłanką zdolności ochronnej wzoru użytkowego jest cecha nowości, przy czym chodzi o nowość w skali światowej, a nie krajowej. Wzoru nie uważa się za nowy, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa ochronnego, został on podany do wiadomości powszechnej albo był jawnie stosowany lub wystawiony na widok publiczny w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do stosowania tego wzoru użytkowego. Cechę nowości niweczy jakiekolwiek ujawnienie wzoru, bez względu na sposób, w jaki to nastąpiło. Ujawnienie następuje wówczas, gdy dotyczy nieokreślonej liczby osób. Zatem dla uzyskania prawa ochronnego na wzór użytkowy konieczne jest, aby elementy decydujące o jego istocie pozostały nieujawnione do wiadomości powszechnej aż do daty dokonania zgłoszenia w Urzędzie Patentowym. Jeśli ten warunek nowości nie był spełniony prawo ochronne nie powinno być udzielone, a jeśli jednak zostało udzielone może zostać unieważnione zgodnie z art. 68 pkt 1 ustawy o wynalazczości, o ile wniosek o unieważnienie został zgłoszony przez podmiot legitymujący się interesem prawnym. W sprawie niniejszej "N. S." uzasadniła swój interes prawny faktem, iż do daty zgłoszenia była dystrybutorem mebli - zabawek wg zgłoszonego wzoru a jej interes prawny nie był kwestionowany w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem Sądu I instancji wydając decyzję Urząd Patentowy prawidłowo przyjął, że będące przedmiotem prawa ochronnego rozwiązanie nie było nowe, ponieważ było udostępnione do wiadomości publicznej przed datą stanowiącą o pierwszeństwie. Z całokształtu zgromadzonych dowodów Urząd prawidłowo wysnuł wniosek, że rozwiązanie było wcześniej znane. Świadczą o tym nie tylko zdjęcia z katalogów N. i H. zawierające rozwiązania prawie identyczne ze zgłoszonym i oświadczenia prezesów spółdzielni "S.", ale także faktura wystawiona w 1994 r. "N. S." przez należącą do uprawnionego firmę B., za dostarczenie mebelków. Na fakturze tej meble oznaczone są numerami katalogowymi firmy N., a wśród nich znajduje się również wzór objęty prawem ochronnym. Uprawniony nie wyjaśnił dlaczego już w 1994 r. posługiwał się numerami katalogowymi N., przypisanymi do zabawki odpowiadającej zgłoszonemu później wzorowi użytkowemu. Uprawniony nie wykazał też jakiego wzoru mebli dotyczy faktura, jeśli jak twierdził, nie były to meble objęte katalogiem N. Nie wyjaśnił też dlaczego w fakturze posługiwał się numerami katalogowymi N., skoro dotyczyła ona zupełnie innych mebli. W ocenie Sądu wszystkie te nieścisłości i niejasności świadczą o tym, że przedstawione w odwołaniu twierdzenia uprawnionego, iż zgłoszony przez niego wzór nie był znany przed datą zgłoszenia, są niezgodne z rzeczywistością. Z przytoczonych faktów wynika, że przed datą pierwszeństwa meble wg zgłoszonego wzoru były już przedmiotem obrotu i trafiły do "N. S." jako dystrybutora. W doktrynie i orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że "w celu zniweczenia przymiotu nowości wystarcza stworzenie możliwości zaznajomienia się z wynalazkiem (wzorem użytkowym) w taki sposób, aby przeciętny specjalista mógł na tej podstawie stosować wynalazek / por. A.Kopff "Konstrukcje cywilistyczne w prawie wynalazczości" Warszawa 1978 s. 54 /. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w sprawie niniejszej przymiot nowości został zniweczony przed dokonaniem zgłoszenia, gdyż wzór był prezentowany w katalogach, produkowany i sprzedawany. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego P. C. - rzecznik patentowy - wniósł o uchylenie powyższego wyroku podnosząc zarzuty naruszenia: 1. art. 7 i 8 k.p.c. poprzez zaniechanie prowadzenia postępowania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i tym samym nieprowadzenie postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa, 2. art. 77 i art. 11 w związku z art. 82 ustawy o wynalazczości poprzez uznanie, iż opublikowanie przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa ochronnego wzoru tylko zbliżonego pod względem użytkowym i wykonanego według odmiennych metod konstrukcyjnych pozbawia wzór skarżącego cech nowości, 3. art. 32 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu działania przez pełnomocnika. W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie opierając się wyłącznie na argumentacji podnoszonej przez Spółkę z o.o. "N. S." w Ł. przyjął, iż przedmiotowy wzór użytkowy publikowany był w katalogach N., a meble sprzedawane przez skarżącego przed datą zgłoszenia według zawartej tam numeracji. W toku postępowania skarżący podnosił, że w katalogach zagranicznych przedstawianych przez wspomnianą Spółkę zamieszczone były meble odbiegające rozwiązaniami konstrukcyjnymi, użytymi materiałami i zewnętrznym wyglądem od wzoru użytkowego podlegającego ochronie. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej określonej w art. 7 " k.p.c." organ administracji państwowej winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zdaniem strony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dostrzegł, iż Urząd Patentowy RP nie powołał biegłego celem określenia czy przedmiotowy wzór użytkowy jest identyczny z meblami przedstawionymi w katalogach zagranicznych, czy najwyżej można mówić o daleko idącym podobieństwie wyłącznie użytkowym. Podobnie w przypadku składania oświadczeń o odmiennym znaczeniu i treści imieniem tego samego podmiotu - spółdzielni "S." - należało, zdaniem strony, wyjaśnić te wątpliwości poprzez przesłuchanie osób składających te oświadczenia pod kątem ich zgodności z rzeczywistym stanem faktycznym. W niniejszej sprawie Urząd Patentowy RP podjął działania sprzeczne z treścią art. 8 k.p.a. Poza uchybieniami z zakresu procedury postępowania administracyjnego skarżący wskazał na naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 77 i art. 11 w związku z art. 82 ustawy o wynalazczości. Sąd I instancji przyjął, iż cechę nowości niweczy publikowanie wzorów zbliżonych. Zdaniem strony pominął jednak fakt, że wzór skarżącego stanowi odmienne meble od wykazanych w katalogach zagranicznych i produkowanych przez niego dla francuskiej firmy N. oraz nabytych przez spółkę z o.o. "N. S.". Łączy je jedynie co najwyżej przymiot użytkowy, co jednak nie może stanowić podstawy do pozbawienia tego wzoru cechy nowości. Skarżący określił jako niezrozumiały zarzut Sądu I instancji dotyczący posługiwania się w fakturze wystawionej przez skarżącego przed 1994 r. numerami katalogowymi N. Za oczywisty uznał fakt, że produkty przedstawione we wspomnianej fakturze nie miały nic wspólnego ze wzorem podlegającym ochronie, ponieważ dotyczyły mebli wyprodukowanych według wzorów firmy N. Skarżący zarzucił również naruszenie przepisu art. 32 k.p.a. Podniósł, że posiadając ustawowe prawo działania przez pełnomocnika, w toku uprzednio toczącego się postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ustanowił do całego postępowania pełnomocnika w osobie rzecznika patentowego. Sąd I instancji zaniechał jednak wezwania rzecznika na rozprawę oraz odmówił jej odroczenia pomimo wskazywania przez skarżącego, iż w dacie rozprawy jego pełnomocnik przebywa służbowo poza granicami Polski. W odpowiedzi na skargę kasacyjną N. S. Spółka z o.o., reprezentowana przez rzecznika patentowego, wniosła o jej oddalenie. Podniosła, że wnoszący skargę kasacyjną w toku postępowania nie przedstawił dowodów potwierdzających prawo pierwszeństwa do dokonanego zgłoszenia wzoru użytkowego nr Ru 58267. Nie wykazał również braku zgodności pomiędzy fakturą sprzedaży z 1994 r. firmy B. a numerami katalogowymi N. przypisanymi do zabawki odpowiadającej zgłoszonemu później wzorowi mebli, ani prawa pierwszeństwa do zgłoszonego rozwiązania przed datami ich prezentacji w katalogach, produkcji i sprzedaży. Uczestnik postępowania podniósł, iż skarżący był wytwórcą mebli na zlecenie N. S. według wzornictwa francuskiej firmy N. przed datą zgłoszenia przedmiotowego wzoru do ochrony w Urzędzie Patentowym RP. Zdaniem strony błędnie zarzucono niepowiadomienie pełnomocnika skarżącego o toczącym się postępowaniu, bowiem skarżący sam złożył odwołanie od decyzji Urzędu Patentowego RP, a zatem Sąd nie znając danych osobowych pełnomocnika nie mógł udzielić mu takiej informacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153 poz.1270 ze zm./ , zwanej dalej ustawą procesową , skargę kasacyjną można oprzeć zarówno na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie / pkt 1 tego przepisu / jak i na naruszeniu przepisów postępowania , jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy / pkt 2 /. Przytaczając podstawy skargi kasacyjnej jej autor zobligowany jest do ich uzasadnienia , a w sytuacji postawienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania wykazania nadto , że wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej . Precyzyjne wskazanie podstaw skargi kasacyjnej i ich uzasadnienie ma decydujące znaczenie dla wyniku postępowania kasacyjnego , albowiem Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej , a zatem to wskazane w niej podstawy zakreślają obszar kontroli zaskarżonego orzeczenia Sądu I instancji . W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach , o których mowa w art. 174 ustawy procesowej , przy czym w odniesieniu do naruszenia przepisów postępowania powołano normy prawne , których Sąd I instancji nie stosował i nie mógł stosować . W postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie mają bowiem zastosowania przepisu kodeksu postępowania administracyjnego , stąd też Sąd nie mógł naruszyć ani art. 7 k.p.a. ani art. 8 k.p.a. / w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie " art. 7 i 8 k.p.c." , ale wobec treści zarzutu NSA uznał to za oczywisty błąd pisarski / jak i art. 32 k.p.a. . Ten ostatni zarzut wymaga jednak odniesienia się do jego treści , gdyż został sformułowany w taki sposób , iż może nasuwać przypuszczenie istnienia przesłanki nieważności postępowania , o której stanowi art. 183 § 2 pkt 5 ustawy procesowej . Otóż autor skargi kasacyjnej twierdzi , że skarżący w postępowaniu przed sądem I instancji miał ustanowionego profesjonalnego pełnomocnika , którego Sąd nie powiadomił o terminie rozprawy oraz odmówił jej odroczenia mimo wniosku skarżącego domagającego się obecności pełnomocnika na rozprawie . To twierdzenie strony skarżącej nie znajduje jakiegokolwiek potwierdzenia w aktach sprawy . Ani w postępowaniu przed Urzędem Patentowym , ani też w postępowaniu przed Sądem skarżący nie informował o tym , że ustanowił pełnomocnika . Na rozprawę w dniu 7 października 2004 r. stawił się osobiście , poparł skargę i ani wówczas ani wcześniej nie wnosił o odroczenie posiedzenia . Również domniemany pełnomocnik nie przedłożył pełnomocnictwa ani w żaden inny sposób nie ujawnił , że został ustanowiony w sprawie . Postawiony zarzut pozostaje więc w całkowitej sprzeczności z tym co zawierają akta sprawy . Oprócz wiodącego zarzutu naruszenia przepisów postępowania w skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie przepisów prawa materialnego i jakkolwiek nie sprecyzowano na czym to naruszenie miało polegać / błędnej wykładni czy nie właściwym zastosowaniu / to z uzasadnienia zarzutu wynika , iż Sąd I instancji dokonał niewłaściwej subsumcji art. 77 i art. 11 w zw. z art. 82 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości / tekst jedn. Dz.U. z 1993 r. Nr 26 poz.117 ze zm./ , zwanej dalej ustawą o wynalazczości . Strona skarżąca konsekwentnie bowiem twierdzi , iż jej wzór użytkowy posiadał cechę nowości , o której mowa w art. 11 ustawy o wynalazczości i art. 77 tej ustawy , a publikowane uprzednio wzory firmy francuskiej N. były tylko zbliżone pod względem użytkowym , ale wykonane według odmiennych metod konstrukcyjnych . Ten pogląd pozostaje w sprzeczności z ustaleniami faktycznymi przyjętymi przez Sąd I instancji , których strona skarżąca nie potrafiła skutecznie podważyć w skardze kasacyjnej, a to oznacza , że ustalenia te wiążą Naczelny Sąd Administracyjny . Skoro więc w zaskarżonym wyroku przyjęto , że przed datą pierwszeństwa meble według zgłoszonego wzoru były już przedmiotem powszechnego obrotu , a objęte prawem ochronnym rozwiązanie nie było nowe i tych ustaleń nie udało się obalić w skardze kasacyjnej , to stawienie w niej zarzutu naruszenia art. 77 i art.11 w zw. z art. 82 ustawy o wynalazczości jest bezpodstawne . Brak usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej spowodował jej oddalenie w oparciu o art. 184 w zw. z art. 183 § 1 ustawy procesowej.