IV SA/Wa 6/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.) Sędzia WSA Łukasz Krzycki Protokolant Agnieszka Foks-Skopińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2004 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej H.K. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IV SA/Wa 6/04 UZASADNIENIE Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. po rozpatrzeniu odwołania Lasów Państwowych Nadleśnictwa [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2003 r. stwierdzającej nieważność decyzji Naczelnika Gminy D. z dnia [...] lutego 1980 r. w części dotyczącej przejęcia na Skarb Państwa gruntów oznaczonych działkami nr [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 15, 28 ha oraz stwierdzającej, iż w pozostałej części dotyczącej gruntów oznaczonych działką nr [...] o powierzchni 1,51 ha decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, jednak ze względu na to, że wywołała nieodwracalne skutki prawne nie może być stwierdzona jej nieważność - uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę Wojewodzie [...] do ponownego rozpatrzenia. Organ naczelny stwierdził, że przejęcie gospodarstwa rolnego nastąpiło na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych. Stosownie do § 1 rozporządzenia za opuszczone gospodarstwo rolne uważano takie, na którym nie zamieszkiwał właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym nieruchomość ta nie była w całości lub w większej części uprawiana oraz poddawana zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ odwoławczy stwierdził, że nikt z członków rodziny ani z osób upoważnionych nie prowadził uprawy gruntów rolnych ani prac związanych z gospodarką leśną po wyjeździe rodziny K. do Niemiec. Uchylając sprawę do ponownego rozpoznania organ odwoławczy polecił Wojewodzie [...] dokonanie wnikliwej analizy materiału dowodowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję H. K. ponowiła zarzuty zawarte w odwołaniu, dotyczące wydzierżawienia tej nieruchomości . W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek z przyczyn odmiennych niż wskazane w jej treści. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) rozstrzyga sprawę w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną. Oznacza to obowiązek Sądu do wzięcia pod uwagę z urzędu stwierdzonych uchybień. Jednym z takich uchybień jest wydanie przez organ administracji publicznej decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości, do przestrzegania której na mocy art. 19 kpa są one zobowiązane. Wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności, stosownie do art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Przepis art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174) w brzmieniu nadanym art. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. wskazał - jako organ właściwy do orzekania o przejęciu opuszczonego gospodarstwa rolnego - prezydium powiatowej rady narodowej. Jednak powyższy przepis art. 2 ust. 2 utracił moc w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 11, poz. 79). Przepis art. 39 tej ustawy przewidywał możliwość przejęcia gruntów na własność Państwa, samowolnie wyłączonych z produkcji, w razie odmowy przejęcia tych gruntów przez właściciela. Jako organ właściwy w sprawie wskazywał terenowy organ administracji państwowej właściwości ogólnej stopnia podstawowego. Z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 291 ze zm.) przestały istnieć terenowe organy administracji państwowej o właściwości ogólnej i szczególnej, a ich kompetencje przejęły organy gminy oraz administracji rządowej. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm.) sprawy z art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych przeszły do właściwości gminy, jako zadania zlecona. Jednak ta ostatnia ustawa utraciła moc z dniem 25 marca 1995 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 16, poz. 78). Ta nowa ustawa nie przewidywała już możliwości przejęcia gruntów na rzecz Państwa z powodu ich opuszczenia bądź wyłączenia z produkcji bez zezwolenia. Nie został wobec tego określony organ właściwy do orzekania w tym przedmiocie. Zatem, aby określić organ właściwy do orzekania w sprawie nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego opuszczonego należy sięgnąć do zasady domniemania właściwości gminy oraz art. 17 pkt 1 kpa, który jako organ wyższego stopnia w stosunku do organów samorządu terytorialnego wskazuje samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy stanowią inaczej. Również art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 80, poz. 872 ze zm.) wskazuje Wojewodę jako organ wyższego stopnia w rozumieniu przepisów o postępowaniu administracyjnym, ale tylko wtedy jeżeli ustawy szczególne tak stanowią. W niniejszej sprawie brak jest takiego przepisu szczególnego, w związku z tym organem właściwym do orzekania w sprawie nieważności decyzji Naczelnika Gminy jest właściwe Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygając spory kompetencyjne w postanowieniach z dnia 8 czerwca 2004 r. sygn. OW 83/04 i z dnia 27 lipca 2004 r. sygn. OW 58/04. Ponadto zauważyć należy, że w sprawie niniejszej nie zostało rozpatrzone odwołanie złożone przez H. K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2003 r. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 ust. 2 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.