II SA/Lu 99/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz ( spr.), Sędziowie Asesor WSA Wiesława Achrymowicz, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w dniu 6 października 2004r. sprawy ze skargi D. N. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy waloryzacji odszkodowania oraz jego wypłaty I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Wojewody na rzecz D. N. kwotę 289 (dwieście osiemdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Działający z upoważnienia Wojewody Zastępca Dyrektora Wydziału Rozwoju Regionalnego, decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r., wydaną na podstawie art. 138 § 2 pkt 2 kpa, po rozpatrzeniu odwołania D.N. od decyzji Starosty z dnia [...] listopada 2003 r. znak: [...] orzekającej o waloryzacji i wypłacie odszkodowania ustalonego decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...]września 1968 r. znak: [...] za nieruchomość położoną w C. gm. J., oznaczoną nr ewid. 79/1 o pow. 0,60 ha – uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie waloryzacji i wypłaty odszkodowania. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie wyjaśniające wykazało, iż decyzją z dnia [...] września 1968 r. Nr [...] Kółko Rolnicze w C. nabyło od D.N. działkę nr ewid. 79/1 o pow. 0,60 ha na podstawie art. 13 i art. 14 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. Nr 5, poz. 30). Cenę wykupu ustalono na kwotę 17.660 zł i należność tę Kółko Rolnicze zobowiązało się wpłacić na rzecz Prezydium Powiatowej Rady Narodowej D.N. w dniu 25 lipca 1996 r., złożyła wniosek o wypłatę odszkodowania z tytułu zbycia nieruchomości na rzecz Kółka Rolniczego. Organ pierwszej instancji stwierdzając brak dokumentów potwierdzających wypłatę odszkodowania albo złożenie kwoty odszkodowania do depozytu sądowego, decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. zwaloryzował odszkodowanie ustalone w 1968 r. i orzekł jego wypłatę. W ocenie organu odwoławczego rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawnie wadliwe albowiem roszczenie D.N. o wypłatę odszkodowania przedawniło się na podstawie przepisów art. 117-137 Kodeksu cywilnego. Nabyła ona bowiem na podstawie decyzji wywłaszczeniowej wierzytelność do żądania wypłaty odszkodowania, a do wykonania zobowiązania wypłaty odszkodowania ze względu na cywilnoprawny charakter roszczenia, mają zastosowanie przepisy art. art. 450-486 Kodeksu cywilnego z modyfikacjami wynikającymi z ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z uwagi na fakt wystąpienia z roszczeniem o odszkodowanie po okresie ponad trzydziestoletnim, licząc od decyzji z dnia [...] września 1968 r., ustalającej odszkodowanie, roszczenie należało uznać za przedawnione. Skargę do sądu administracyjnego wniosła D.N., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Zarzuciła, że decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 139 kpa oraz art. 132 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 117 kc. Skarżąca podniosła, że odwołanie jej dotyczyło wyłącznie nie naliczenia jej przez organ pierwszej instancji odsetek za zwłokę w wypłacie odszkodowania, a zatem organ drugiej instancji bezpodstawnie wzruszył decyzję pierwszoinstancyjną w części, która już uprawomocniła się. W sprawie tej nie można także przyjąć rażącego naruszenia prawa, ani interesu społecznego uzasadniającego rozstrzygnięcie na niekorzyść strony odwołującej się, bowiem waloryzacja i wypłata odszkodowania stanowi nie tylko wyraz ustawowego uprawnienia wynikającego z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, ale także zasady zaufania do organów państwa. Nawet przedawnienie roszczenia nie dawałoby z tej przyczyny możliwości orzekania na niekorzyść strony. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje kontrolę w zakresie zgodności zaskarżonej decyzji z obowiązującym prawem, do czego jest uprawniony w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W rozpatrywanej sprawie skardze nie można odmówić słuszności albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, a w szczególności art. 138 i art. 139 kpa. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, ustanowioną w art. 15 kpa, każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją pierwszoinstancyjną może być przedmiotem odwołania wniesionego przez uprawniony podmiot. Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje możliwości działania organu odwoławczego inaczej niż na podstawie odwołania strony. O ile żadna z uprawnionych stron nie skorzysta z przysługującego jej prawa odwołania, to organ odwoławczy nie może działać z urzędu i nie zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji staje się prawomocna. W sytuacji, gdy strona niezadowolona jest tylko z części skarżonego rozstrzygnięcia i odwołaniem swym obejmuje tylko tę część, to decyzja organu pierwszej instancji w pozostałej (nie zaskarżonej) części zyskuje przymiot prawomocności i nie może być już przedmiotem rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Jak wynika z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wniesione w dniu 17 grudnia 2003 r. przez D.N. odwołanie od decyzji Starosty Powiatowego z dnia [...] listopada 2003 r. zawiera wyłącznie żądanie przyznania jej odsetek od zwaloryzowanej kwoty odszkodowania. Odwołująca się w pełni akceptuje przyznaną jej zwaloryzowaną kwotę odszkodowania, używając w odwołaniu określenia "... zaskarżona decyzja jest prawidłowa w odniesieniu do przeliczenia ustalonej pierwotnie kwoty odszkodowania...". W powyższej sytuacji organ odwoławczy bezpodstawnie rozstrzygnął w zaskarżonej decyzji o przyznanym decyzją pierwszoinstancyjną odszkodowaniu albowiem nie było ono przedmiotem zaskarżenia. Należy także podkreślić, że nawet gdyby skarżąca kwestionowała wysokość zwaloryzowanego odszkodowania, to organ odwoławczy nie mógłby tej kwestii rozstrzygnąć na niekorzyść strony odwołującej się z uwagi na treść art. 139 kpa. Przepis ten dopuszcza odstępstwo od zasady reformationis in peius tylko wówczas, gdy zaskarżona decyzja pierwszoinstancyjna rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Organ odwoławczy rozstrzygając sprawę na niekorzyść strony odwołującej się obowiązany jest jednakże do wskazania w uzasadnieniu decyzji, że wystąpił stan, o którym mowa w art. 139 kpa (B. Adamiak, J. Borkowski – Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck W-wa 2000). Niezależnie od powyższego trzeba mieć na względzie, że uwadze organu odwoławczego zupełnie uszedł fakt, iż zaskarżona do niego decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2003 r. nie zawierała rozstrzygnięcia w zakresie żądanych w odwołaniu D.N. odsetek. W takiej sytuacji organ odwoławczy, któremu odwołanie przedstawiono, powinien wyjaśnić rzeczywiste intencje strony, a w szczególności czy pismo nazwane "odwołaniem" nie stanowiło w istocie żądania uzupełnienia decyzji organu pierwszej instancji. W razie popierania odwołania organ odwoławczy powinien stwierdzić jego niedopuszczalność (art. 134 kpa), a w razie oświadczenia, że chodzi o żądanie uzupełnienia decyzji organu I-szej instancji – umorzyć postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 i art. 105 § 1 i 2 w zw. z art. 140 kpa (por. Postanowienie SN z dnia 7 lipca 1988 r. III AZP 10/88, OSN 1990 nr 9 poz. 116). Mając powyższe na względzie należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit."c" oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ orzec jak w sentencji.