I SA/Ka 2227/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia NSA Małgorzata Wolf - Mendecka, Protokolant Halina Modliszewska, po rozpoznaniu w dniu 5 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi N. G. (G.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza na rzecz N. G. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do chwili uprawomocnienia się wyroku; Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r., nr [...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołano art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856) i § 1 rozporządzenia Prezesa rady Ministrów z dnia 17 lutego 1999 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. Nr 13, poz. 115). Uzasadniając Kolegium stwierdziło, że decyzją Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r., nr [...], ustalono N. G. na rok 2003 wymiar podatku od nieruchomości, której podatniczka jest współwłaścicielką. Odwołując się od tej decyzji N. G. podała m.in., że handluje tylko w jednym pomieszczeniu o powierzchni [...] m², a pozostała część lokalu jest niewykorzystana z uwagi na brak sanitariatów. Ponadto oświadczyła, że nie może przyjąć drugiej osoby (ekspedientki) i nie może handlować artykułami spożywczymi, szybko zbywalnymi". Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Samorządowe zwróciło uwagę, że N. G. jest współwłaścicielką nieruchomości przy ul. A w R., w której prowadzi działalność gospodarczą, co wynika z zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, a więc wspomniana nieruchomość pozostaje w posiadaniu przedsiębiorcy. Powołując się na regulację prawną zawartą w art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, Kolegium stwierdziło, że fakt posiadania przez przedsiębiorcę gruntów, budynków i budowli powoduje, że są one związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i dla celów podatkowych nie ma znaczenia, czy i w jaki sposób dana nieruchomość jest wykorzystywana przez przedsiębiorcę. Także budynki przedsiębiorcy remontowane, czasowo niewykorzystane, adaptowane, zakupione pod przyszłe inwestycje, są też budynkami związanymi z działalnością gospodarczą w rozumieniu w.w. przepisów. Kolegium zaakcentowało, że wskazane w art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wyłączenie dotyczy sytuacji, gdy przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystany do prowadzenia działalności gospodarczej, a powodem tego jest zdarzenie niezależne od podatnika, dotyczące stanu technicznego nieruchomości. W związku z tym, że przepisy podatkowe w zakresie definicji obiektów budowlanych odwołują się bezpośrednio do prawa budowlanego, sytuacja taka będzie miała miejsce np. w przypadku wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji o opróżnieniu bądź wyłączeniu z użytkowania całości lub części budynku ze względu na jego zły stan techniczny (art. 68 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 z późn. zm.). W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (uzupełnionej pismem z dnia [...] 2003 r. oraz na rozprawie z dnia 5 października 2004 r.), skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z siedzibą w Gliwicach, skarżąca N. G. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Uzasadniając skargę, skarżąca zarzuciła nieterminowe rozpoznanie sprawy i brak wnikliwości przy jej rozpoznaniu, "postawienie prawa spisanego ponad Prawem Człowieka". Zwróciła przy tym uwagę na przyjęcie zawyżonej stawki podatku, tj. [...] zł za 1 m², mimo że jej sklep, podobnie jak i inne okoliczne sklepy w R., odstają standardem od nowoczesnych obiektów. Podniosła również fakt zawieszenia przez nią działalności gospodarczej od dnia [...] 2003 r. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...], została złożona przez N. G. do Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu [...] 2003 r. i winna była zostać rozpatrzona na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Należy jednak zauważyć, że wyżej cytowana ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym straciła moc z dniem 1 stycznia 2004 r., na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. Dz.U. z 2002 r. Nr 240 , poz. 2052). W myśl art. 85 ostatnio cytowanej ustawy, z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1259) oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sadu Administracyjnego. Stosownie do art. 97 §1 w.w. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Na podstawie § 1 pkt 4 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) przewiduje, że kontrola sądowa sprawowana jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny pod względem legalności, co oznacza, że Sąd nie bada w zasadzie kontrolowanych aktów i czynności pod względem celowości. Stosownie do art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 z późn. zm.) za grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej uważa się grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych, chyba, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Wskazane w cytowanym wyżej przepisie wyłączenie dotyczy sytuacji, gdy przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystany do prowadzenia działalności gospodarczej, a powodem tego jest zdarzenie niezależne od podatnika, dotyczące stanu technicznego nieruchomości. W związku z tym, że przepisy podatkowe w zakresie definicji obiektów budowlanych odwołują się bezpośrednio do prawa budowlanego, sytuacja taka będzie miała miejsce np. w przypadku wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji o opróżnieniu bądź wyłączeniu z użytkowania całości lub części budynku ze względu na jego zły stan techniczny (art. 68 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 z późn. zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił pogląd organów podatkowych, że fakt posiadania przez przedsiębiorcę gruntów, budynków i budowli powoduje, że są one związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i dla celów podatkowych nie ma znaczenia, czy i w jaki sposób dana nieruchomość jest wykorzystywana przez przedsiębiorcę. Także budynki przedsiębiorcy remontowane, czasowo niewykorzystane, adaptowane, zakupione pod przyszłe inwestycje, są też budynkami związanymi z działalnością gospodarczą w rozumieniu w.w. przepisów. Należy jednak zauważyć, że stosownie do art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) skarga na decyzję lub postanowienie podlega uwzględnieniu, gdy zaskarżone rozstrzygnięcie dotknięte jest wadami skutkującymi jego nieważność lub niezgodność z prawem albo gdy narusza ono prawo w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania bądź w sposób, który ma wpływ (w przypadku naruszenia prawa procesowego wpływ istotny) na wynik sprawy. Regulacja taka oznacza zatem, że nie każde naruszenie prawa daje podstawę do uwzględnienia skargi. Skarga uwzględniona może być bowiem tylko wtedy, gdy stwierdzone uchybienia będą rażące lub co najmniej istotne. W rozpatrywanej sprawie sytuacja tak zachodzi, albowiem zaskarżona decyzja narusza w sposób istotny przepisy postępowania, a w szczególności art. 123 § 1 oraz art. 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej wynika bowiem, że "przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego". Przepis 123 § 1 w.w. ustawy statuuje zaś zasadę procesową, według której "organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań". W § 2 art. 123 Ordynacji podatkowej wprowadzono wprawdzie ograniczenie prawa strony do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, jednak zawarte tam wyjątki nie dotyczą rozpatrywanego przypadku. W kontekście cytowanych przepisów warto przede wszystkim zwrócić uwagę, że w aktach sprawy znajdują się m.in. dokumenty (wypis z rejestru gruntów - k. 1 i ewidencji działalności gospodarczej – k. 2), które nie mogły znajdować się w momencie rozpatrywania sprawy zarówno przez organ pierwszej ([...].2003 r.), jak drugiej instancji ([...].2003 r.). Opatrzone są one bowiem odpowiednio datą [...] i [...] 2004 r. W tej sytuacji należy uznać, że naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową, która stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ i art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania Sąd postanowił stosownie do art. 200 i art. 209 w.w. ustawy. W punkcie trzecim wyroku Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku, do czego był zobowiązany treścią art. 152 w.w. ustawy.