II SA/Ol 337/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Sędzia WSA Protokolant Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Tadeusz Lipiński Adam Matuszak Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2004 r. sprawy ze skargi C. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" - oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty S. z dnia 22 grudnia 2003 r. Nr "[...]" odmawiającą przyznania C. i J. S. podwyższonego o 50% ekwiwalentu za wyłączenie gruntów z upraw rolnych prowadzenie uprawy leśnej w związku z likwidacją gospodarstwa rolnego. W uzasadnieniu wskazano, iż z akt sprawy wynika, że C. i J. S. w dniu 8 lipca 2003 r. zwrócili się z wnioskiem o wypłacenie im podwyższonego ekwiwalentu z tytułu zalesienia gruntów rolnych, informując jednocześnie o likwidacji gospodarstwa rolnego. Starosta S. decyzją z dnia 22 grudnia 2003 r. odmówił przyznania podwyższonego o 50% ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej z tytułu likwidacji gospodarstwa rolnego. W uzasadnieniu powołał się na zapis art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia (Dz. U. Nr 73, poz. 764 ze zm.) wskazują, że w momencie zakończenie zalesienia i potwierdzenia tego faktu decyzją Starosty S. z dnia 13 czerwca 2003 r. o prowadzeniu uprawy leśnej, wnioskodawcy posiadali jeszcze grunt rolny o powierzchni 26,9263 ha oraz siedlisko o powierzchni 0,7671 ha. Zatem łączna powierzchnia posiadanych przez nich gruntów przekraczała powierzchnię 0,80 ha określoną w ww. przepisie uprawniającą do uznania, iż nastąpiła likwidacja gospodarstwa rolnego. Nadto powołano się na wyjaśnienia uzyskane w tej sprawie w Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 listopada 2003 r., sygn. "[...]", w których potwierdzono, że podwyższony ekwiwalent za zalesienie gruntu rolnego nie przysługuje, jeżeli po wydaniu decyzji potwierdzającej prowadzenie uprawy leśnej, posiadany nie zalesiony areał gruntu rolnego i siedlisko wynoszą powyżej 0,80 ha. Od decyzji tej J. S., złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zarzucił jej naruszenie art. 107 § l i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak zamieszczenia właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego podjętej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji stwierdzając jednakże, że zarzuty dotyczące braków uzasadnienia są słuszne. Niemniej rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji jest zgodne z przepisami prawa materialnego. Wskazano na treść art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia, zgodnie z którym ekwiwalent za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej podwyższa się o 50%, jeżeli równocześnie z przeznaczeniem gruntu do zalesienia następuje likwidacja gospodarstwa rolnego prowadzonego osobiście przez właściciela lub jego spadkodawcę lub darczyńcę co najmniej 5 lat, a właściciel zalesionego gruntu nie jest właścicielem gruntu rolnego lub działki siedliskowej o powierzchni większej niż 0,8 ha. Wyjaśniono, że wprawdzie ww. ustawa została z dniem 15 stycznia 2004 r. uchylona art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273), jednakże na mocy art. 14 ust. 2 tej ustawy do miesięcznego ekwiwalentu za wyłączenie gruntów z upraw rolnych stosuje się przepisy poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. Podano, iż w sprawie istotne znaczenie ma moment, w którym nastąpiła likwidacja gospodarstwa rolnego i zmniejszenie posiadanych gruntów rolnych wraz z siedliskiem do powierzchni nie przekraczającej 0,8 ha. Momentem tym jest niewątpliwie decyzja administracyjna o prowadzeniu uprawy leśnej, która w odniesieniu do gruntów skarżącej o powierzchni 9,70 ha została wydana w dniu 13 czerwca 2003 r. Z akt sprawy wynika natomiast, że w tej dacie J. S. poza działką siedliskową pozostającą we współwłasności z żoną C. S. o powierzchni 0,7671 ha posiadał również we współwłasności z żoną grunt rolny o powierzchni 26,1592 ha, z którego dopiero umową notarialną zawartą w dniu 7 lipca 2003 r. darowali synom gruntu o powierzchni 24,4758 ha. Na pozostawiony sobie przez małżonków S. areał ll,3834ha, składa się: 9,70 ha zalesione na podstawie decyzji z 26.02.2003 r. i 1,6834 ha gruntu zalesionego w 2003 r. we własnym zakresie. Od decyzji tej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniosła C. S. domagając się jej uchylenia. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego - art. 7, art. 10 § l, art. 15 oraz art. 138 § l pkt l Kodeksu postępowania administracyjnego - poprzez utrzymanie w mocy decyzji dotkniętej wadą nieważności, nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie zasady Dwuinstancyjności postępowania w związku z pozbawieniem strony czynnego udziału i w toczącym się postępowaniu. Nadto wskazała na naruszenie art. 7 ust. 1,2 i 4 ustawy Iz 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia poprzez niezgodne [ze stanem faktycznym przyjęcie, że nie nastąpiła likwidacja gospodarstwa rolnego, l Wyjaśniła, że w dniu 24 lipca 2003 r. otrzymała na swoje konto bankowe podwyższony ;050% ekwiwalent za zalesienie i w związku z tym późniejsze wydanie decyzji odmownej w tej sprawie było bezprzedmiotowe. Nadto organ odwoławczy rozpatrzył odwołanie skarżącej bez możliwości zapewnienia jej udziału w tym postępowaniu. Skarżąca wyjaśniła, że decyzją o likwidacji gospodarstwa rolnego podjęła momencie złożenia w 2002 r. wniosku o przeznaczenie gruntów rolnych do zalesienia, natomiast darowanie synom pozostałych gruntów było tylko formą likwidacji gospodarstwa rolnego i powstaniem gospodarstwa leśnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosząc o jej oddalenie podtrzymało stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśniło, iż zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych są nie zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustrojów sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy - art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Wzruszenie decyzji następuje w razie, gdy kontrola wykaże, że decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § l w zw. z art. 145 § l ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji administracyjnej. Materialnoprawną podstawą wniosku C. i J. S. o przyznanie podwyższonego o 50% ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej w związku z likwidacją gospodarstwa rolnego jest art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia (Dz. U. nr 73, poz. 764 ze zm.). Wprawdzie ustawa z dnia 8 czerwca 2001 r. w momencie rozstrzygania sprawy przez organ odwoławczy na podstawie art. 15 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273) już nie obowiązywała, to stosownie do jej art. 14 ust. 2 do spraw dotyczących miesięcznego ekwiwalentu za wyłączenie gruntów z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej, przyznanych przed wejściem w życie tej ustawy stosuje się zasady dotychczasowe. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż przepis art. 7 ust. 4 ww. ustawy został skonstruowany dość niefortunnie i w pierwszej chwili może budzić wątpliwości odnośnie określenia momentu, w którym musi nastąpić likwidacja gospodarstwa rolnego aby uzyskać prawo do podwyższonego ekwiwalentu za zalesienie gruntów rolnych. Nie do przyjęcia jest jednak stanowisko skarżącej (z uwagi na brak takiego zapisu w powołanym art. 7 ust. 4), że likwidacja gospodarstwa rolnego nastąpiła już w momencie złożenia przez nią wniosku o przeznaczeniu gruntów leśnych do zalesienia, skoro w wyniku tego wniosku pozostałe skarżącej grunty rolne przekraczały powierzchnię 0,8 ha. Nie do przyjęcia jest też jej twierdzenie, że sporządzenie aktu notarialnego w dniu 8 lipca 2003 r. stanowiło jedynie formalną likwidację gospodarstwa rolnego, które faktycznie zostało zlikwidowane już w dniu wydania decyzji o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia. Dla merytorycznego rozpatrzenia niniejszej sprawy niezbędne jest zatem ustalenie momentu, w którym musi nastąpić spełnienie warunków określonych w art. 7 ust. 4 ustawy, aby uzyskać uprawnienie do podwyższonego ekwiwalentu. Ustawodawca prawo do podwyższonego o 50% ekwiwalentu uzależnił od łącznego spełnienia wszystkich warunków, przy czym pierwszym z nich jest równoczesna likwidacja gospodarstwa rolnego z przeznaczeniem gruntu rolnego do zalesienia. W ustawie brak jest zarówno definicji legalnej pojęcia "likwidacji gospodarstwa rolnego", jak i "przeznaczenia gruntu rolnego do zalesienia". Art. 3 ust. 4 i 9 ustawy stanowi, że właściwy starosta ze względu na położenie gruntu wydaje decyzję administracyjną o przeznaczeniu gruntu rolnego do zalesienia, zatem za moment przeznaczenia gruntu rolnego do zalesienia należy uznać wydanie decyzji o przeznaczeniu gruntu rolnego do zalesienia. Odnośnie określenia znaczenia pojęcia likwidacji gospodarstwa rolnego to należy rozumieć je w kontekście ostatniego warunku wskazanego w art. 7 ust. 4 ww. ustawy. Likwidacja gospodarstwa rolnego na potrzeby tej ustawy ma miejsce w momencie, gdy właściciel zalesionego gruntu nie jest właścicielem gruntu rolnego lub działki siedliskowej o powierzchni większej niż 0,8 ha. Oznacza to, że decydującym do uznania, że nabyto uprawnienie do podwyższonego ekwiwalentu jest sytuacja, gdy równocześnie z przeznaczeniem gruntu do zalesienia następuje likwidacja gospodarstwa rolnego rozumianego w ten sposób, że właściciel zalesianego gruntu nie jest właścicielem gruntu lub działki siedliskowej o powierzchni większej niż 0,8 ha. W niniejszej sprawie ten właśnie wymóg nie został przez skarżącą spełniony. Z przekazanych akt sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości i skarżąca okoliczności tej także nie kwestionuje, że w momencie wydania i uprawomocnienia się decyzji Starosty S. z dnia 26 lutego 2003 r. Nr "[...]" o przeznaczeniu do zalesienia gruntów rolnych o łącznej powierzchni 9,70 ha stanowiących jej własność, posiadała jeszcze wspólnie z mężem grunty rolne o powierzchni przekraczającej wraz z siedliskiem 0,8 ha. Także w chwili wydania i uprawomocnienia się decyzji Starosty S. z dnia 13 czerwca 2003 r. stwierdzającej prowadzenie uprawy leśnej na wskazanych wyżej gruntach skarżąca posiadała jeszcze grunty rolne wraz z siedliskiem przekraczające 0,8 ha. Dopiero w dniu 7 lipca 2003 r. aktem notarialnym darowała wspólnie z mężem synom A. i J. S. grunty rolne o powierzchni 24,4758 ha i z tą dopiero chwilą nastąpiła likwidacja gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 7 ust. 4 ustawy o przeznaczeniu gruntu rolnego do zalesienia. Nie można podzielić stanowiska skarżącej, iż czynność prawna - umowa darowizny gruntów rolnych była jedynie formalnym potwierdzeniem wcześniejszej likwidacji gospodarstwa rolnego, gdyż dopiero ta czynność wywołała określone skutki prawne w sferze stosunków własnościowych skarżącej. Z tą bowiem chwilą skarżąca przestała być właścicielką gruntów rolnych o powierzchni przekraczającej 0,8 ha, gdyż wraz z siedliskiem posiadała wówczas dopiero grunty rolne o powierzchni 0,7671 ha. Okoliczność powyższa nie miała jednak miejsca równocześnie z przeznaczeniem gruntu do zalesienia, które nastąpiło w dniu 26 lutego 2003 r., gdy organ I instancji orzekł o przeznaczeniu jej gruntów rolnych o powierzchni 9,70 ha do zalesienia. Odnośnie zarzutu skarżącej, iż w postępowaniu odwoławczym naruszone zostały zasady postępowania administracyjnego, w tym zasada czynnego udziału strony, wyjaśnić należy, iż Sąd nie dopatrzył się wskazanych naruszeń prawa. Nietrafny jest zarzut, iż w toku postępowania skarżąca była pozbawiona możliwości ustosunkowania się do argumentów organu I instancji, skoro właśnie z uwagi na podniesione argumenty w odwołaniu, Kolegium po raz kolejny dokonało merytorycznej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz ustosunkowało się do zarzutów odwołującego się jej męża. Przyznało, iż organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji powołał się na wyjaśnienia ministerialne, które nie mogą stanowić samoistnej podstawy wydanej decyzji, jednakże dokonało co do istoty sprawy identycznej oceny, co organ I instancji, szeroko uzasadniając swoją decyzję w tej sprawie. Nietrafny jest także argument, iż organ I instancji przekazując na konto skarżącej w dniu 24 lipca 2003 r. kwotę podwyższonego ekwiwalentu podjął w tej formie decyzję administracyjną, której nie można było pominąć przy wydawaniu decyzji w dniu 22 grudnia 2003 r., gdyż była to kolejna decyzja w tej samej sprawie. W tym miejscu należy wyjaśnić, iż dokonanie jakiejkolwiek wypłaty z tytułu ekwiwalentu za zalesienie gruntu rolnego nie może być poczytane za wydanie decyzji administracyjnej, którego to aktu administracyjnego wymogi zostały określone w art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym miejscu wskazać należy, iż w lipcu 2003 r. skarżąca nabyła prawo do pierwszego ekwiwalentu za grunty o powierzchni 9,70 ha, na których prowadzenie uprawy leśnej stwierdził Starosta S. decyzją z dnia 13 czerwca 2003 r., stosownie do art. 7 ust. l i 2 ww. ustawy, więc wbrew ich wywodom otrzymają ekwiwalent, który nie może być jednak podwyższony o 50%. Powyższe prowadzi do wniosku, że organy orzekające w sprawie nie miały podstaw do przyznania skarżącej podwyższonego o 50% ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw rolnych. To zaś oznacza, że skargi nie można było uznać za uzasadnioną i na zasadzie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - należało ją oddalić.