II SA/Wr 239/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Protokolant: Katarzyna Dziok po rozpoznaniu w dniu 4 października 2004 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. sygn.akt 3 II SA/Wr 239/02 2 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda D. utrzymała w mocy decyzje Prezydenta Miasta W. z dnia [...] Nr [...], którą wymeldowano P.M. z miejsca pobytu stałego przy ul. K. [...] M. [...] we W. W uzasadnienie decyzji wyjaśniono, że pismem z [...] Z. S. wniósł o wymeldowanie P. M. z wskazanego wyżej lokalu twierdząc, że ten opuścił miejsce zameldowania około 5 lat temu. W wyniku postępowania dowodowego ustalono, iż najemcą lokalu nr [...] przy pl. K. [...] M. [...] we W. jest Z.S. na podstawie umowy najmu z A S.A. z [...], przy czym osobą uprawnioną do zamieszkiwania z najemcą - zgodnie z §3 umowy - był P. M. Ustalono nadto, jako okoliczność niesporną i przyznaną przez P. Ma., że w przedmiotowym lokalu nie mieszka on od około 5 lat, mieszka bowiem przy ul. S. [...] we W. W tych okolicznościach faktycznych w oparciu o przepis art. 15 ust.2 ustawy z 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ I instancji orzekł o wymeldowaniu P.M. W odwołaniu P. M. twierdził, że w przedmiotowym lokalu zameldowała go jego babcia, wówczas będąca głównym najemcą. Według niego ani śmierć babci ani opuszczenie przez niego lokalu nie oznacza utraty uprawnień, sam zaś fakt nieprzebywania w mieszkaniu nie jest wystarczającą przesłanką do wymeldowania. Odwołujący się zarzucał też, że organ administracji państwowej nie jest uprawniony do podejmowania decyzji o prawach do lokalu - stąd postępowanie w sprawie winno być zawieszone do czasu orzeczenia w tej kwestii przez sąd powszechny. Rozpoznając odwołanie organ administracyjny II instancji wskazał, iż przepis art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przewiduje dwa stany faktyczne, na podstawie których można osobę wymeldować. Wymeldowanie możliwe jest gdy kumulatywnie spełnione zostaną następujące przesłanki : 1/ osoba utraci uprawnienia do przebywania w lokalu, 2/ trwale i dobrowolnie opuści miejsce zameldowania na pobyt stały, 3/ opuści miejsce bez wymeldowania się. W ocenie organu odwoławczego zebrany materiał dowodowy potwierdza, że P. M. nie legitymował się samoistnym uprawnieniem do lokalu, uprawnienia pochodne zaś utracił opuszczając miejsce zameldowania na pobyt stały, nie twierdził przy tym, aby opuszczenie to nie miało cech dobrowolności. W uzasadnieniu decyzji wskazano też, że na mocy z art.691 kodeksu cywilnego może wstąpić w stosunek najmu osoba stale zamieszkująca z najemcą mieszkania do chwili jej śmierci - co w sprawie miejsca nie miało. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem P.M. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę. Domagając się w niej uchylenia sygn.akt 3 II SA/Wr 239/02 3 decyzji Wojewody D. i zasądzenia kosztów postępowania sformułował zarzut: 1. naruszenia przepisów prawa materialnego polegającego na niewłaściwym zastosowaniu art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, 2. naruszenie przepisów postępowania wynikających z art.97§l pkt 4 k.p.a oraz art.100 §1 k.p.a. W uzasadnieniu skargo skarżący wskazał, iż nie kwestionuje faktu, że dobrowolnie opuścił lokal przy pi. K. [...] M. [...] we W. Przeczył natomiast, aby utracił prawa do przebywania w tym lokalu. Twierdził, że uprawnienie to wynika z cywilnoprawnej umowy najmu zawartej przez pana S. z A S.A. Podtrzymał też wcześniejsze stanowisko, że postępowanie w sprawie winno zostać zawieszone, a organy administracyjne powinny wezwać go do wystąpienia do sądu powszechnego z powództwem o ustalenie przysługujących mu praw do lokalu. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenia, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Zgodnie z przepisem art.97§l ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we W., jako rzeczowo i miejscowo właściwy. Po myśli art.3§l powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145-150 ustawy). W ocenie Sądu kontrolowana decyzja nie uchybia prawu w stopniu mającym czy mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, nie doszło też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania. Z tych względów skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie zwrócenia uwagi wymaga, iż kluczowe znaczenie dla postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego sygn.akt 3 II SA/Wr 239/02 4 postępowania. Istotne jest przy tym, aby konieczne w sprawie ustalenia dotyczyły faktów prawotwórczych, mających wpływ na załatwienie sprawy; chodzi zatem o ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyrażonego w normie prawnej. Przepis art.15 ust.2 ustawy z 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j.Dz.U. z 1984r. Nr 32,poz.l74 ze zm.), który legł u podstaw merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, stanowi, że "Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić". Cytowany przepis przewiduje zatem dwa stany faktyczne uzasadniające wymeldowanie, a to jeżeli: 1/ osoba utraciła wymienione w art.9 ust.2 ustawy uprawnienie do przebywania w lokalu i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, 2/ osoba ta opuściła bez wymeldowania dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 2 miesięcy a nadto ponownego miejsca jej pobytu ustalić nie można. W świetle tak brzmiącej regulacji ustalenia w sprawie wymagało zatem czy zachodziła jedna z w/w przesłanek - koniecznych do dokonania wymeldowania. W niniejszej sprawie bezsporne było, że druga z przedstawionych wyżej sytuacji nie zachodziła, bowiem miejsce pobytu strony było i jest znane. Z tego względu zastosowanie w sprawie znaleźć mógł przepis art.15 ust.2 w części pierwszej, wskazującej na konieczność kumulatywnego spełnienia takich przesłanek jak: 1 /utrata uprawnienia do przebywania w lokalu, 2/faktyczne opuszczenie lokalu, 3/ niedopełnienie obowiązku wymeldowania się z opuszczonego lokalu. Wprawdzie zasadą jest, że oceny legalności zaskarżonego aktu administracyjnego sąd administracyjny dokonuje z uwzględnieniem stanu sprawy, zarówno faktycznego jak i prawnego, z chwili wydania zaskarżonego aktu. Godzi się jednakże zauważyć, iż jako wzorzec kontroli decyzji organów administracji publicznej nie powinien być stosowany przepis ustawowy, który uznany został za niekonstytucyjny orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, opublikowanym wprawdzie po wydaniu tej decyzji, ale przed rozpoznaniem skargi przez sąd (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4.12.2002r. sygn. akt III RN 202/01). Z uwagi na fakt, że wyrokiem z dnia 27.05.2002r. sygn. akt K. 20/01 (opubl. w Dz.U.Nr 78,poz.716) Trybunał Konstytucyjny art.9 ust.2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uznał za niezgodny z art.52 ust.l i art.83 w związku z art.2 Konstytucji RP, przepis ten - z dniem 19.06.2002r. - utracił moc. Na marginesie podnieść należy, iż w motywach w/w wyroku wskazano, iż art.9 ust.2 ustawy dotyczy danych, które nie są objęte ewidencją ludności, potwierdzenie posiadania uprawnienia do przebywania w sygn.akt 3 II SA/Wr 239/02 5 lokalu nie służy bowiem rejestrowaniu tych uprawnień przez organ meldunkowy; podniesiono, że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc służy jedynie rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego związanego z uprawnieniami do lokalu. Choć stwierdzenie niekonstytucyjności art.9 ust.2 ustawy i utrata mocy tego przepisu nie spowodowały zmiany literalnego brzmienia przepisu art.15 ust.2 to jednak skutkowało to zmianą stanu prawnego, która to zmiana, w świetle tego co wyżej wywiedziono, winna być przez Sąd wzięta pod uwagę przy kontroli legalność zaskarżonej decyzji, choć nastąpiło to już po dacie wydania przez organy administracji orzeczeń. W ocenie Sądu podzielić należy wyrażane w orzecznictwie stanowisko, że w konsekwencji tej zmiany odpadła przesłanka wymeldowania odnosząca się do utraty uprawnienia do lokalu, przewidziana w pierwszym ze stanów faktycznych wskazanym w art.15 ust.2 ustawy. W tym stanie rzeczy wymeldowanie konkretnej osoby z danego lokalu według nowego stanu prawnego uzasadnione będzie, gdy spełnione zostaną dwie kolejne przesłanki, a to: l/gdy nastąpi faktyczne opuszczenie lokalu i 2/ gdy nie zostanie dopełniony obowiązek wymeldowania się z tego lokalu. W niniejszej sprawie tymczasem nie jest sporne zarówno to, że P.M. dobrowolnie lokal opuścił jak i to, że nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Także w skardze skarżący przyznał, iż lokal dobrowolnie opuścił (nie wymeldowując się). Istota sporu sprowadzała się zatem do kwestii uprawnień do lokalu. Skoro jednak, jak wyżej wskazano, istnienie uprawnień do lokalu czy też utrata tych uprawnień nie należą już do przesłanek wpływających na możliwość wymeldowania - bez znaczenia w sprawie są ustalenia poczynione w tym zakresie, niezasadny jest też zarzut uchybienia art.97 k.p.a. tj. wymogowi obligatoryjnego zawieszenia postępowania. Z tych wszystkich względów - skoro podniesione zarzuty są nieuzasadnione, a decyzja ostatecznie odpowiada prawu - skarga podlegała oddaleniu. Wobec powyższego, działając na podstawie art.151 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.