I OSK 53/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski, Sędziowie NSA Janina Antosiewicz, Henryk Dolecki (spr.), Protokolant Mariusz Bartosiak, po rozpoznaniu w dniu 23 września 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Bogumiły S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 października 2004 r. sygn. akt 4/II SA/Ka 2954/02 w sprawie ze skargi Bogumiły S. na decyzję Wojewody Ś. z dnia 31 października 2002 r. (...) w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. zasądza od Wojewody Ś. na rzecz adwokata Krzysztofa R. kwotę 200 zł /dwieście/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 4 października 2004 r. oddalił skargę Bogumiły S. na decyzję Wojewody Ś. z dnia 31 października 2002 r., utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji, którą odmówiono przyznania stronie zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd wskazał, że organ odwoławczy działając na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 11 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół /Dz.U. nr 154 poz. 1793/ podzielił stanowisko Starosty Powiatu M. wyrażone w decyzji z dnia 28 czerwca 2002 r. o braku podstaw do przyznania Bogumile S. prawa do zasiłku przedemerytalnego. Zdaniem organów obu instancji skoro skarżąca zarejestrowała się w powiatowym urzędzie pracy w dniu 30 stycznia 2002 r., to nie mają zastosowania przepisy przejściowe umieszczone w powołanej ustawie, ponieważ termin wskazany w tej ustawie, a mianowicie 31 grudnia 2001 r. jest terminem materialnoprawnym i z tego powodu nie podlega przywróceniu, niezależnie od tego czy jego uchybienie nastąpiło z winy, czy też bez winy osoby zainteresowanej. W skardze do sądu administracyjnego Bogumiła S. zarzuciła, że organy administracji rozpatrują jej sprawę przedmiotowo, bez zrozumienia. Poza tym podniosła, że spełnia wymogi przewidziane do otrzymania zasiłku przedemerytalnego, ponieważ przepracowała 28 lat, 4 miesiące i 27 dni w tym w warunkach szczególnych 26 lat, 2 miesiące i 26 dni. W urzędzie pracy zarejestrowała się w dniu 30 stycznia 2002 r. tylko z tego powodu, że była chora i nie mogła tego uczynić wcześniej. Skarżąca przedstawiła też przebieg choroby oraz podjęte działania umożliwiające jej udokumentowanie okresu zatrudnienia i skuteczne ubieganie się o przyznanie zasiłku przedemerytalnego. Potwierdziła też, że formalny wniosek o przyznanie zasiłku przedemerytalnego złożyła dopiero w dniu 20 czerwca 2002 r., jednakże z uwagi na spełnienie wszystkich pozostałych przesłanek do otrzymania zasiłku przedemerytalnego powinna ten zasiłek otrzymać. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że skarżąca spełnia ustawowe wymogi dotyczące okresu zatrudnienia uprawniającego do otrzymania zasiłku przedemerytalnego, ponieważ posiada 28 lat, 4 miesiące i 27 dni, w tym 26 lat 2 miesiące i 26 dni w warunkach szczególnych. Jednak otrzymanie zasiłku przedemerytalnego zależy od spełnienia innych jeszcze wymogów, w szczególności skarżąca zobowiązana była w myśl art. 11 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (...) - Dz.U. nr 154 poz. 1793, zarejestrować się w powiatowym urzędzie pracy do końca 2001 r. Zarejestrowanie się w tym terminie dawałoby skarżącej możliwość skutecznego ubiegania się o przyznanie zasiłku przedemerytalnego. Jednak Bogumiła S. zarejestrowała się w dniu 30 stycznia 2002 r., a zatem organy administracji zasadnie przyjęły, że termin ten ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu w trybie art. 58 Kpa. Skoro nie jest możliwe przywrócenie wskazanego terminu, zatem nie jest istotny powód jego przekroczenia, ponieważ czynność prawna dokonana po jego upływie nie może wywołać skutków prawnych. W rozpatrywanej sprawie przekroczenie tego terminu spowodowało utratę przez skarżącą prawa do przyznania zasiłku przedemerytalnego. Wskazana przez stronę okoliczność, tj. choroba, potwierdzona zaświadczeniami lekarskimi, nie mogła być wzięta pod uwagę, ponieważ wskazany w ustawie termin nie podlega przywróceniu. Sąd wskazał również, że podniesione przez skarżącą względy społeczne nie mogły zostać uwzględnione, ponieważ sąd administracyjny powołany jest do kontroli legalności rozstrzygnięć organów administracji, co oznacza, że jedynym kryterium oceny prawidłowości wydania zaskarżonej decyzji jest jej zgodność z obowiązującymi przepisami prawa. Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła Bogumiła S., zastąpiona przez adwokata. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku zarzucając, że został on wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do spraw Społeczno-Gospodarczych i Wojewódzkich Komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentów szkół /Dz.U. nr 154 poz. 1793/ - przez dokonanie błędnej jego wykładni i przyjęcie, że zarejestrowanie się skarżącej w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu 30 stycznia 2002 r. pozbawia ją prawa do ubiegania się o zasiłek przedemerytalny. Zdaniem skarżącej wykazała ona w toku postępowania administracyjnego, że spełnia wszystkie warunki przewidziane do otrzymania zasiłku przedemerytalnego, tj. osiągnęła wymagany staż pracy do końca 2001 r., a niedotrzymanie terminu zarejestrowania się w Powiatowym Urzędzie Pracy do dnia 31 grudnia 2001 r., spowodowane było ciężką chorobą. Tak więc niedotrzymanie terminu przewidzianego w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 października 2001 r. było przez skarżącą niezawinione. W tej sytuacji, gdy spełniła ona warunki przewidziane do przyznania zasiłku przedemerytalnego oraz, gdy opóźnienie w zarejestrowaniu się w PUP wynosi jedynie 30 dni i było niezawinione, uznać należy, że dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wykładnia przepisu art. 11 ust. 2 cyt. ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. jest dalece krzywdząca i sprzeczna z konstytucyjną zasadą równości obywateli wobec prawa. Po złożeniu skargi kasacyjnej Bogumiła S. złożyła obszerne pismo procesowe, w którym szczegółowo opisała dotychczasowy tok postępowania i podniosła, że na wskutek decyzji organów administracji oraz wyroku sądowego została pozbawiona jakichkolwiek źródeł dochodu, pomimo przepracowania wielu lat w ciężkich warunkach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę kasacyjną należało uwzględnić. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd orzekający stwierdził, że skarżąca spełniła ustawowy wymóg dotyczący okresu zatrudnienia uprawniającego do otrzymania zasiłku przedemerytalnego, ponieważ przepracowała 28 lat, 4 miesiące i 27 dni, z tego 26 lat, 2 miesiące i 26 dni w warunkach szczególnych. Podzielając stanowisko organów Sąd stwierdził też, że otrzymanie zasiłku przedemerytalnego przez osobę zainteresowaną zależy od spełnienia również innych wymogów ustawowych. W szczególności skarżąca była zobowiązana na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisji dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół /Dz.U. nr 154 poz. 1793/, zarejestrować się w powiatowym urzędzie pracy do końca 2001 r. Bogumiła S. zarejestrowała się w dniu 30 stycznia 2002 r., a zatem z uchybieniem terminu ustawowego. Termin ten ma charakter prawnomaterialny i nie mógł być przywrócony na podstawie art. 58 Kpa. Skarżąca utraciła tym samym prawo do skutecznego ubiegania się o przyznanie zasiłku przedemerytalnego. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej należało stwierdzić, że w ówczesnym stanie prawnym, na dzień wydania decyzji przez organ odwoławczy, nie było normatywnych podstaw uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie zasiłku przedemerytalnego. Należy jednak podkreślić, a nie jest to w sprawie sporne, iż Bogumiła S. spełniła ustawowe warunki do nabycia świadczenia przedemerytalnego w zakresie stażu pracy, ale zarejestrowała się w urzędzie pracy po 31 grudnia 2001 r. W tej sytuacji istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2005 r. K 19/02 w którym Trybunał stwierdził, że art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. w części w jakiej zawiera zwrot: "zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i", wyłączający nabycie prawa do świadczenia na dotychczasowych zasadach przez osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy spełniły warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, lecz nie zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji. W uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny wskazał, że wziął pod uwagę zarówno brak odpowiedniego vacatio legis, jak również i to, że ochrona praw nabytych jest jednym z elementów składowych zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przezeń prawa, wynikającej z zasady demokratycznego państwa prawnego /art. 2 Konstytucji/. W związku z powyższym, skoro przepis stanowiący podstawę odmowy przyznania skarżącej prawa do zasiłku przedemerytalnego został usunięty z porządku prawnego, powstały normatywne podstawy do ponownej oceny jej prawa do korzystania z tego świadczenia i dlatego na mocy art. 185 par. 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.