I SA/Łd 283/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA P. Janicki, Sędziowie NSA P. Kiss (spr.), A. Wrzesińska-Nowacka, Protokolant T. Naraziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2004 r. sprawy ze skargi R.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w sprawie zwrotu nadpłaty i umorzenia postępowania w sprawie 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 5.100 zł (pięć tysięcy sto złotych) z tytułu kosztów postępowania sądowego. Wspólnym wnioskiem z dnia 09.12.2002r. B.M. i R.P., będący byłymi współwłaścicielami spółki cywilnej "A", przekształconej w grudniu 2001r. w spółkę z o.o. o podobnej nazwie wystąpili do Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-G. o dokonanie zwrotu na ich osobiste konta bankowe w równych częściach nadpłaty w kwocie 134.262.20 zł wraz z należnym oprocentowaniem. Swoje żądanie wnioskodawcy uzasadnili tym, że powyższa kwota została wpłacona do Urzędu Skarbowego na podstawie wskazanych decyzji tego organu, wydanych w 2002r. określających w stosunku do nich zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za określone miesiące 2001r., obciążające nieistniejącą już spółkę cywilną. Pierwszy Urząd Skarbowy Ł.-G. decyzjami z dn.[...].,wydanymi odrębnie w stosunku do obu wnioskodawców odmówił uwzględnienia wniosku o zwrot nadpłaty z powołaniem się na przepisy art.7, art.75 par.1 i art.207 ustawy z dn.29.08.1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137, poz.926 ze zm./. Organ stwierdził, ze istotnie pierwsze decyzje Urzędu określające wysokość podatku od towarów i usług, obciążającego nieistniejącą już w chwili podejmowania tych decyzji spółkę cywilną "A" zostały bezpodstawnie wydane w stosunku do byłych wspólników, jednakże po uchyleniu powyższych decyzji przez Izbę Skarbową w Ł. zostały ponownie wydane podobne decyzje wymiarowe skierowane do spółki z o.o. "A", będącej prawnym następcą spółki cywilnej. Organ podniósł także, że przedmiotowe wpłaty kwot podatku od towarów i usług, których zwrotu domagają się byli wspólnicy spółki cywilnej zostały wpłacone przez spółkę z o.o. "A", z którą organ dokonał odpowiednich rozliczeń. W odwołaniu od powyższych decyzji złożonym wspólnie przez B.M. i R.P. wniesiono o ich uchylenie w całości i uwzględnienie wniosku z dn.09.12.2002r. o zwrot nadpłaty. Skarżący podnieśli, że przedmiotem decyzji wymiarowych było zobowiązanie w podatku od towarów i usług za określone miesiące 2001r., w którym to okresie podatnikiem tego podatku była niewątpliwie spółka cywilna, która z dniem 07.12.2001r. uległa przekształceniu w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Stąd też według skarżących skierowane imiennie w stosunku do nich decyzje wymiarowe były bezpodstawne, a zapłacone na podstawie tych decyzji zobowiązanie podatkowe stanowi ich nadpłatę podatkową niezależnie od tego, kto faktycznie dokonał zapłaty zobowiązań określonych tymi decyzjami. Po rozpatrzeniu odwołania strony Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dn.[...] na podstawie art.233 par.1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, iż złożony przez B.M. i R.P. wniosek o zwrot nadpłaty dotyczy kwot wpłaconych przez spółkę z o.o. "A", będącej prawnym następcą spółki cywilnej o tej samej nazwie, a wpłata dotyczyła podatku od towarów i usług, obciążającego spółkę cywilną za wskazane miesiące 2001r. Organ odwoławczy podał, ze pierwotne decyzje wymiarowe skierowane niewłaściwie do byłych wspólników spółki cywilnej zostały w wyniku ich odwołań uchylone, a następnie organ pierwszej instancji wydał decyzje wymiarowe skierowane prawidłowo do spółki z o.o., będącej następca prawnym spółki cywilnej. Podniesiono, że po wydaniu swojej decyzji organ pierwszej instancji dokonał odpowiedniego rozliczenia zobowiązań podatkowych spółki z o.o., w wyniku czego część wcześniejszej wpłaty została spółce zwrócona, a o sposobie rozliczenia spółka została poinformowana w odrębnym trybie. Stwierdzono również, że spółka z o.o. w grudniu 2002r. dobrowolnie dokonała ponownej wpłaty na poczet należności podatkowych wynikających z wydanych w stosunku do niej decyzji, a Urząd Skarbowy zwrócił tę wpłatę w całości na konto bankowe spółki. Ponadto Izba Skarbowa podała, że w wyniku odwołania spółki z o.o. od decyzji organu pierwszej instancji w sprawie wymiaru podatku od towarów i usług spółki cywilnej za wskazane miesiące 2001r., zaskarżone decyzje zostały w dn. [...] uchylone z przekazaniem spraw do ponownego rozpatrzenia. W związku z powyższym uchyleniem decyzji określających przedmiotowe zaległości podatkowe Urząd Skarbowy dokonał zwrotu na rzecz spółki wszystkich kwot zarachowanych na poczet tych zaległości wraz z należnym oprocentowaniem, W tych warunkach organ odwoławczy podejmując rozstrzygnięcie w rozpatrywanej sprawie uznał, że w stanie faktycznym występującym na dzień podejmowania decyzji brak jest całkowicie podstaw do dalszego prowadzenia postępowania i podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie dotyczącej żądania zwrotu nadpłaty, wnioskowanego pismem B.M. i R.P. z dn.09.12.2002r. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wspólnej skardze B.M. i R.P. wnosząc o uchylenie w całości wydanych w stosunku do nich decyzji organów podatkowych obu instancji zarzucili, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów prawa podatkowego, w tym zwłaszcza szeregu wskazanych przepisów Ordynacji podatkowej. Skarżący po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy powtórzyli swój pogląd, iż wpłata podatku od towarów i usług dokonana na podstawie pierwszych błędnie skierowanych do nich decyzji wymiarowych organu podatkowego stanowi nadpłatę podatkową, podlegającą zwrotowi na ich rzecz wraz z należnym oprocentowaniem. Zdaniem skarżących powyższa wpłata stanowi nadpłatę podatkową niezależnie od tego, kto jej dokonał, albowiem podstawą wpłaty były decyzje Urzędu Skarbowego skierowane imiennie do nich. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, że zapłata kwot podatku od towarów i usług, obciążających spółkę cywilną, objętych wnioskiem skarżącego o zwrot nadpłaty została dokonana przez spółkę z o.o. "A", powstałą w wyniku przekształcenia w trybie art. 551 kodeksu cywilnego spółki cywilnej o tej samej nazwie i spółka z o.o. zgodnie z art. 93 par.4 pkt 2 Ordynacji podatkowej wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki podatkowe przekształconego podmiotu. Organ podniósł także, że w toku postępowania podatkowego całość wpłaconych przez spółką z o.o. kwot z tytułu podatku od towarów i usług, obciążającego wcześniejszą spółkę cywilną została zwrócona. W toku postępowania sądowego ustanowiona przez skarżącego R.P. pełnomocnik złożyła do Sądu w dn. 27.09.2004r. pismo procesowe, w którym popierając skargę stwierdziła, że z pierwszych decyzji podatkowych organu pierwszej instancji, powołujących się m.in. na art.115 Ordynacji podatkowej wynika osobisty charakter zobowiązania obciążającego imiennie skarżącego, w związku z czym jego wniosek o zwrot nadpłaty podatkowej jest uzasadniony. Do powyższego pisma procesowego zostały załączone odpisy pierwszych decyzji wymiarowych organu podatkowego, a także odpis umowy pożyczki zawartej w dn.20.12.2001r. pomiędzy skarżącym a spółką z o.o. "A" wraz z aneksem do tej umowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje; Zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. podlega uchyleniu, jednakże z przyczyn całkowicie odmiennych od tych, które zostały podniesione przez stronę skarżącą. Przedmiotową decyzją wydaną po rozpatrzeniu odwołania strony, organ drugiej instancji uchylił w całości wcześniejszą decyzję organu pierwszej instancji oraz umorzył postępowanie w sprawie, albowiem zdaniem tego organu " w obecnym stanie faktycznym brak jest podstaw do rozstrzygania w sprawie zasadności zwrotu nadpłaty, wnioskowanego w piśmie Strony z dnia 9.12.2002r." Powyższego stanowisko i rozstrzygnięcia organu odwoławczego, sprowadzającego się do uznania, iż w rozpatrywanej sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 208 par.1 ustawy z dn. 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137, poz.926 ze zm./ nie można podzielić. Zgodnie z utrwalonymi poglądami orzecznictwa sądowego, a także doktryny prawa, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Oznacza to, że wszystkie elementy badanego stanu prawnego i faktycznego są tego rodzaju, iż zbędne jest dalsze postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich okoliczności rozpatrywanej sprawy, w tym zarówno okoliczności podnoszone przez stronę jak i przez organ. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza, że wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być jego formalnym zakończeniem. Należy także uznać, że nie znajduje dostatecznego uzasadnienia wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie, w której strony są zainteresowane rozstrzygnięciem merytorycznym /por. wyrok NSA z dn.18.04.1995r. sygn. akt I S.A./Łd 2424/94, opubl. W ONSA 1996, nr 2, poz.80/. W rozpoznawanej sprawie postępowanie podatkowe zostało wszczęte na pisemny wniosek skarżącego z dn. 09.12.2002r., zawierający wyraźnie skonkretyzowane żądanie zwrotu na jego osobiste konto bankowe nadpłaty podatkowej w określonej wysokości i wynikającej z przedstawionego przez stronę stanu faktycznego i prawnego. Z akt sprawy wynika, że w zasadzie stan faktyczny sprawy nie jest kwestionowany przez strony tego postępowania, a przedmiotem sporu jest kwestia, czy w zaistniałym stanie faktycznym po stronie skarżącego wystąpiła nadpłata podatkowa, która podlegała odpowiedniemu zwrotowi na jego rzecz. W zakresie żądania strony organ pierwszej instancji zajął merytoryczne stanowisko odmowne, natomiast organ odwoławczy mimo występowania dalszego sporu odnośnie żądania strony, uchylił się od jego rozstrzygnięcia, uznając, iż w związku z dokonaniem pierwotnych wpłat przez spółkę z o.o. oraz zwrotem na rzecz tej spółki powstałej nadpłaty wraz z oprocentowaniem brak jest podstaw do rozstrzygania w przedmiocie zasadności wniosku skarżącego o zwrot nadpłaty. Należy uznać, że powyższe rozstrzygnięcie organu drugiej instancji zapadło z naruszeniem przepisu art. 233 par.1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej, stanowiącego podstawę jego wydania. Należy także zauważyć, iż z treści zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy zajmuje odmowne stanowisko odnośnie żądania strony, jednakże według oceny Sądu w sprawie tej zachodzi konieczność podjęcia w sposób prawidłowy merytorycznego rozstrzygnięcia przez ten organ. Z tych wszystkich względów na podstawie art. 145 par.1 lit. a i c oraz art. 200 ustawy z dn. 30.08.2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz.1270/ Sąd orzekł, jak w sentencji.