II OSK 315/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Stahl, Sędziowie NSA Maria Czapska-Górnikiewicz, Izabella Kulig-Maciszewska (spr.), Protokolant Mariusz Szufnara, po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej F. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 listopada 2004 sygn. akt 3/II SA/Ka 278/03 w sprawie ze skargi F. S. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie choroby zawodowej postanawia uchylić zaskarżony wyrok i odrzucić skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie 3/II SA/Ka 278/03 wyrokiem z dnia 30 listopada 2004 r. oddalił skargę F. S. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie choroby zawodowej. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy. Wyrokiem z dnia 2 grudnia 1998 r. w sprawie sygn. akt II SA/Ka 522/97 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę F. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia 24 lutego 1997 r. utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 23 marca 1994 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu. Natomiast Sąd Rejonowy w [...] – Wydział V Pracy wyrokiem z dnia 10 lutego 2000 r. sygn. akt V P 284/99 z powództwa F. S. przeciwko K. Spółka z o.o. w likwidacji w [...] o zadośćuczynienie, zasądził od pozwanej kopalni na rzecz powoda odszkodowanie. W postępowaniu tym przeprowadzony został dowód z opinii biegłego lekarza sądowego, który stwierdził o F. S. odbiorcze przytępienie słuchu graniczące z głuchotą oraz wskazał na związek przyczynowy między warunkami pracy a stanem słuchu. Dnia 2 sierpnia 2000 r. F. S. złożył wniosek do Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w [...] o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, z jednoczesnym wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu wniosku, powołując się na wskazany wyżej wyrok sądu pracy i opinię biegłego, wnioskodawca wskazywał na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Wnosząc o przywrócenie terminu F. S. podniósł, iż uchybił terminowi miesięcznemu do złożenia wniosku, biegnącemu od uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejowego w [...] z tego względu, że w czerwcu i lipcu 2000 r. czuł się źle i nie wychodził z domu, a dopiero po poprawie stanu zdrowia mógł dokonać wskazanej czynności. Powiatowy inspektor Sanitarny w [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 3 i art. 150 § 1 kpa, decyzją z dnia 21 września 2000 r. odmówił wznowienia postępowania z wniosku F. S., zakończonego ostateczną decyzją, orzekającą o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W uzasadnieniu organ podał, że wniosek strony nie może być rozstrzygnięty, albowiem dotyczy sprawy już rozstrzygniętej decyzją ostateczną, a pismo strony nie wnosi do sprawy żadnych nowych okoliczności, czy dowodów. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia 17 października 2000 r. Na skutek skargi wniesionej przez F. S., Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach wyrokiem z dnia 5 września 2002 r. w sprawie sygn. akt II SA/Ka 2587/00 stwierdził nieważność decyzji obu instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż uszło uwadze organów, iż F. S. składał wniosek o wznowienie postępowania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. W związku z tym organy winne były w pierwszej kolejności rozważyć swą właściwość do rozpoznania wniosków. W pierwszej kolejności zaś organ właściwy w sprawie winien rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Sąd wskazał, że organem właściwym w tym zakresie jest nie Terenowy Inspektor Sanitarny, a organ II instancji, albowiem zgodnie z art. 150 § 1 kpa, właściwym w sprawie wznowienia postępowania jest organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji. W przedmiotowej sprawie organem tym był Śląski Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach. Tak więc podanie o wznowienie postępowania z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia organ I instancji winien przekazać do rozpoznania Śląskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu w Katowicach, który w pierwszej kolejności winien był rozpoznać prośbę strony o przywrócenie terminu, w trybie i na zasadach określonych w art. 58 i 59 kpa. Po ponownym rozpoznaniu sprawy postanowieniem z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach odmówił F. S. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania uznając, że nieuprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy i pouczając o prawie złożenia skargi do Sądu. W wyniku złożonej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazanym wyżej wyrokiem skargę oddalił, uznając iż postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach nie narusza prawa i szczegółowo stanowisko swoje uzasadnił. Skargę kasacyjną od tego wyroku złożył F. S. zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, a w szczególności art. 58, 59 kpa, a także naruszenie art. 148 § 1 kpa i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono okoliczności uzasadniające, zdaniem skarżącego, przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W tym stanie sprawy Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dalej ppsa, rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej, jednocześnie z urzędu bierze pod uwagę przesłanki nieważności postępowania sądowego określone w § 2 tego przepisu. Z uprawnienia tego Naczelny Sąd Administracyjny skorzystał w niniejszej sprawie, bowiem zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach dotknięty jest wadą nieważności określoną w pkt 1 § 2 art. 183 ppsa. Bezsporne w sprawie jest, iż przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie choroby zawodowej, stosownie do art. 150 § 1 kpa rozpoznał wojewódzki inspektor sanitarny. Przy czym nie działał on jako organ odwoławczy, ale jako organ rozstrzygający w ostatecznej instancji sprawę, będącą przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie tak Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i Sądu Najwyższego od szeregu lat prezentowany jest pogląd, iż postępowanie dotyczące wznowienia postępowania jest nowym postępowaniem w stosunku do postępowania prowadzonego w trybie zwykłym, a nie jego kontynuacją. Stosownie do art. 59 § 1 kpa o przywróceniu terminu rozstrzyga właściwy w sprawie organ administracji publicznej, którym w niniejszej sprawie jest, jak to wskazano wyżej, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach. Tak więc postanowienie tego inspektora z dnia [...] o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania jest postanowieniem zapadłym w I instancji. Zgodnie bowiem do zdania drugiego powołanego przepisu art. 59 § 1 kpa, od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu przysługuje zażalenie. Tylko na marginesie należy wskazać, iż wniosek o wznowienie postępowania nie jest oczywiście ani odwołaniem, ani zażaleniem, a jak stwierdzono wyżej, wojewódzki inspektor sanitarny nie działał tutaj jako organ odwoławczy, a więc nie może mieć zastosowania § 2 art. 59 kpa. W związku z tym skarżącemu przysługiwał w niniejszym postępowaniu administracyjnym środek odwoławczy, który musiał być wykorzystany przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego. Tak stanowił przepis art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.), obowiązujący w dacie wnoszenia skargi do Sądu i tak też stanowi obowiązujący od dnia 1 stycznia 2004 r. przepis art. 52 § 1 wskazanej wyżej ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). Jeżeli więc skarżący przed wniesieniem skargi nie wyczerpał przysługujących mu środków odwoławczych to skarga była niedopuszczalna i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie mógł jej rozpoznać merytorycznie. Fakt, że skarżący został błędnie pouczony przez organ administracji publicznej o przysługujących mu środkach prawnych do zakwestionowania przedmiotowego postanowienia, nie czyni dopuszczalnym wniesienia skargi do sądu administracyjnego. O dopuszczalności skargi rozstrzygają bowiem stosowne przepisy ustawowe, a nie stanowisko organu administracji publicznej. Natomiast ta okoliczność będzie mieć znaczenie, zgodnie z art. 112 kpa, jeżeli skarżący nadal będzie chciał skorzystać z przysługującego mu prawa do wniesienia zażalenia na przedmiotowe postanowienie. W związku z tym Sąd I instancji na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa, powinien skargę odrzucić. Natomiast rozpoznając ją merytorycznie pomimo niedopuszczalności drogi sądowej, dopuścił się wady nieważności określonej w art. 183 § 2 pkt 1 ppsa. Na marginesie wskazać również należy, że wprawdzie w komparycji wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach jako przedmiot zaskarżonego postanowienia wskazał uchybienie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie choroby zawodowej, to faktycznie przedmiotem tego postanowienia było przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, co wynika w sposób jednoznaczny z przedmiotowego rozstrzygnięcia. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na zasadzie art. 189 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.