IV SA/Wa 472/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA B. Gorczycka-Muszyńska (spr.) Sędzia WSA M. Małaszewska-Litwiniec Sędzia WSA Ł. Krzycki Protokolant M. Sokólska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2004 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu nieruchomości na własność Skarbu Państwa 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] stycznia 2004 r. 2. zarządza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz J. L. kwotę 400 zł (czterysta zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. decyzją z dnia [...] stycznia 1954 r. orzekło o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w S. o pow. 10.78,44 ha wraz z zabudowaniami stanowiącymi własność J. G. Decyzja ta wydana została w powołaniu na art. 1 pkt 4, art. 3 i 5 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości na cele reformy rolnej i osadnictwa (Dz. U. Nr 57, poz. 321), upoważnienia Ministra Rolnictwa z dnia 5 maja 1953 r. oraz art. 72 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że nieruchomość "została rozdysponowana przed dniem 1 sierpnia 1945 r. i fakt ten "czyni zadość wymogom art. 1 pkt 4 pow. dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. i uzasadnia wydanie orzeczenia w trybie art. 3 tego dekretu". Minister Rolnictwa po rozpoznaniu odwołania od tej decyzji i wniesionego przez J. G. orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1954 r. utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję (bez uzasadnienia). Wnioskiem z dnia 21 września 2002 r. uzupełnionym w piśmie z dnia 29 lipca 2003 r. spadkobiercy J. G. wystąpili o stwierdzenie nieważności wyżej wskazanej decyzji Prezydium WRN jako dotkniętej wadą wskazaną w art. 156 § 2 pkt 2 kpa oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Ministra Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 1954 r. We wniosku zarzucono, że wbrew stwierdzeniom zawartym w decyzji z dnia [...] stycznia 1954 r. - nieruchomość nie została rozparcelowana ani do dnia 1 sierpnia 1945 r., ani w terminie późniejszym. Została natomiast nadana aktem nadania ziemi A. G. - ale dopiero w dniu 24.03.1953 r. Nie została więc spełniona przesłanką, powołana w kwestionowanym orzeczeniu, określona w art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 28 listopada 1941 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. odmówił stwierdzenia nieważności wyżej wskazanej decyzji uznając, że nie jest ona dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa. Po ponownym rozpoznaniu sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. utrzymał w mocy własną decyzję podzielającą w uzasadnieniu argumentację zawartą w decyzji z [...] stycznia 2004 r., że skoro z akt wynika, że J. G. faktycznie został pozbawiony majątku w lipcu 1945 r., to jest to okoliczność uzasadniająca uznanie, że majątek ten został rozparcelowany przed datą 1 sierpnia 1945 r. Skargę na tę decyzję wniósł do Sądu Administracyjnego J. L., wskazując jako uczestników postępowania pozostałych spadkobierców J. G. W skardze podtrzymał zarzuty zgłaszane w postępowaniu administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 156 § 1 kpa nakłada na organ nadzoru obowiązek stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli decyzja ta dotknięta jest którąś z wad wskazanych w pktach. 1-7 pow. przepisu. Zestawienie treści tego przepisu z treścią art. 157 § 2 kpa wskazuje, że przy ocenie, czy decyzja dotknięta jest wadą nieważności organ nie jest związany przesłanką wskazywaną przez stronę, która zgłosiła żądanie. Obowiązany jest dokonać we własnym zakresie sprawdzenia, czy decyzja ta nie została wydana z ciężkim naruszeniem prawa, które niezależnie od tego, czy strona na taką wadliwość wskazała w zgłoszonym żądaniu - obliguje organ administracji do stwierdzenia nieważności takiej decyzji. W sprawie niniejszej organ nadzoru przeoczył, że dekret z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa (Dz. U. z 1945 r. Nr 57, poz. 321) nie przewidywał przejęcia nieruchomości w tym trybie - decyzją administracyjną ani nie wskazywał organu właściwego rzeczowo do wydania takiej decyzji. Wprawdzie w decyzji z dnia [...] stycznia 1954 r. powołany został przepis art. 72 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. z 1928 r. Nr 36, poz. 341), który stanowi, że "w toku postępowania władza wydaje decyzje (orzeczenia, zarządzenia) tak często, jak tylko zajdzie potrzeba", jednakże przepis art. 75 ust. 1 tego rozporządzenia zastrzega, że "każda decyzja powinna zawierać powołanie się na podstawę prawną", a więc na przepis, który uprawnia i zobowiązuje do załatwienia sprawy w tej formie. W sprawie niniejszej decyzja z dnia [...] stycznia 1954 r. wydana została bez wskazania takiej podstawy prawnej przy czym wydana została w I instancji przez organ wojewódzki. Zgodnie z art. 4, pow. rozporządzenia, jeżeli właściwości rzeczowej ustalić się nie da - wówczas właściwa jest w I instancji powiatowa władza administracji ogólnej (Prezydium Powiatowej Rady Narodowej). Tych okoliczności, istotnych dla wyniku sprawy organ nadzoru nie rozważył i nie ocenił. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] stycznia 2004 r., orzekając o kosztach postępowania stosownie do art. 200 pow. ustawy.