II SA/Ka 2710/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący - sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędziowie: sędzia WSA Włodzimierz Kubik sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) Protokolant st. sekretarz Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2004 r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nabycia przez użytkownika wieczystego prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] Nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta G. postanowił odmówić stwierdzenia nieodpłatnego nabycia przez J.P. prawa własności nieruchomości stanowiącej własność Gminy G., położonej w G. przy ulicy [...], oznaczonej jako dz. Nr [...] o powierzchni [...] m( zapisanej w KW - [...], w stosunku do której Wnioskodawcy przysługuje prawo wieczystego użytkowania w [...] cz. W podstawie prawnej powołał art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności (Dz. U. Nr 113, poz. 1209) oraz art. 104, 107- 110 kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu stwierdził, że po przeanalizowaniu wniosku nie stwierdzono, iż Wnioskodawca ma uprawnienia do nieodpłatnego nabycia prawa współwłasności nieruchomości, w trybie wymienionej powyżej ustawy. Podkreślił, że przepisy tej ustawy dotyczą nieruchomości, które zostały nadane w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych w oparciu o przepisy dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. nr 46, poz.340), natomiast nieruchomość położona w G. przy ulicy [...], która zabudowana jest domem wielomieszkaniowym nigdy nie stanowiła gospodarstwa rolnego. W odwołaniu od tej decyzji J.P. podniósł, iż nie zgadza się z otrzymaną decyzją i zawężającą interpretacją przepisów ustawy z dnia [...] o nabywaniu prawa własności nieruchomości przez użytkowników wieczystych. Jego zdaniem, w art. 1 ust. 1 określone jest wyraźnie, iż roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności przysługuje osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. i w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe lub stanowiącej nieruchomość rolną, o ile położona jest ona na obszarach Państwa Polskiego wymienionych w dekrecie z dnia 6 czerwca 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności gospodarstw osadniczych na Ziemiach Odzyskanych. Dodaje, że dekret ten określa tylko zakres geograficzny obowiązywalności wymienionych w ustawie uprawnień. Podkreśla, że intencją prawodawcy było nadanie uprawnień do uwłaszczenia wszystkim użytkownikom wieczystym, którzy na Ziemiach Odzyskanych nabyli prawo wieczystego użytkowania przed dniem 27 maja 1990 r. W piśmie z dnia [...] skierowanym bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w odwołaniu, dodatkowo podnosi, iż wola ustawodawcy wynika niejako ze stenogramu sejmowego dyskusji dotyczącej poprawki do art. 1 ust. 1 wymienionej ustawy, zgodnie z którym, prawo to przysługiwałoby wszystkim użytkownikom wieczystym (w dniu 26 maja 1990 r. i w dniu wejścia w życie ustawy) nieruchomości położonych na obszarach państwa polskiego wymienionych w dekrecie o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie uwzględniło wniesionego odwołania i utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta G. W podstawie prawnej tej decyzji przywołane zostały przepisy art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez wieczystych użytkowników prawa własności nieruchomości oraz art. 138 ( 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło, że w świetle wymienionej powyżej ustawy z 26 lipca 2001 r. oraz wymienionego w niej dekretu z 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych, aby doszło do nieodpłatnego przekształcenia muszą być spełnione kumulatywnie następujące warunki, a mianowicie - wniosek musi być złożony przez osoby fizyczne będące użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości, posiadając ten status w dniu 26 maja 1990 r, oraz w dniu 24 października 2001 r. - oraz użytkowanie to obejmuje nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące gospodarstwa rolne, nadane w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych. Wobec faktu, iż w przedmiotowej sprawie, prawo wieczystego użytkowania nastąpiło na mocy umowy oddania jej udziału [...] w wieczyste użytkowanie, spisanej w formie aktu notarialnego Rep.A nr [...] w dniu [...] na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, to nie została spełniona przesłanka w postaci nabycia sporej nieruchomości w trybie osadnictwa rolniczego w oparciu o dekret z dnia 6 września 1951 r. Dodatkowo Kolegium podniosło, że odmienna interpretacja powołanego powyżej art. 1 ustawy z 26 lipca 2001 r. - i przyjęcie- jak podnosi strona odwołująca się "wyłącznie zakresu geograficznego dla obowiązywalności uprawnień ustawowych" - byłaby sprzeczna z Konstytucją RP i wyrażoną w art. 32 zasadą równości. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J.P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem. Podniósł, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę, przeprowadziło zawężającą interpretację art. 1 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. decydując, że prawo do uwłaszczenia posiadają tylko ci użytkownicy wieczyści, którzy uzyskali prawo do wieczystego użytkowania na mocy dekretu z dnia 5 września 1951 r. Dodał, że Kolegium niesłusznie zdecydowało, iż skoro nie uzyskał prawa wieczystego użytkowania na podstawie wymienionego dekretu, to nie przysługuje mu uprawnienie do uwłaszczenia na podstawie przedmiotowej ustawy. Dodał, że dekret z 1951 r. przesądza tylko o położeniu przedmiotowych nieruchomości, na Ziemiach Odzyskanych. Za taką interpretacją tych przepisów przemawia także, jego zdaniem, stenogram sejmowy z obrad sejmowych w sprawie poprawki art. 1 ust. 1 tej ustawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w całej rozciągłości argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga została wniesiona w okresie obowiązywania ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). Ustawa ta utraciła moc z dniem 12 stycznia 2004 r. na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm). Stosownie do art. 97 ( 1 wymienionej ustawy sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga musiała odnieść skutek, gdyż zasadnym okazał się zawarty w niej zarzut wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa. W ocenie Sądu należy zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, iż organy administracyjne rozpatrując sprawę dokonały zawężającej interpretacji przepisów prawa. Ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości w art. 1 ust. 1 reguluje zakres podmiotowy (czyli kto jest uprawniony do skorzystania z ustawy) i zakres przedmiotowy (czyli co jest przedmiotem uprawnienia) stanowiąc, że "osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie wymienionej ustawy (czyli 24 października 2001 r.) użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 446, poz. 340, z 1957r. Nr 39, poz. 172 z 1969 r. Nr 13, poz. 95 i z 1998 r. Nr 106, poz. 668): 1. zabudowanych na cele mieszkaniowe, 2. stanowiących nieruchomości rolne przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości". Dokonując zatem wykładni przytoczonego przepisu należy stwierdzić, że jeśli mowa o zakresie podmiotowym ustawy, to prawo to przysługuje każdej osobie fizycznej, która w 26 maja 1990 r. (jest to data wejścia w życie przepisów wprowadzających ustawy o samorządzie terytorialnym, na mocy której wiele nieruchomości Skarbu Państwa stało się własnością gminy) była użytkownikiem lub współużytkownikiem wieczystym nieruchomości położonych na Ziemiach Odzyskanych i jednocześnie nadal była użytkownikiem wieczystym tej nieruchomości w dniu 24 października 2001 r. W przypadku zakresu przedmiotowego - dotyczy ona nieruchomości, które muszą spełniać łącznie dwa określone w ustawie warunki, a mianowicie; 1. powinny być położone na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r, czyli na obszarze Ziem Odzyskanych, 2. powinny być zabudowane na cele mieszkaniowe (pkt.1) lub stanowić nieruchomości rolne (pkt.2). Ustawa nie wymienia innych cech przedmiotowej nieruchomości, a zatem ich nie ma. W ocenie składu sądzącego dokonując analizy przywołanego powyżej przepisu należy stwierdzić, iż odwołanie się w przedmiotowej ustawie do dekretu z dnia 6 września 1951 r, służy jedynie ustaleniu zakresu geograficznego jej obowiązywalności, odnosząc się do określonego obszaru państwa czyli Ziem Odzyskanych. Zdaniem Sądu, dokonanie innej interpretacji wskazanego przepisu, zawężającej interpretacji, prowadzi do całkowitego zignorowania wskazania, od którego rozpoczyna się art. 1 ustawy, a więc "osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości..." . We wskazaniu tym nie ma żadnego zawężenia zakresu osób, czyli do uwłaszczenia mają uprawnienie obywatele, którzy nabyli prawo użytkowania wieczystego do 26 maja 1990 r. na jakiejkolwiek podstawie prawnej, aby tylko nieruchomość, do której to prawo uzyskali była położona na "...obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych oraz była zabudowana na cele mieszkaniowe lub stanowiła nieruchomość rolną i nadal są wieczystymi użytkownikami tej nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy, czyli 24 października 2001 r. . W przedmiotowej sprawie niewątpliwie spełnione zostały wszystkie warunki dla nieodpłatnego, skutecznego nabycia w drodze wymienionej ustawy nieruchomości położonej w G. przy ulicy [...]. Można zgodzić się z twierdzeniem przedstawionym przez organ odwoławczy, że interpretacja taka narusza wyrażoną w Konstytucji zasadę równości, ale taki był wyraźny cel i zamiar ustawodawcy, o czym można sądzić także m.in z przywoływanych przez skarżącego stenogramów sejmowych. Rozpatrując ponownie sprawę organ uwzględni zmianę obowiązujących w tym zakresie przepisów, a to art. 15 w związku z art. 17 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. Nr 64, poz.592). Mając powyższe na uwadze, decyzje organów obu instancji należało uchylić na podstawie art. 145 ( 1 pkt. 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Uwzględniając skargę Sąd orzekł o niewykonalności zaskarżonej decyzji stosownie do art. 152 przywołanej powyżej ustawy. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu sądami administracyjnymi w związku z art. 97 ( 2 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.