II SA/Lu 422/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia NSA Witold Falczyński (spr.), Protokolant Asystent sędziego Rafał Ostrowski, po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2004 r. sprawy ze skargi T. C. , A. D. , L. D. , E. T. , A. D. i A. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] maja 2004 r., Nr [...], umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w C. w obrębie ulic H., A.W.P. i W. , wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa decyzją Urzędu Miejskiego z dnia [...] grudnia 1984 r. stanowiącej własność spadkobierców J.D., tj.: A.D., L.D., E.D., T.D., J.D. oraz A.D. Motywy powyższej decyzji są następujące: Decyzją Urzędu Miasta z dnia [...] grudnia 1984 r. Nr [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położone w C. w obrębie ulic H., A.W.P. i W. z przeznaczeniem pod zabudowę osiedla mieszkaniowego wielorodzinnego "[...]". Wywłaszczeniem objęto miedzy innymi działkę oznaczoną nr [...] o powierzchni 1149 m² stanowiącą współwłasność spadkobierców J.D. Wywłaszczone nieruchomości o łącznej powierzchni 2 ha 2103 m² oznaczone wówczas jako działki Nr [...] i [...] zostały przekazane w dniu 21.02.1992 r. aktem notarialnym Rep. A Nr [...] w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", co zostało ujawnione w księdze wieczystej Kw nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych. Z posiadanej przez organ dokumentacji wynika, iż wywłaszczona nieruchomość obecnie częściowo wchodzi w skład nieruchomości oznaczonych w operacie ewidencji gruntów Miasta C. w obrębie 25, jako działki: Nr [...] i Nr [...] ujawnionych w księdze wieczystej Kw [...], natomiast działka oznaczona Nr [...] uregulowana jest w księdze wieczystej Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy. Działki te stanowią własność Miasta C. i pozostają w użytkowaniu wieczystym Przyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]". Ponadto ustalono, że nieznaczna cześć wywłaszczonej nieruchomości obecnie wchodzi również w skład działki oznaczonej nr [...], która stanowi własność Miasta C. i pozostaje w użytkowaniu wieczystym Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Kw Nr [...]). Agencja ta nabyła prawo użytkowania wieczystego od Przyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej [...]" na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia [...].03.2001 r. Organ administracji wskazał, iż podstawą prawną zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców jest ustalenie, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) przesłanką zbędności jest nie rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia mimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna albo utrata mocy decyzji lokalizacyjnej lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Organ wskazał, iż cel wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości został zrealizowany. Jednocześnie wskazano, iż w świetle przepisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie o zwrot nieruchomości zostało wyłączone (nie przysługuje), jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. W niniejszej sprawie organ stwierdził, iż ze względu na treść tego przepisu zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje i tym samym nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego. Jeżeli natomiast takie postępowanie zostało wszczęte podlega umorzeniu na podstawia art. 105 §1 k.p.a. (organ administracji przywołał na potwierdzenie tej tezy wyrok NSA z dnia 16.11.2000 r. sygn. akt I SA 1539/99). Powyższą decyzję w całości zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie: T.C., A.D., L.D., E.T., A.D. i A.M., wnosząc o uchylenie zarówno decyzji zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucili naruszenie przepisów art. 136 ust. 1 i 2, art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 105 §1 k.p.a. – wynikające z odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zbędnej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu oraz naruszenie interesu prawnego skarżących wynikające z odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w sytuacji, gdy poprzedni właściciel nie otrzymał należnej rekompensaty za wywłaszczoną nieruchomość. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przedmiotowa nieruchomość nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, gdyż działka nr 28/4 w dalszym ciągu nie jest zabudowana, nie jest też wykorzystywana na potrzeby posadowionego w pobliżu osiedla mieszkaniowego. Skarżący wskazali również, iż odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, obok naruszenia powyżej wskazanych przepisów prawa, narusza również interes prawny spadkobierców poprzedniego właściciela z tej przyczyny, że przekazuje nieruchomość im zabraną w użytkowanie osobom trzecim w sytuacji, gdy organ wywłaszczający nie przekazał poprzedniemu właścicielowi należnej rekompensaty za zabraną nieruchomość. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w przepisach rozdziału 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543) – określanej dalej jako ustawa, poprzedni właściciel, bądź też jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Jednakże roszczenie o zwrot nieruchomości, w myśl art. 229 ustawy nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed 1 stycznia 1998 r., nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Jeżeli zatem zostanie zgłoszone żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i postępowanie wykaże zaistnienie przesłanek z przepisu art. 229 ustawy – organ administracji zobowiązany jest wówczas do umorzenia postępowania, gdyż jest ono bezprzedmiotowe. W realiach niniejszej sprawy bezspornym jest, iż przedmiotowa nieruchomość, oznaczona uprzednio jako działka nr [...], została wywłaszczona z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego wielorodzinnego "[...]". Ze zgromadzonych dokumentów wynika jednoznacznie, iż działka ta obecnie wchodzi w skład nieruchomości oznaczonych nr: [...], [...], [...] i [...]. Nieruchomości te zostały przekazane przez organ administracji w użytkowanie wieczyste aktem notarialnym z dnia [...].02.1992 r. Spółdzielni Mieszkaniowej [...]. Prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej Kw [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy. Jak wynika z powyższego, umowa o oddanie nieruchomości wywłaszczonej w użytkowanie wieczyste nastąpiła przed dniem wejścia w życie ustawy. Konsekwencją prawną takiego ustalenia jest wyłączenie możliwości wszczęcia postępowania o zwrot nieruchomości poprzedniemu właścicielowi, czy też jego spadkobiercom. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 16.11.2000 r. sygn. I SA 1539/99 opubl. Lex nr 75555, w którym stwierdzono, iż jeżeli w przypadku wszczęcia postępowania administracyjnego o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zaistnieją przesłanki z art. 229 ustawy, postępowanie takie podlega umorzeniu na podstawie art. 105 §1 k.p.a. Wynika stąd, iż zarówno decyzja organu I instancji o umorzeniu, jak również zaskarżona decyzja Wojewody, odpowiadają wymogom prawa, zatem nie mamy tutaj do czynienia z naruszeniem przepisu art. 105 k.p.a. Zaznaczyć również należy, iż w sytuacji, gdy organ administracji stwierdzi zaistnienie przesłanek z art. 229, nie jest on uprawniony do merytorycznego rozpoznawania danej sprawy, a tym samym nie bada, czy rzeczywiście zostały spełnione warunku określone w decyzji o wywłaszczeniu. Tym niemniej zwrócić należy uwagę, iż organ administracji I instancji prowadził postępowanie w sposób nie odpowiadający zasadzie szybkości postępowania określonej w art. 12 k.p.a. Wątpliwości budzi przede wszystkim wydanie przez organ postanowienia o zawieszeniu postępowania ze względu na brak postanowienia stwierdzającego nabycie praw do spadku po J.D. Prezydent Miasta, stwierdzając spełnienie przesłanek z art. 229 ustawy, powinien wydać decyzję o umorzeniu postępowania bez konieczności wykazywania kręgu następców prawnych po uprzednim właścicielu. Postępowanie to bowiem od początku jego trwania było bezprzedmiotowe i organ nie powinien był ustalać jakichkolwiek innych okoliczności faktycznych oraz wyciągać z nich merytorycznych wniosków. Jednakowoż w ocenie Sądu uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy ze względu na spełnienie dyspozycji art. 229 ustawy. Z tych też względów, uznając, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, należało w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) skargę oddalić. Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji.