II SA/Po 2364/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia NSA Stanisław Małek Asesor sąd. Edyta Podrazik Protokolant Sekr.sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2004r. sprawy ze skargi "A" Spółki z o.o. w W. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2002r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 290zł (dwieście dziewięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska /-/ St .Małek Dnia [...] maja 2002r. Prezydent Miasta P. decyzją nr [...], znak [...] zatwierdził projekt budowy i wydał pozwolenie na budowę – przebudowę istniejącego budynku handlowego B w P., ul. [...] na potrzeby nowego właściciela. Dnia [...] lipca 2002r. Zrzeszenie Handlu i Usług w P. złożyło pismo do Urzędu Miasta P. w P. z żądaniem uznania Zrzeszenia jako strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zezwolenia na przebudowę centrum handlowego B przy ul. [...]. Podniesiono, że przystępujący jest w istocie organizacją zrzeszającą około 2000 osób i znaczna część członków ma bezpośredni interes w związku ze zmianą branży handlowej w opisanym wyżej obiekcie. Dnia [...] lipca 2002r. z żądaniem uznania za stronę w sporze dotyczącym decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] maja 2002r. (znak: [...]) wystąpiły kolejne podmioty. Zawnioskowały jednocześnie o unieważnienie decyzji. Dnia [...] lipca 2002r. Prezydent Miasta P. decyzją, znak: [...] odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie decyzji o pozwoleniu na budowę – przebudowę istniejącego obiektu handlowego przy ul. [...]. W uzasadnieniu wywiedziono, że decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] maja 2002r. jest ostateczna. Wystąpienie Zrzeszenia, w ocenie organu I instancji potraktować należało w związku z tym jako żądanie wznowienia postępowania. Analiza akt sprawy doprowadziła do wniosku, że nie zachodzą żadne przesłanki do wznowienia, ani też możliwość uznania Zrzeszenia jako stronę. Także [...] lipca 2002r. tenże Prezydent Miasta P. decyzją, znak: [...] odmówił wznowienia postępowania w zakresie przedmiotowej decyzji z dnia [...] maja 2002r. po rozpatrzeniu wniosku spółek "C", "D", "E", "F". Podniesiono identyczne argumenty jak przy powyżej opisanej decyzji z tej samej daty. Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta P., znak: [...] złożyło Zrzeszenie Handlu i Usług w P. Wojewoda decyzją z dnia [...] września 2002r., znak: [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i orzekł o dopuszczeniu Zrzeszenia Handlu i Usług w P. do udziału w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na przebudowę istniejącego budynku handlowego B w P. przy ul. [...], zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...] maja 2002r. znak [...]. W uzasadnieniu wywiedziono, że po zbadaniu całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz po przeprowadzeniu analizy obowiązujących przepisów prawa, w sposób nie budzący wątpliwości ustalono, że Zrzeszenie Handlu i Usług w P. zgodnie z art. 5 § 2 pkt 5 kpa jest organizacją społeczną. Zasady działania takich organizacji samorządowo-zawodowych regulują przepisy ustawy z dnia 30 maja 1989r. o samorządzie zawodowym niektórych przedsiębiorców Sposób brania udziału takich organizacji społecznych w procedurach administracyjnych określone jest przepisem art. 31 kpa. Na datę wniesienia odwołania sprawa przebudowy istniejącego budynku handlowego była zakończona i rozstrzygnięta w drodze wydania ostatecznej decyzji. Przepisy określające zasady udziału organizacji społecznych w postępowaniu administracyjnym nie uprawniają tych organizacji do żądania ponownego rozpoznania i rozstrzygania zakończonych w II instancji spraw. Zdaniem organu II instancji, wnioskiem z dnia [...] lipca 2002r. Zrzeszenie Handlu i Usług w P. nie wnosiło o wznowienie postępowania administracyjnego, lecz o dopuszczenie tej organizacji społecznej do udziału w postępowaniu. W badanej sprawie z tytułu dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu organ I instancji powinien przeprowadzić, zgodnie z art. 150 § 1 kpa, postępowanie wznowieniowe i wydać rozstrzygnięcie w oparciu o art. 151 kpa. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył inwestor "A" Spółka z o.o. w W. Zażądał stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w razie uznania zasadności zarzutów, a w razie uznania zasadności tylko niektórych z nich, uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Skarżący zarzucił organowi rażące naruszenie przepisów art. 16 kpa, 15 kpa, 31 kpa, poprzez uznanie, że możliwe jest dopuszczenie organizacji społecznej do udziału na prawach strony w postępowaniu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Podniósł, że naruszono przepisy art. 28 kpa, 31 kpa, 77 § 1 kpa poprzez nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego uznania, że postępowanie dotyczyło interesów prawnych podmiotów, na rzecz których Zrzeszenie Handlu i Usług wystąpiło z wnioskiem o wznowienie postępowania, w konsekwencji, iż dopuszczalne było złożenie takiego wniosku prze ten podmiot. Działania organu naruszyły też przepis art. 145 § 1 pkt 4 kpa, art. 31 kpa. Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Przepis art. 31 kodeksu postępowania administracyjnego reguluje udział organizacji społecznych w postępowaniu administracyjnym. I tak, organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony. Status prawny organizacji społecznej dopuszczonej do udziału w postępowaniu na prawach strony jest wyznaczony wyłącznie przez przysługujące stronom prawa procesowe. Organizacja społeczna biorąca udział w postępowaniu na prawach strony nie może dokonać z prawnym skutkiem czynności, które są przejawem obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady dyspozycyjności. Nie może ona domagać zawieszenia postępowania w oparciu o art. 98 § 1 kpa, ani umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 2 kpa, Nie może zawierać ugody – art. 114 kpa, nie może żądać wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 w związku z art. 147 zd. drugie kpa. Organizacja ta nie będzie mogła składać oświadczeń woli wymaganych prawem materialnym odnośnie nabywania, czy zrzekania się uprawnień, ani też jej czynności nie będą przerywać biegu terminów przewidzianych prawem materialnym ubiegania się o określone uprawnienia. Mając na względzie powyższe rozważania wywieść należało, iż w niniejszej sprawie organ II instancji dopuścił się naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności zaś art. 31, 145 § 1 pkt 4, 147 zd. drugie. Dopuścił bowiem do udziału w sprawie organizację, pomimo ostatecznego zakończenia postępowania administracyjnego. Przepis art. 31 kpa stanowi prawo organizacji przystąpienia do już toczącego się postępowania, bądź do jego wszczęcia. Zgłoszenie organizacji już po ostatecznym zakończeniu postępowania czyni niemożliwym jej dopuszczenie do udziału w sprawie. Za niedopuszczalne uznać należy także żądanie wznowienia ostatecznie zakończonego postępowania administracyjnego, o ile składa je organizacja z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa w związku z art. 147 zd. drugie kpa. Organizacja, która nie została dopuszczona do udziału w sprawie w trybie art. 31 kpa nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 kpa w związku z art. 147 zd. drugie kpa. Oznacza to, iż zgłoszenie przez nią żądania wznowienia postępowania z powyższej przyczyny nie będzie dopuszczalne. W przedmiotowej sprawie jednak Wojewoda przedwcześnie uznał, iż pismo Zrzeszenia z dnia [...] lipca 2002r. nie jest w istocie żądaniem wznowienia postępowania. Lakoniczność tego pisma nie pozwalała na jego jednoznaczną wykładnię. Działania organu administracji muszą dotyczyć precyzyjnie sformułowanych żądań. Wojewoda nie dokonał szczegółowych rozważań w tym względzie. Jego stanowisko, a co za tym idzie decyzja usuwają się spod kontroli sądowej. Wojewoda dopuścił się w tym zakresie naruszenia fundamentalnej zasady postępowania administracyjnego – prawdy obiektywnej (art. 7 kpa). Wbrew obowiązkowi nie podjął koniecznych kroków, by wyjaśnić żądanie Zrzeszenia Handlu i Usług w P. z pisma sporządzonego dnia [...] lipca 2002r., które do Urzędu Miasta P. wpłynęło w dniu [...] lipca 2002r. Tym samym naruszony został także przepis art. 77 § 1 kpa. W ocenie Sądu Administracyjnego powyżej opisane naruszenia procedury administracyjnej skutkują koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Wojewoda dopuścił się bowiem naruszenia przepisów postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Stąd orzeczono jak w pkt I sentencji. Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji względni wszystkie poczynione wyżej rozważania, w szczególności zaś zobowiąże Zrzeszenie Handlu i Usług w P. do jednoznacznego sprecyzowania żądania z pisma z dnia [...] lipca 2002r. Jak w pkt II sentencji orzeczono na zasadzie art. 152 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 cytowanej powyżej ustawy. W sprawie miał zastosowanie przepis art. 97 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.). /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska /-/ St.Małek MarK