II SA/Lu 509/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędziowie Asesor WSA Wiesława Achrymowicz (spr.), Asesor WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant referent Beata Basak, po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2004r sprawy ze skargi W.J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego wyrównawczego uchyla zaskarżoną decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając jako organ drugiej instancji, po rozpoznaniu odwołania W.K., decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r., utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] kwietnia 2004 r. o odmowie przyznania wnioskodawcy świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego wyrównawczego. W uzasadnieniu wskazało na ustalenie, że W.K., w kontekście jego sytuacji życiowej, spełnia wymogi z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej dla przyznania zasiłku stałego, bowiem posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jest pozbawiony zdolności uzyskiwania dochodów, a nadto wbrew stanowisku organu pierwszej instancji, od okresu czterech lat przebywając w zamkniętych placówkach leczenia psychiatrycznego, nie może być uznany za osobę pozostającą w rodzinie, prowadzącą gospodarstwo domowe wspólnie z matką, emerytką. W dalszej kolejności, za rozstrzygającą uznał okoliczność, iż zainteresowany przebywając na leczeniu w szpitalu psychiatrycznym w ramach orzeczonego i wykonywanego w postępowaniu karnym środka zabezpieczającego, w istocie ma zaspokojone podstawowe potrzeby życiowe, nie ponosi kosztów związanych z zapewnieniem zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, gdy jego aktualna sytuacja życiowa nie wymaga podejmowania jakichkolwiek starań celem samodzielnego funkcjonowania, niezbędnych w warunkach wolnościowych. Izolację orzeczoną i realizowaną w trybie środka zabezpieczającego, na gruncie art. 94 § 1 k.k. w związku z art. 202 k.k.w. jurydycznie oceniło jako etap w życiu zainteresowanego, który nie rodzi obowiązku udzielenia finansowego wsparcia w ramach pomocy społecznej, jako koncentrujący się na postępowaniu leczniczym, terapeutycznym, rehabilitacyjnym, resocjalizacyjnym. W dalszym toku wywodów wskazał na tożsamość celów izolacji przy środku zabezpieczającym oraz przy odbywaniu kary pozbawienia wolności czy tymczasowym aresztowaniu, a także istotnie zbliżoną sytuacją osób objętych wskazanymi rygorami prawnokarnymi, skoro z mocy prawa ich realizowanie następuje w sposób zapewniający zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i to w warunkach odpowiadających godności człowieka. Na tej podstawie zaprezentowało stanowisko, iż sytuacja zainteresowanego nie wyczerpuje ustawowych założeń, celów wymaganych dla zasadności przyznania świadczeń z pomocy społecznej, a określonych mocą art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 rozważanej ustawy z dnia 12 marca 2004 r., gdy nadto izolacja w warunkach środka zabezpieczającego realizuje hipotezę art. 13 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy, której zaistnienie pozbawia zainteresowanego materialnoprawnej legitymacji, by skutecznie mógł ubiegać się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, akcentując jako rozstrzygający wspólny aspekt izolowania osoby objętej karą pozbawienia wolności, tymczasowym aresztem czy środkiem zabezpieczającym. Na powyższe rozstrzygnięcie administracyjne skargę złożył W. K. , podnosząc, iż w warunkach szpitalnych jest pozbawiony podstawowych środków czystości, odzieży, pełnego zaopatrzenia w leki, za które winien w części ponosić odpłatność czy niezbędnego wyposażenia, jak okulary, co w istocie uniemożliwi mu przyszłe funkcjonowanie w warunkach leczenia półotwartego, godnego kontaktu ze światem zewnętrznym. W konkluzji zgłosił wniosek o uchylenie niekorzystnego rozstrzygnięcia i przyznanie żądanego świadczenia z pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując oceną prawną wraz z leżącą u jej podstaw argumentacją, wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Podnosiło okoliczność, iż sytuacja skarżącego, nie funkcjonującego w rodzinie, nie wyklucza możliwości finansowego wsparcia ze strony matki, emerytki czy nawet jej obowiązku świadczenia takiej pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kognicji sądowoadministracyjnej została poddana kontrola działalności organów administracji publicznej w aspekcie jej zgodności z prawem, gdy zaskarżona decyzja tego rozstrzygającego wymogu nie realizuje, jako wydana przy naruszeniu przepisów materialnoprawnych ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Cele, dla których ustawodawca powołał do życia ustawę z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, sformułowane w Dziale I Rozdziale 1 Zasady ogólne i zakres podmiotowy ustawy, podlegały sprecyzowaniu, w aspekcie ich jurydycznej realizacji, jako ujęte w postaci ustawowo wyszczególnionych przesłanek stanowionych dla przyznania określonej kategorii świadczenia z pomocy społecznej. Zatem spełnienie przez zainteresowanego wymogów dla przyznania jednej z ustawowo przewidzianych form pomocy społecznej, w aspekcie podmiotowym i przedmiotowym, jak to przesądził organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na gruncie unormowania art. 37 ust. 1 ostatnio cytowanej ustawy, w istocie stanowi o zrealizowaniu celów ustawowo stanowionych dla pomocy społecznej w kontekście rozważanej na wniosek czy z urzędu kategorii świadczenia. Z założenia odmienne stanowisko zawiera w sobie sprzeczność, gdy zważyć wewnętrzną systematykę przywoływanego aktu prawnego. W dalszej kolejności, za pozbawione jurydycznej racji należy uznać stanowisko organu odwoławczego w odniesieniu do zakresu stosowania przepisu art. 13 § 1 i § 2 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r., a który w myśl literalnego brzmienia wyłącza możność świadczenia pomocy społecznej osobom odbywającym karę pozbawienia wolności, a dalej stanowi o zawieszeniu prawa do tychże świadczeń osobie tymczasowo aresztowanej, gdy na gruncie unormowań prawnokarnych środek zabezpieczający nie jest karą ani tymczasowym aresztem, co wynika wprost z literalnego brzmienia przepisów regulujących wskazane instytucje. Unormowanie art. 13 rozważanej ustawy o pomocy społecznej, jako przepis o charakterze szczególnym, w żadnym razie nie może podlegać wykładni rozszerzającej, nadinterpretacji, a niedopuszczalnej w obowiązującym porządku prawnym, gdy zważyć zasadę racjonalności ustawodawcy, o kardynalnym znaczeniu, a w dalszej kolejności dyrektywy wykładni systemowej i logicznej. Powyższe wadliwości, realizują hipotezę art. 145 § 1 pkt 1 lit.a, stanowiąc naruszenie przepisów prawa materialnego, wpływające na wynik sprawy, w myśl ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o rozstrzygającym znaczeniu dla rezultatu sądowoadministracyjnej kontroli w sprawie niniejszej. Dodatkowo należy zwrócić uwagę na proceduralną okoliczność, tyczącą się zmiany stanu prawnego, stanowionego dla pomocy społecznej na etapie już postępowania odwoławczego, wymagającą rozważenia w szczególności w kontekście zrealizowania zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, statuowanej w art. 15 k.p.a., przy uwzględnieniu normy proceduralnej, zawartej w art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a zważywszy stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, by przywołać wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 kwietnia 2001 r. w sprawie IV SA 501/99 Lex 54119, z dnia 20 maja 1998 r. w sprawie IV SA 2058/97 Lex 43276, z dnia 12 listopada 1992 r. w sprawie V SA 721/92 ONSA 1992/3-4/95, z dnia 18 sierpnia 1993 r. w sprawie I SA 878/93 ONSA 1994/3/121. Wskazana proceduralna okoliczność nie została objęta uwagą organu odwoławczego w sposób znajdujący odzwierciedlenie w treści uzasadnienia powziętego rozstrzygnięcia odwoławczego, a co winno właściwe Kolegium poddać wnikliwej rozwadze przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, podejmując w tym zakresie stanowisko, jako uprzednie dla merytorycznego, jurydycznie zasadnego zbadania żądania wniosku skarżącego. W tym miejscu jeszcze , dla pełnego odniesienia się do żądań skarżącego wymaga stwierdzenia, iż zakres kognicji sądowej ustawowo zakreślonej dla sądowoadministracyjnej kontroli rozstrzygnięcia administracyjnego, poza swym zakresem pozostawia proceduralną dopuszczalność merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia wniosku zainteresowanego, zastrzeżoną wyłącznie dla kompetencji właściwych organów administracji w toku instancji. Z tych względów, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.