I FSK 191/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Bącal (sprawozdawca), Sędziowie NSA Grzegorz Krzymień, Małgorzata Niezgódka – Medek, Protokolant Piotr Dębkowski, po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2006 r. na rozprawie w Wydziale I Izby Finansowej skargi kasacyjnej Józefa P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 24 listopada 2004 r. sygn. akt I SA/Op 18/04 w sprawie ze skargi Józefa P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 28 listopada 2003 r. (...) w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Józefa P. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w O. kwotę 240 zł /dwieście czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 listopada 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę Józefa P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług. Tym samym Sąd pierwszej instancji podzielił argumentację, którą zaprezentowały organy podatkowe i wbrew zarzutom skargi stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisu art. 67 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, a postępowanie w obu instancjach przeprowadzono z zachowaniem zasady prawdy obiektywnej z art. 122 wymienionej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu stwierdził, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty świadczące o wszechstronnym zbadaniu sytuacji podatnika, a organy podatkowe podjęły wszelkie niezbędne działanie w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Poza uwzględnieniem wniosków dowodowych z dokumentów, które zgłosił sam skarżący, sięgnięto również po dalsze dowody obrazujące sytuację materialną, bytową i rodzinną podatnika. W zakresie jego sytuacji ekonomicznej zbadano sposób prowadzenia działalności gospodarczej w okresach poprzedzających datę powstania zaległości podatkowej. Ustalono w tym między innymi zasady finansowania prowadzonej firmy, które były zdaniem organów bezpośrednią przyczyną powstania i nawarstwiania zaległości finansowej. Ustalono jakie działania podjął podatnik w celu wywiązania się ze swoich zobowiązań publicznoprawnych. Sąd pierwszej instancji dokonując oceny argumentacji, którą prezentował skarżący na poszczególnych etapach postępowania nie zgodził się z poglądem, że podmioty właściwie prowadzące działalność gospodarczą nie mogą ponosić odpowiedzialności za zaległości podatkowe, będące wynikiem nieprzewidywalnych warunków rynkowych. Stwierdził natomiast, że ryzyko związane z prowadzoną na własny rachunek działalnością gospodarczą obciąża zawsze przedsiębiorcę. Ponadto zdaniem Sądu trudności z uzyskiwaniem dochodów na poziomie gwarantującym rentowność nie są równoznaczne z prawem do uzyskania ulgi na zapłatę zaległych zobowiązań podatkowych, ponieważ podatnik winien poszukiwać rozwiązania swojej sytuacji finansowej i płatniczej bez udziału Budżetu Państwa. Na to orzeczenie strona złożyła skargę kasacyjną, w której wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie art. 1 par. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1269 ze zm./, zwanej dalej p.u.s.a. przez przyjęcie, iż decyzje organów podatkowych podejmowane na podstawie przepisu art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej uchylają się spod kontroli sądu administracyjnego pod względem ich zgodności z prawem materialnym. W uzasadnieniu podstaw kasacyjnych strona podniosła, iż nigdy nie kwestionowała prawidłowości czy rzetelności poczynionych przez organy podatkowe ustaleń a jedynie fakt wyprowadzenia z nich niewłaściwych wniosków. Tym samym w ocenie skarżącego Sąd pierwszej instancji uchylił się od zbadania czy w sytuacji zaistniałej w rozpoznawanej sprawie wystąpiły przesłanki uzasadniające zastosowanie wobec strony ulgi uregulowanej w art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej. Strona wyraziła pogląd, iż uprawnienia organów podatkowych do wydawania decyzji uznaniowej na podstawie art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej nie zwalniają sądu administracyjnego od obowiązku zbadania czy spełnione zostały przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych. W odpowiedzi na skargę kasacyjna Dyrektor Izby Skarbowej w O. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa według norm przepisanych. W uzasadnieniu organ podatkowy powtórzył swoje stanowisko zaprezentowane we wcześniejszych etapach postępowania dodając, iż wynikający z art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej ważny interes podatnika musi mieć znamiona interesu obiektywnie istniejącego a nie postrzeganego subiektywnie przez samego zainteresowanego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Postawiony w sprawie zarzut naruszenia art. 1 par. 2 p.u.s.a. jest nieuzasadniony, co powoduje, iż skarga kasacyjna Józefa P. musi podlegać oddaleniu. Ponadto podkreślić należy, iż wnioski wyprowadzone przez jej autora na podstawie treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku uznać należy za wadliwe. Zgodnie bowiem z dyspozycją przytoczonego przepisu kontrola działalności administracji publicznej, której dokonują sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji zobowiązany był do dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w szczególności badając czy wymieniony akt administracyjny spełniał wymogi wynikające z przepisu, w oparciu o który został wydany. Mowa tu oczywiście o art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozważania dokonane w tym aspekcie przez Sąd pierwszej instancji należy uznać za prawidłowe. Bezspornym w sprawie jest stwierdzenie, iż art. 67 par. 1 oparty jest na instytucji uznania administracyjnego, która jednak jak słusznie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie może przybierać znamion dowolności. Każda decyzja administracyjna, oparta na powyższej instytucji, poprzedzona być musi zebraniem i dokładnym zanalizowaniem całego materiału dowodowego oraz odniesieniem się do wszystkich istotnych aspektów sprawy. Nie ulega wątpliwości, iż dokonując oceny stanu faktycznego w ramach uznania administracyjnego organy skarbowe działały zgodnie z zasadami postępowania podatkowego, a wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzone zostało rzetelną i kompletną oceną materiału dowodowego. Sąd pierwszej instancji podkreślił ten fakt w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Powyższych ustaleń, jak wynika z treści skargi kasacyjnej strona nie zakwestionowała. Z uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 1 par. 2 p.u.s.a. wynika jedynie, iż skarżący odmiennie niż Sąd pierwszej instancji i organy podatkowe ocenia swoją sytuację z punktu widzenia zasadności zastosowania wobec niego umorzenia zaległości podatkowej, o czym stanowi art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej. Ponadto podnosi, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu z nieuzasadnionych przyczyn nie zweryfikował błędnych wniosków, które zostały wyciągnięte przez organy podatkowe w aspekcie zastosowania wobec niego ulgi, o której mowa w przytoczonym przepisie. W tym miejscu podkreślić należy, iż Sąd pierwszej instancji wypowiedział się na ten temat w sposób wyczerpujący, a fakt, iż w swoich rozważaniach doszedł do takich samych wniosków jak organy podatkowe, nie daje podstaw do stwierdzenia, że uchylił się od oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. W tym stanie sprawy na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania zasądzono w myśl art. 204 pkt 1 p.p.s.a.