I SA/Bk 301/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Włodzimierz Witold Kędzierski, Sędziowie sędzia NSA Józef Orzel, asesor WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2004 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz skarżącej J. M. kwotę 2.515 (słownie dwa tysiące pięćset piętnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z dnia [...].08.2004 r. Nr [...]utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...].06.2004 r. Nr [...], w której wymierzono wobec J. M. cło, podatek akcyzowy oraz podatek od towarów i usług od ujawnionego na polskim obszarze celnym samochodu osobowego marki [...], rok produkcji 1986, a jednocześnie odmówiono przyjęcia tego samochodu na rzecz Skarbu Państwa. Z uzasadnień obu wydanych decyzji wynika, iż w dniu [...].12.2002 r. funkcjonariusze z I Komisariatu Policji w B. skontrolowali samochód marki [...] o numer rejestracyjnym [...]. W wyniku kontroli stwierdzono niezgodność numeru nadwozia wpisanego w dowodzie rejestracyjnym - [...], z numerem widniejącym na przegrodzie silnika - [...] oraz na tabliczce znamionowej przynitowanej z lewej strony przegrody - [...]. Okazało się również, że numer silnika - [...] wpisany w dowodzie rejestracyjnym nie odpowiada numerowi widniejącemu na polu numerowym silnika - [...]. Przesłuchiwana w dniach [...].12.2002 r. oraz [...].12.2003 r. właścicielka samochodu – J. M. wyjaśniła, iż pojazd marki [...] kupiła z ogłoszenia prasowego w 1999 r. w miejscowości M. pod R. od R. K. Przy zakupie samochodu nie sprawdzała zgodności numerów nadwozia i silnika z dokumentami. Zeznała również, iż samochód ten w 2002 r. uległ kolizji drogowej na skrzyżowaniu ulic [...] i [...] w B., podczas której uszkodzony został zderzak, pokrywa silnika i błotnik. Wszystkie naprawy dokonał mąż J. M. Organy celne ustaliły, że samochód [...] o numerze nadwozia [...] i numerze silnika [...], rok produkcji 1986 został sprowadzony na polski obszar celny jako składak w styczniu 1995 r. i zarejestrowany na nazwisko S. H. w Urzędzie Miejskim w S. Na podstawie umowy kupna - sprzedaży z dnia [...].01.1996 r. S. H. sprzedała ten samochód R. K., który zarejestrował go w Urzędzie Miasta w R. R. K. zeznał w toku postępowania, iż co roku po zarejestrowaniu samochodu robił badania techniczne i za każdym razem diagnosta z G. sprawdzał zgodność numerów nadwozia z numerami w dowodzie rejestracyjnym. Samochód użytkował przez okres 4 lat i nie zmieniał numeru silnika oraz nadwozia tego samochodu. Przedmiotowy samochód sprzedał Pani z B., która była razem z mężem i jej mąż sprawdzał numer nadwozia samochodu z numerem wpisanym do dowodu rejestracyjnego. Wszystko się zgadzało. Umowę sprzedaży samochodu zawarto w dniu [...].03.1999 r. Z uzyskanej przez organy celne ekspertyzy kryminalistycznej, wydanej w dniu [...].04.2003 r. przez Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Wojewódzkiej Policji w B. wynika, iż na polu numerowym nadwozia zatrzymanego w dniu [...].12.2002 r. samochodu, w miejscu określonym przez producenta widnieje numer identyfikacyjny: [...], na tabliczce znamionowej samochodu w miejscu określonym przez producenta widnieje numer identyfikacyjny nadwozia [...], zaś na polu numerowym silnika samochodu w miejscu określonym przez producenta widnieje numer identyfikacyjny [...]. Zgodnie z powyższą ekspertyzą numer znajdujący się w polu numerowym nadwozia ([...]) przedmiotowego samochodu nie jest oryginalny i powstał poprzez wstawienie w miejsce wyciętych ostatnich pięciu znaków numeru pierwotnego elementów ze znakami widniejącymi (wstawka). W wyniku podjętych przez organ celny I instancji czynności ustalono, iż samochód marki [...] o numerach identyfikacyjnych widocznych na tabliczce znamionowej [...] oraz w polu numerowym silnika [...] nie figuruje w bazie pojazdów poszukiwanych Interpolu (baza ASF). Brak jest jednocześnie danych potwierdzających dopuszczenie tego samochodu do obrotu na polskim obszarze celnym. Jednocześnie przesłuchani w tej sprawie diagności z PP Polmozbyt przy ul. [...] w B., którzy przeprowadzali badania techniczne samochodu [...] o nr rej [...] stwierdzili, iż zawsze kiedy był "podbijany dowód rejestracyjny" tego samochodu, to na pewno była zgodność numeru nadwozia i silnika z numerami w dowodzie rejestracyjnym. Ostatnie badanie techniczne przedmiotowego pojazdu, zgodnie z wpisem dokonanym w dowodzie rejestracyjnym, miało miejsce w dniu [...].11.2002 r. Na tej podstawie organy celne uznały, iż samochód osobowy marki [...] o numerze nadwozia [...], stanowiący własność J. M., został wprowadzony na polski obszar celny z naruszeniem przepisów prawa celnego i miało to miejsce w okresie między ostatnimi badaniami technicznymi ([...].11.2002 r.) a dniem ujawniania tego pojazdu przez funkcjonariuszy policji ([...].12.2002 r.). Zgodnie z art. 210 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego dług celny w przywozie powstaje w wypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym. Zgodnie zaś z art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego dłużnikami są osoby, które nabyły, posiadały lub posiadają towar, o którym mowa w § 1, i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej okoliczności niniejszej sprawy jednoznaczne pozwalają uznać J. M. za osobę, która w chwili nabycia towaru wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć o tym, że samochód został sprowadzony nielegalnie. Ustalona przez organy celne wartość celna przedmiotowego samochodu wyniosła [...] zł. Cło obliczono w wysokości [...] zł, podatek akcyzowy w wysokości [...] zł, zaś podatek od towarów i usług w wysokości [...] zł. Organy celne odmówiły jednocześnie przyjęcia przedmiotowego samochodu na rzecz Skarbu Państwa uzasadniając, iż zgodnie z art. 187 § 1 Kodeksu celnego jest to możliwe tylko wówczas, gdy towar nie ma innych, niż należności celne obciążeń. Na przedmiotowym samochodzie ciążą zaś należności podatkowe. Decyzja Dyrektora Izby Celnej w B. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez J. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Skarżąca zarzuciła powyższej decyzji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego, poprzez uznanie jej za dłużnika, jako osobę, która w chwili nabycia samochodu wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że samochód został wprowadzony do Polski nielegalnie. Zdaniem skarżącej stanowisko to nie znajduje należytego uzasadnienia, gdyż kupując samochód od poprzednika R. K. działała w zaufaniu do polskich organów administracyjnych. Samochód ten był bowiem zarejestrowany w Urzędzie Miasta w R. i przez 4 lata użytkowany przez poprzedniego właściciela. Zdaniem skarżącej w jej przypadku nie zostały spełnione przesłanki z art. 210 § 3 Kodeksu celnego. Nie można jej zarzucić, iż wiedziała o sprowadzeniu samochodu na polski obszar celny w sposób nielegalny. Nie można też jej zarzucić braku należytej staranności, skoro samochód był zarejestrowany i użytkowany przez R. K. przez 4 lata, a był on trzecim użytkownikiem tego samochodu w Polsce. Skarżąca działała w pełnym zaufaniu do organów administracyjnych. Nie musiała szukać dodatkowych sprawdzianów legalnego sprowadzenia auta. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. podtrzymał argumentację zawartą w wydanej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skargę należy uznać za uzasadnioną. Jedyną ustaloną w sprawie okolicznością, która nie budzi wątpliwości Sądu jest stwierdzenie organów celnych, iż ujawniony w dniu [...].12.2002 r. przez funkcjonariuszy policji samochód osobowy marki [...] rok produkcji 1986 nie odpowiada danym identyfikującym pojazd, wynikającym z wystawionego na J. M. dowodu rejestracyjnego o nr [...]. Organy celne ustaliły, iż samochód o numerach wynikających z dowodu rejestracyjnego, jako składak został wprowadzony na polski obszar celny w styczniu 1995 r. i zgłoszony w Urzędzie Celnym w G. W. Natomiast samochód osobowy marki [...] rok produkcji 1986, ujawniony w dniu [...].12.2002 r. nie znajduje się w bazie samochodów objętych procedurą dopuszczenia do obrotu. Dokonane przez organy celne ustalenia nie mogą być jednak uznane za wystarczającą podstawę do stwierdzenia, iż przedmiotowy samochód został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż samochód ujawniony w dniu [...].12.2002 r. został wyprodukowany w 1986 roku. Przez rozkodowanie numeru nadwozia [...] z tabliczki znamionowej tego samochodu ustalono, że pojazd ten wyprodukowano w Japonii. Organy celne próbowały ustalić, kiedy przedmiotowy samochód został wprowadzony na polski obszar celny. W tym celu występowano do Europejskiego Rejestru Pojazdów z zapytaniem, czy pojazd ten figuruje jako utracony na terenie Unii Europejskiej, kiedy był ostatnio zarejestrowany za granicą, kto był ostatnim właścicielem, kiedy został sprzedany i zgłoszony do wywozu za granicę (k-102 akt administracyjnych). Z uzyskanej informacji wynika, iż brak jest danych dotyczących rejestracji tego pojazdu na terenu Niemiec, oraz że pojazd ten nie figuruje w Niemczech jako utracony. Jednocześnie Departament Organizacji Służby Celnej Ministerstwa Finansów w piśmie z dnia [...].06.2003 r. (k-30 akt administracyjnych) poinformował, iż samochód osobowy marki [...] o numerze nadwozia [...] nie figuruje w komputerowej kartotece pojazdów samochodowych dopuszczonych do obrotu na polskim obszarze celnym. W piśmie tym zawarte jest jednak istotne dla tej sprawy zastrzeżenie, iż kartoteka ta zwiera najwcześniejsze dane dopiero od 1 stycznia 1995 r. Jeśli zatem przedmiotowy samochód został wyprodukowany w roku 1986, a jednoczenie brak jest jakiejkolwiek informacji, iż po 1 stycznia 1995 roku (czyli w okresie objętym już kartoteką o sprowadzonych pojazdach) pojazd ten był jeszcze poza granicami Polski - to stwierdzenie, że nie został on zgłoszonych do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym jest jedynie przypuszczeniem organów celnych. Również w toku rozprawy przed Sądem pełnomocnik Dyrektora Izby Celnej w B. przyznała, iż nie można jednoznacznie wykluczyć, iż przedmiotowy samochód został wprowadzony na polski obszar celny jeszcze przed 1995 r. Tymczasem zgodnie z art. 122 i art. 187 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w związku z art. 262 ustawy z dnia 09.01.1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 75, poz.802 ze zm.), w toku postępowania organy celne zobowiązane są do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Prawda materialna tym różni się od prawdy formalnej oraz domniemań faktycznych, iż jest jedyna i pewna, co jest wystarczającym uzasadnieniem nałożonego na organy administracyjne obowiązku zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Nie uniknie zarzutu dowolności organ, który nieuzyskawszy dostatecznego dowodu, rezygnuje z dalszego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a swe rozstrzygnięcie opiera jedynie na własnym przypuszczeniu. W przedmiotowej sprawie organy celne milcząco założyły, iż przedmiotowy samochód nie mógł być wprowadzony na polski obszar celny jeszcze przed 1 stycznia 1995 r., a co za tym idzie powstałe należności celne nie zostały wcześniej wykonane. Działanie takie narusza nie tylko przywołane przepisy art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej, ale także przepis art. 191 tej ustawy. Prawo do swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego nie oznacza dowolności w ustalaniu stanu faktycznego sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, iż nie może w tej sprawie stanowić podstawy dla przyjętego przez organy celne domniemania przepis art. 222 § 2 Kodeksu celnego. Stanowi on, że jeśli nie jest możliwe określenie chwili powstania długu celnego, kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych jest obliczana na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych dla towaru w chwili ustalenia, że towar znajduje się w sytuacji powodującej powstanie długu celnego. Wykładnia tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, iż dotyczy on tych stanów faktycznych, w których nie można ustalić momentu powstania istniejącego długu celnego. Może więc mieć on zastosowanie w przypadkach, w których dług celny powstał i nie został wcześniej wykonany, czego jednak w niniejszej sprawie dostatecznie nie stwierdzono. Zwraca również uwagę fakt, iż Naczelnik Urzędu Celnego w B., występujący w niniejszej sprawie jako organ celny I instancji, umorzył prowadzone postępowanie karno-skarbowe "w sprawie nabycia w nieustalonym miejscu w bliżej nieustalonym czasie lecz w okresie od [...].11.2002 r. do [...].12.2002 r. samochodu osobowego marki [...] rok prod. 1986, nr nadwozia [...], o wartości [...] zł, wprowadzonego na polski obszar celny bez przedstawienia organowi celnemu i zgłoszenia celnego i podlegającego należnościom celnym w kwocie [...] zł, tj. o czyn z art.1 § 3 i 1 kks." Jako przyczynę umorzenia dochodzenia wskazano brak danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia tego czynu. Podobną ocenę można wyrazić w odniesieniu do materiału dowodowego zebranego przez ten sam organ w postępowaniu celnym. Nie stanowi on dostatecznej podstawy do stwierdzenia, że samochód osobowego marki [...] rok prod. 1986, nr nadwozia [...] wprowadzono na polski obszar celny bez przedstawienia organowi celnemu i zgłoszenia celnego. W tym stanie rzeczy wobec stwierdzonego naruszenia przepisów art. 122, art. 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję. Rozpoznając ponownie sprawę organy celne podejmą działania w celu jednoznacznego stwierdzenia, czy samochód [...] rok prod. 1986, nr nadwozia [...] został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny. Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonego aktu wydano na podstawie art. 152 ustawy w/w Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.