II GSK 86/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała (spr.), Sędziowie NSA Jacek Chlebny, Małgorzata Korycińska, Protokolant Joanna Kubacka, po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej ZPHU D.-P. Spółka z o.o. w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2004 r. sygn. akt 6 II SA 4588/03 w sprawie ze skargi ZPHU D.-P. Spółka z o.o. w L. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2003 r. Nr [...] w przedmiocie wezwania do złożenia oddzielnych zgłoszeń wzoru przemysłowego i uiszczenia opłat oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 listopada 2004 r. sygn. akt 6 II SA 4588/03 oddalił skargę Z.P.H.U. D.-P. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2003 r. Nr [...] w przedmiocie wezwania do złożenia oddzielnych zgłoszeń wzoru przemysłowego i uiszczenia opłat z następującym uzasadnieniem. Z. P.-H.-U. W. C. "D.-P." s.c. z siedzibą w L. w dniu 18 stycznia 1999 r. dokonał zgłoszenia wzoru zdobniczego (obecnie przemysłowego) "Ciastko w polewie czekoladowej", które zostało oznaczone numerem Wz 17484 i obejmowało 7 postaci ciastek. Urząd Patentowy postanowieniem z dnia [...] grudnia 2002 r. wydanym na podstawie art. 42 ust. 2, w związku z art. 118 ust. 1 oraz art. 39 ust. 1, art. 108 ust. 4 i art. 316 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U, z 2001 r nr 49 poz. 508 z późn. zm., zwanej dalej p.w.p.) wezwał zgłaszającego do złożenia oddzielnych 7 zgłoszeń i uiszczenia opłaty jednorazowej za każde oddzielne zgłoszenie wymienione w punkcie jeden postanowienia, za wyjątkiem jednego zgłoszenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że każde z 7 ciastek objętych zgłoszeniem ma inną postać, a postać ciastka jest określona głównie przez jego kształt - przede wszystkim przez kontur, oraz że każde z ciastek jest postrzegane jako oddzielny wzór, nie mający z pozostałymi wzorami istotnych cech wspólnych. Zgłaszający we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniósł, że wszystkie odmiany zgłoszonego do ochrony ciastka, spełniają wymóg jednolitości, określony w art. 108 ust. 4 p.w.p. Formy ciastek posiadają identyczną fakturę zewnętrzną oraz należą do przedmiotów tego samego typu, a jedyną cechą różniącą jest ich kontur. Zgłaszający podkreślił również, że ciastka stanowią i są wprowadzone do obrotu, jako komplet wytworów, oraz że gdyby zgłaszający nadał ciastkom ten sam kształt, wówczas nie mogłoby być mowy o odmianach wzoru przemysłowego, ponieważ wszystkie zgłoszone do ochrony przedmioty byłyby identyczne. Urząd Patentowy RP - Izba Odwoławcza postanowieniem z dnia [...] października 2003 r. utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie. Zdaniem organu, wszystkie odmiany zgłoszonego do ochrony ciastka nie spełniają wymogu jednolitości, każde ciastko ma inną postać, inny kształt, a kształty te różnią się między sobą w sposób zasadniczy, natomiast jedyną cechą wspólną jest ich faktura zewnętrzna, która w tym przypadku nie jest cechą pozwalającą na uznanie wzorów za odmiany. Organ stwierdził, że w jednym zgłoszeniu mogą być ujęte odmiany tworzące w całości komplet wytworów, ale zawarte w niniejszym zgłoszeniu wzory nie stanowią takiego kompletu, lecz przykładowy zestaw, nie tworzący logicznej całości. W skardze na powyższe postanowienie zarzucono naruszenie art. 108 ust. 4 p.w.p. podnosząc, że wszystkie odmiany zgłoszonego do ochrony "ciastka w polewie czekoladowej" spełniają wymóg jednolitości, oraz że Urząd Patentowy RP nie rozważył i nie zbadał w toku ponownego rozpoznania, czy zgłoszone do ochrony ciastka stanowią "odrębne postacie wytworu". Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, iż zasadnym było wezwanie zgłaszającego do rozdzielenia zgłoszenia, gdyż wszystkie odmiany zgłoszonego do ochrony ciastka nie spełniły wymogu jednolitości, wynikającego z art. 108 ust. 4 p.w.p. Sąd stwierdził, że wspólnymi cechami istotnymi dla ciastka w polewie czekoladowej są cechy objęte częścią poznamienną w każdym z zastrzeżeń ochronnych. Odnoszą się one do jego kształtu, zbliżonego do prostokąta, zbliżonego do elipsy, lekko wydłużonego i symetrycznie ukształtowanego serca, zbliżonego do pięciolistnego kwiatka o brzegach obwodowych uformowanych z pięciu półkoli, posiadającego postać grzybka, czy kształt figury zbliżonej do kwadratu, którego boki uformowane są z czterech półkoli. Sąd zauważył, że część przedznamienną w każdym z 7 zgłoszeń, autor zgłoszenia określił jako "ciastko w polewie czekoladowej", a w części poznamiennej zgłoszenie nie obejmuje żadnych innych wspólnych cech istotnych odrębnej postaci wytworu, np. faktury zewnętrznej. Sąd podzielił pogląd, iż cechą istotną zastrzeżeń - determinującą zgłoszenie -jest odmienna postać i kształt każdego z ciastek, różniące je zasadniczo między sobą i podniósł, iż nie można twierdzić, że odrębne postacie tego wytworu posiadają wspólne cechy istotne. Za bezzasadny Sąd uznał zarzut braku rozważenia przez Urząd Patentowy czy zgłoszone do ochrony ciastka stanowią "odrębne postacie wytworu", oraz że organ ten badał, czy zgłoszenie zawiera komplet wytworów, gdyż zgłaszający na taką okoliczność wskazywał we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Od powyższego wyroku Z.P.H.U. D.-P. Sp. z o.o. z siedzibą w L. złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz o przyznanie skarżącemu zwrotu poniesionych przez niego niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi spółka zarzuciła: Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.) przez: 1. błędną wykładnię art. 108 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. 2003r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), 2. dokonanie ustaleń sprzecznych z treścią art. 108 ust. 3 p.w.p. Naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: 3. brak oparcia rozstrzygnięcia o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, wbrew dyspozycji art. 133 § 1 p.p.s.a. 4. niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. 5. niezastosowanie art. 109 p.p.s.a. ustalającego, że rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli nieobecność na rozprawie strony lub jej pełnomocnika wywołana jest znanym Sądowi nadzwyczajnym zdarzeniem, którego nie można przezwyciężyć. W uzasadnieniu powyższych zarzutów skarżąca podniosła, że zgłoszone do ochrony ciastka stanowią przykład odrębnych postaci tego samego wytworu. Wszystkie cechy tych produktów - poza ukształtowaniem ich krawędzi - są zgodne, identyczne są ich płaskie ukształtowanie, faktura powierzchni i kolorystyka, mieszczą się w tej samej konwencji, posiadają zatem istotne cechy wspólne. Skarżąca powołała się na praktykę Urzędu Patentowego, który uznawał jednolitość zgłoszeń podobnych do objętego sporem oraz na to, że dotychczasowa interpretacja była spójna z zasadami przyjętymi w innych systemach prawnych. Wskazała tu Artykuł 37 rozporządzenia Rady (WE) z dnia 12 grudnia 200l r. w sprawie wzorów wspólnotowych Nr 6/2002, gdzie nie ograniczono ilości odmian wzoru, które mogą zostać objęte jednym zgłoszeniem, stawiając jedynie warunek, aby mieściły się w tej samej klasie Międzynarodowej Klasyfikacji Wzorów Przemysłowych. Akceptacja przez Sąd stanowiska Urzędu w tej sprawie została dokonana z naruszeniem art. 108 ust. 4 p.w.p. Skarżąca podniosła, że ustawa Prawo własności przemysłowej nie wymaga wprowadzenia do opisu wzoru przemysłowego zastrzeżeń ochronnych, zgodnie z dyspozycją art. 108 ust. 3 p.w.p., wobec braku innych unormowań w tym zakresie, a ewentualne ich umieszczenie nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Ustalenia dokonane przez Sąd w tym zakresie są błędne i sprzeczne z treścią w/w przepisu. Skarżąca zakwestionowała pogląd Sądu, że w obrębie spornego zgłoszenia "podstawową cechą charakterystyczną są kształty poszczególnych ciastek". Podniosła przy tym, że z akt sprawy wynika, iż kształty poszczególnych ciastek nie stanowią "podstawowej cechy charakterystycznej", ale jedyną cechę różniącą poszczególne wyroby zgłoszone do ochrony. Sąd przyjmując pogląd Urzędu Patentowego sugerujący, iż poza "podstawowymi" różnicami zgłoszonych do ochrony wyrobów istnieją jeszcze inne, bliżej nie wskazane różniące je cechy, a także formułując wnioski sprzeczne z ustaleniami dokonanymi w ramach rozpatrywania mniejszej sprawy, naruszył art.133 § 1 p.p.s.a. Sąd mając powyższe na uwadze, powinien uchylić zaskarżone rozstrzygnięcie Urzędu Patentowego, a oddalając skargę naruszył przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Skarżąca podniosła również, że Sąd nie uwzględnił wniosku o odroczenie rozprawy (złożonego telefonicznie przez jej pełnomocnika) ze względu na nadzwyczajne okoliczności, które nie mogły zostać przez nią przewidziane. Pełnomocnik skarżącej nie mógł się stawić na rozprawę, gdyż droga nie była przejezdna z powodu śnieżycy. Nieuwzględnienie tych nadzwyczajnych okoliczności ograniczyło możliwość obrony jej praw i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarżący kwestionuje wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2004 r. opierając skargę kasacyjną na dwóch podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., a więc na naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię i naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takiej sytuacji ocena zasadności skargi kasacyjnej wymaga wpierw rozważenia zasadności zarzutów o charakterze procesowym, odnoszących się do ustaleń faktycznych Sądu. Zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być bowiem zweryfikowane tylko w odniesieniu do określonego stanu faktycznego, stanowiącego podstawę zastosowania prawa materialnego. Skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez brak oparcia rozstrzygnięcia o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. oraz niezastosowanie art. 109 p.p.s.a., zgodnie z którym rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli nieobecność strony na rozprawie lub jej pełnomocnika wywołana jest znanym Sądowi nadzwyczajnym zdarzeniem, którego nie można przezwyciężyć. Powołując się na naruszeniu tego ostatniego przepisu skarżący nie podnosi zarzutu nieważności postępowania (art. 183 § 1 i § 2 pkt p.p.s.a.) lecz Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w granicach kasacji, bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Do nieważności zaś postępowania dochodzi jeżeli strona zostałaby pozbawiona możliwości obrony swych praw (art. 183 § 1 pkt 5 p.p.s.a.). Taka zaś sytuacja mogłaby mieć miejsce, gdyby Sąd nie odroczył rozprawy mimo spełnienia przesłanek art. 109 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. Skarżący nadzwyczajnej okoliczności o jakiej mowa w powyższym przepisie upatruje w tym, iż droga, którą miał do pokonania w dniu rozprawy jego pełnomocnik (Częstochowa -Warszawa) nie była przejezdna z powodu śnieżycy i powstałego "korku". Stąd też, mimo iż pełnomocnik wyjechał znaczenie wcześniej niż zwykle, nie mógł pokonać tej trasy w czasie, który umożliwiałby mu stawienie się w terminie na rozprawie. Gwałtowna śnieżyca w listopadzie mogłaby być uznana za nadzwyczajne wydarzenie uniemożliwiające stronie przybycie w terminie na rozprawę pod warunkiem jednak, że ta okoliczność byłaby sądowi znana. Tymczasem z protokołu rozprawy z dnia 24 listopada 2004 r. wynika jedynie, że sąd "około godziny 9.30 uzyskał telefoniczną informację od pełnomocnika, iż znajduje się pod Warszawą w korku ulicznym i nie jest w stanie stawić się o wyznaczonej godzinie". Rozprawa w tym dniu została wyznaczona o godzinie 9.30, a rozpoczęła się o godzinie 9.50. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej strona skarżąca nie wnosiła o odroczenie rozprawy ani też nie informowała Sądu o śnieżycy. Nie wnosiła też o sprostowanie protokołu rozprawy w trybie i terminie określonym w art. 103 p.p.s.a. Stąd też Wojewódzki Sąd Administracyjny mając jedynie informację o "korku" ulicznym, który zarówno w Warszawie, jak na drogach dojazdowych do Warszawy jest zjawiskiem bardzo częstym mógł uznać, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki do odroczenia rozprawy na podstawie art. 109 p.p.s.a. Za nieusprawiedliwiony należy uznać zarzut naruszenia przez Sąd art. 133 § 1 p.p.s.a., gdyż Sąd wydając wyrok oparł się na zebranym w sprawie materialne dowodowym. Uzasadnienie zaś strony skarżącej dotyczące tego zarzutu nie odnosi się do zebranego materiału dowodowego, a więc stanu faktycznego wynikającego z akt sprawy, lecz do jego oceny. Strona skarżąca uznaje bowiem za błędny pogląd Sądu, iż "podstawową cechą charakterystyczną są kształty poszczególnych ciastek". Za nietrafny uznał Naczelny Sąd Administracyjny również zarzut skargi kasacyjnej, dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, a mianowicie art. 108 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r., Nr 49, poz. 508) poprzez błędną jego wykładnię. Zgodnie z tym przepisem jednym zgłoszeniem wzoru przemysłowego mogą być objęte odrębne postacie wytworu mające wspólne cechy istotne (odmiany wzoru przemysłowego). Jednym zgłoszeniem wzoru przemysłowego można zatem objąć elementy składowe (odrębne postacie wytworu) mające wspólne cechy istotne, w którym wzór jest zawarty. Chodzi więc tutaj o jeden wzór przemysłowy zawarty na odrębnych postaciach wytworu, który ma wspólne cechy istotne. Przez to zaś, iż mamy odrębne postacie wytworu to ta okoliczność skutkuje odmianą wzorku przemysłowego na tych wytworach. W przedmiotowej sprawie strona skarżąca zgłosiła do ochrony 7 ciastek, które mają jej zdaniem wspólne cechy istotne (płaskie ukształtowanie, fakturę powierzchni i kolorystykę), lecz nie zawierają jednego wzoru przemysłowego, czy też odmian tego samego wzoru, lecz 7 odrębnych wzorów. W zgłoszeniu strona skarżąca podała, iż "istotę wzoru stanowi nowa postać ciastka w polewie czekoladowej przejawiająca się w jego kształcie" i załączyła 7 rysunków różnych kształtów tych ciastek. Stąd też należało uznać, że strona skarżąca zgłosiła do ochrony 7 wzorów przemysłowych w rozumieniu art. 102 ust. 1 p.w.p., nadanych im wyłącznie przez różne kształty wytworu. Jeżeli zaś chodzi o zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd art. 108 ust. 3 p.w.p., to również i ten zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie stwierdził bowiem wbrew treści tego przepisu, że w zgłoszeniu wzoru przemysłowego zastrzeżenia i skrót opisu są wymagane, lecz odniósł się wyłącznie do faktycznych zastrzeżeń przedstawionych w zgłoszeniu przez stronę skarżącą. Poza tym strona skarżąca pominęła, iż w sprawie miał zastosowanie § 1 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 2002 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wzorów przemysłowych (Dz. U. Nr 40, poz. 358) zgodnie z którym opis wzoru przemysłowego powinien opisywać na końcu po wykazach "cechy istotne wzoru przemysłowego" to cechy postaciowe, które wyróżniają zgłoszony wzór od innych, znanych już wzorów i stanowią podstawę do jego identyfikacji". Mając to wszystko na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjna za niezasadną i dlatego orzekł jak w wyroku na mocy art. 181, 183 § 1 oraz art. 184 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.