II SA/Kr 3310/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr) NSA Wiesław Kisiel Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2004 r sprawy ze skargi S. D na decyzję Generalnej Dyrekcji Dróg Publicznych z dnia 25 września 2001 r , NR: [...] w przedmiocie przywrócenia pasa drogowego do stanu poprzedniego skargę oddala Decyzją z dnia 25.09.2001r., znak: [...] Generalny Dyrektor Dróg Publicznych po rozpoznaniu wniosku S.D. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych z dnia [...] .2001 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki zjazdu z drogi krajowej nr [...][...] - [...] w km.54+300 str. lewa w [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zaskarżona decyzja orzekała przywrócenie do stanu poprzedniego naruszonego przez S. D.pasa drogi krajowej nr [...] T [...] - [...] w przedmiotowym miejscu przez rozebranie zjazdu i uporządkowanie pasa drogowego z ukształtowaniem rowu i obsianiem terenu trawą jak na przyległym odcinku. Na uzasadnienie podano, że skarżący samowolnie naruszył pas drogowy drogi krajowej Nr [...] w [...] poprzez wykonanie zjazdu niezgodnie z wydanym zezwoleniem, zarówno w zakresie warunków technicznych przewidzianych dla zjazdów indywidualnych, jak i jego lokalizacją. Decyzją z dnia [...].1998r. wydaną na wniosek skarżącego wyrażono zgodę na wykonanie zjazdu określając ściśle jego parametry i miejsce lokalizacji. Od decyzji tej skarżący nie odwołał się. Obowiązkiem inwestora było dostosowanie się do tych warunków lub wystąpienie do zarządu drogi o zmianę decyzji przed przystąpieniem do realizacji. Z uwagi na to, że lokalizacja zjazdu nie odpowiada ustalonej w decyzji - nie jest uzasadnione jego przebudowanie. Nadto - jak zauważono - rosnące w rejonie wschodniej granicy działki młode drzewa iglaste mogą być przeniesione w inne miejsce, co w latach późniejszych może być utrudnione. Utrzymanie zjazdu w obecnej lokalizacji nie jest - zdaniem organu administracyjnego - możliwe, ponieważ spowodowałoby w przyszłości jego kolizję ze skrzyżowaniem planowanej obwodnicy W tej sytuacji decyzja o rozebraniu zjazdu i uporządkowanie terenu jest uzasadniona. Jako podstawę prawną obu decyzji podano art. 36 ustawy z dnia 21.03.1985r o drogach publicznych (Dz.U. z 2000r. nr 71, poz. 838 z późn. zm.) i stosowne przepisy kpa. Na decyzję tę złożył skargę S. D.zarzucając naruszenie przepisu art. 40 ust.4 ustawy o drogach publicznych, albowiem - jego zdaniem - wykonana inwestycja nie uzasadnia nakazania jej rozbiórki i wystarczającym byłoby nałożenie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego. Skarżący nie przeczy, że budowa zjazdu z drogi [...] - [...] prowadzącej do budynku mieszkalnego nastąpiła w innym miejscu niż oznaczone w wydanym zezwoleniu, nie mniej spowodowana była według niego potrzebą dostosowania projektu w zezwoleniu do warunków w terenie. Zmiany dokonane przez skarżącego pozwoliły na uniknięcie wycięcia drzew iglastych, przesunięcia słupa energetycznego oraz studzienki kanalizacyjnej. Przyznał, że jego zachowanie wyczerpuje pojęcie "samowoli" w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, co uzasadnia orzeczenie o przywróceniu pasa drogi do stanu poprzedniego w/g art. 36, ale też nałożenie kary pieniężnej z art. 40 ust.4 lub wybór jednego z nich. Jego zdaniem - organ, nakazując przewrócenie naruszonego pasa drogowego do stanu poprzedniego wybrał sankcję najbardziej uciążliwą i najdalej idącą, a nadto uzasadnioną w bliżej nieokreślonej przyszłości kolizją z planowaną dopiero obwodnicą. Zaznaczono, że wykonany zjazd nie zagraża w żaden sposób bezpieczeństwu ruchu oraz, że skarżący wyraża gotowość rozbiórki przedmiotowego zjazdu w sytuacji zmiany planów zagospodarowania przestrzennego. W konsekwencji skarga zmierza do uchylenia zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymano argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i podano, że art. 40 ust.4 ustawy o drogach publicznych nie odnosi się do samowolnej budowy zjazdu z drogi publicznej, a stosuje się go w przypadku umieszczania w pasie drogi publicznej urządzeń niezwiązanych z funkcjonowaniem drogi, np. umieszczenie kabla energetycznego. Art. ten nie wyłącza orzeczenia o przywróceniu pasa drogowego do stanu poprzedniego. Zjazd jest urządzeniem związanym z funkcjonowaniem drogi i dlatego brak podstawy do naliczania karnej opłaty. Nielegalna budowa lub przebudowa zjazdu jest jedynym naruszeniem pasa drogowego, który - zdaniem organu - skutkuje tylko orzeczeniem o przywróceniu do stanu pierwotnego bez jednoczesnego naliczania kar. Skoro skarżący swym działaniem wypełnił dyspozycję art. 36 ustawy, co nie jest kwestionowane, to zarządca drogi zmuszony był do orzeczenia przywrócenia stanu poprzedniego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone,"" podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz.U. nr 153, poz.1270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) Nie ma racji skarżący zarzucając naruszenie przepisu art. 40 ust. 4 ustawy o drogach publicznych, albowiem w omawianej sprawie przepis ten nie ma zastosowania. Art. 40 ust.4 w brzmieniu: "za zajęcie pasa drogowego i za umieszczenie w nim urządzeń nie związanych z funkcjonowaniem dróg pobiera się opłaty, a za niedotrzymanie warunków określonych w zezwoleniu lub zajęcie pasa bez zezwolenia pobiera się kary pieniężne, z zastrzeżeniem art. 22 ust. 2" - można interpretować tylko łącznie z art. 40 ust. ust.1, który precyzuje, jakiego rodzaju zajęcia pasa drogowego i jakiego zezwolenia dotyczy: "prowadzenie robót w pasie drogowym wymaga zezwolenia właściwego zarządcy dróg z zastrzeżeniem art. 22 ust.2" (art.22 ust.1: "zarząd drogi sprawuje nieodpłatny trwały zarząd gruntami w pasie drogowym"; ust.2: "grunty, o których mowa w ust. 1, zarząd drogi może oddawać innym podmiotom gospodarczym w dzierżawę, najem albo je użyczać w drodze umowy na cele związane z gospodarką drogową, potrzebami ruchu drogowego i obsługi uczestników ruchu oraz pod reklamy. Przepisu art. 43 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000r. Nr 46, poz. 543) nie stosuje się."). Poza sporem winien być fakt, że zjazd z drogi jest urządzeniem związanym z funkcjonowaniem drogi, co niejako "dodatkowo" wyklucza stosowanie w tym wypadku art. 40 ust. 4 cyt. ustawy o drogach publicznych. Według art. 36 cyt. ustawy o drogach publicznych w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji: "w razie samowolnego naruszenia pasa drogowego lub zarezerwowanego pasa terenu właściwy zarządca drogi orzeka o przywróceniu ich do stanu poprzedniego". Treść przepisu jednoznacznie obliguje zarządcę drogi - w tym wypadku Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych, do orzeczenia o przywróceniu naruszonego samowolnie pasa drogowego do stanu poprzedniego, bezwarunkowo i bez względu na powód, z jakiego dokonano tej samowoli. Stanowi on sankcję za dokonaną samowolę. W tej sytuacji badanie, czy zmieniły się plany zagospodarowania przestrzennego, czy odstąpiono od budowy planowanej obwodnicy, czy też odłożono inwestycję na bliżej nieokreślony termin nie jest uzasadnione. Tym bardziej nie jest zasadne i przewidziane przepisami zobowiązywanie skarżącego do rozbiórki wykonanego samowolnie zjazdu w sytuacji zmiany planów przestrzennego zagospodarowania. Mając na względzie zachowanie skarżącego w pełni świadomego dokonania samowoli, takie zobowiązania prowadziłyby wyłącznie - zdaniem Sądu - do uzależnienia zarządcy drogi od woli skarżącego lub jego następców i uwikłania organu administracyjnego w długotrwałe postępowania mające na celu wykonanie zobowiązań. W sytuacji, gdy skarżący zobowiązuje się dokonać rozbiórki zjazdu pod warunkiem dokonania tego w bliżej nieokreślonej przyszłości - nie sposób oprzeć się przypuszczeniu, że deklaracje skarżącego zawarte w skardze są pozorne. Nadto nie sposób nie zauważyć, że żądanie skarżącego zamiany sankcji z art. 36 cyt. ustawy na nałożenie na niego kary pieniężnej (według art. 40 ust. 4 cyt. ustawy), która to kara, o ile byłaby w świetle obowiązujących przepisów nałożona, mogłaby równać się z kosztami przywrócenia pasa drogowego do stanu poprzedniego, praktycznie nosi cechy niczym nie uzasadnionego uporu czy przekory, a te jako oczywiście nieuzasadnione w motywach skarżącego stanowią granicą rozważań organów administracji państwowej czy Sądu. Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organ administracyjny w żaden sposób nie naruszył prawa materialnego, ani przepisów postępowania i z tego względu uznał skargę za nieuzasadnioną. W oparciu o powyższe oraz na mocy art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł - jak w sentencji.