I OSK 1248/05

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący del. Sędzia NSA Henryk Dolecki po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2005 r., sygn. akt II SAB/Wa 305/04 odrzucającego skargę Z. B. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie niewydania aktu żądanej treści postanawia 1. oddalić skargę kasacyjną 2. zasądzić od Skarbu Państwa (kasa Naczelnego Sądu Administracyjnego) na rzecz r.pr. H. T. kwotę 120 ( sto dwadzieścia ) zł podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Postanowieniem z dnia 16 listopada 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Z. B. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie niewydania aktu żądanej treści. W uzasadnieniu postanowienia podano, że pismem z dnia 23 maja 2004r. S. B. wystąpił do Ministra Sprawiedliwości z "zawiadomieniem" o przestępstwie popełnionym przez członków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu. Pismo to zostało potraktowane jako skarga administracyjna i rozpatrzone w trybie działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. Następnie pismem z dnia 4 czerwca 2004 r. udzielno odpowiedzi zainteresowanemu wskazując na brak podstaw prawnych do nadania dalszego biegu procesowego "zawiadomieniu". Kolejnymi pismami z dnia 16 czerwca i 1 września 2004 r. skarżący zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości o wydanie decyzji o wszczęciu, odmowie wszczęcia lub umorzeniu postępowania po otrzymanym "zawiadomieniu" o przestępstwie z dnia 23 maja 2004 r. W odpowiedzi organ poinformował skarżącego, że polskie organy ścigania nie rozpoznają zarzutów kierowanych pod adresem członków organizacji międzynarodowych. W tej sytuacji Z. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o zobowiązanie Ministra Sprawiedliwości do podjęcia działań wskazanych w jego wcześniejszych pismach. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako nienależącej do właściwości sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odnosząc się do zarzutów skargi wskazał na wstępie na treść art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), który określa kompetencje sądów administracyjnych w zakresie kontroli działalności administracji publicznej. Nadto Sąd wyjaśnił, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Zarzut bezczynności powinien zatem pojawić się wtedy, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, pozostaje w zwłoce. W przedmiotowej sprawie organ nie pozostawał w bezczynności, gdyż na każde pismo skarżącego udzielał odpowiedzi w trybie przewidzianym w dziale VIII Kpa. Poza tym działanie administracji publicznej w sprawach petycji, skarg i wniosków nie podlega kontroli sądu administracyjnego (zob. postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 1999 r. III SAB 7/99 stwierdzające, m.in. że "ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII Kpa nie podlega kognicji NSA"). W związku z tym, że postępowanie z udziałem Ministra Sprawiedliwości prowadzone było w trybie działu VIII Kpa, a pisma otrzymywane przez skarżącego w odpowiedzi na jego wystąpienia nie były decyzjami, innymi aktami lub czynnościami, nie służy na nie skarga do sądu administracyjnego. Od powyższego postanowienia skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Z. B., zastąpiony przez radcę prawnego, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. oraz na naruszenie art. 304 § 2 i art. 590 § 1 Kodeksu postępowania karnego. Skarżący wskazując na te podstawy wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Z. B. wyjaśnił, że pismem z dnia 23.05.2004r. zawiadomił Ministra Sprawiedliwości o przestępstwie popełnionym przez członków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu. Było to zawiadomienie o przestępstwie, a nie skarga składana w trybie działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. Minister Sprawiedliwości bezpodstawnie potraktował zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, jako skargę administracyjną i rozpatrzył ją w trybie wskazanym w tym dziale. Tym samym dopuścił się bezczynności, przez zaniechanie podjęcia czynności, do których był zobowiązany na mocy art. 304 i art. 590 Kpk. Zgodnie z art. 304 § 2 Kpk, instytucje państwowe, które w związku ze swą działalnością dowiedziały się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, są obowiązane, między innymi, niezwłocznie zawiadomić o tym prokuratora lub Policję. Natomiast zgodnie z art. 590 § 1 Kpk, w sprawie o przestępstwo popełnione za granicą przez osoby wskazane w tym przepisie Minister Sprawiedliwości zwraca się, jeżeli wymaga tego interes wymiaru sprawiedliwości, do właściwego organu państwa obcego z wnioskiem o przekazanie ścigania albo może przyjąć taki wniosek od właściwego organu państwa obcego. Minister Sprawiedliwości, po otrzymaniu zawiadomienia od skarżącego o popełnieniu przestępstwa, powinien był albo zawiadomić właściwy organ polski o popełnieniu (podejrzeniu popełnienia) przestępstwa, albo zwrócić się do właściwego organu państwa obcego z wnioskiem o przekazanie ścigania. Ponieważ tego nie uczynił i bezpodstawnie potraktował złożone zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa jako skargę administracyjną, tym samym zaniechał wykonania czynności do dokonania których był zobowiązany na mocy art. 304 i art. 590 Kpk. Skarżący podkreślił, że skarga złożona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie była skargą na sposób rozpatrzenia "skargi" złożonej Ministrowi Sprawiedliwości lecz skargą na bezczynność organu administracji państwowej po złożeniu Ministrowi Sprawiedliwości zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a.. Natomiast w myśl art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sądowa kontrola działalności administracji publicznej obejmuje również skargi na inne niż decyzje lub postanowienia, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-3 P.p.s.a., akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zgodnie ze wskazanym wyżej art. 590 § 1 Kpk, w sprawie o przestępstwo popełnione za granicą przez obywatela polskiego jedynie Minister Sprawiedliwości może zwrócić się do właściwego organu państwa obcego z wnioskiem o przekazanie ścigania, a złożenia takiego wniosku wymaga interes wymiaru sprawiedliwości. Zdaniem skarżącego w sytuacji gdy osoba, wobec której obywatel polski popełnił przestępstwo za granicą, chce wszcząć postępowanie karne przeciwko sprawcy przebywającemu za granicą, powinna złożyć odpowiednie zawiadomienie o przestępstwie do Ministra Sprawiedliwości, który powinien zwrócić się do właściwego organu odpowiedniego państwa obcego o przekazanie ścigania. Realizacja tego obowiązku w istocie prowadzi do zapewnienia pokrzywdzonemu ochrony prawnej. Akt Ministra Sprawiedliwości polegający na złożeniu wniosku o przejęcie ścigania mieści się w pojęciu "aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej", ponieważ Minister Sprawiedliwości jest organem administracji publicznej i w takim też charakterze działa w tego typu sprawie. Złożenie takiego wniosku stanowi jednocześnie realizację obowiązku Ministra Sprawiedliwości i odpowiadającego mu uprawnienia pokrzywdzonego (skarżącego), który składając zawiadomienie chce w ten sposób skorzystać z przysługującej mu ochrony prawnej. Wydając zaskarżone postanowienie Sąd administracyjny usankcjonował bezczynność Ministra Sprawiedliwości, a tym samym naruszenie przez ten organ art. 304 i 590 Kpa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Skarżący w istocie domaga się dokonania przez organ czynności właściwych dla postępowania karnego. Ustawodawca regulując zakres kompetencji sądów administracyjnych określił go w art. 3 § 1 P.p.s.a., a także w art. 4 P.p.s.a. Z treści tych przepisów jednoznacznie wynika, że przedmiotem kontroli sądowej są sprawy o charakterze administracyjnym (sprawy sądowoadministracyjne – art. 2 P.p.s.a.). Nie należą zatem do kompetencji sądów administracyjnych sprawy należące do drogi postępowania karnego, czy też np. postępowania cywilnego. W związku z tym sądy administracyjne nie są uprawnione do rozpoznawania skarg na bezczynność organów administracji publicznej we wskazanym wyżej zakresie. Czynności proceduralnych w sprawach karnych nie można wymusić na podmiocie uprawnionym do ich dokonania przez wniesienie skargi w trybie sądowoadministracyjnym. Zasadnie zatem Sąd I instancji odrzucił skargę na bezczynność, choć w uzasadnieniu postanowieniu winien był przede wszystkim wskazać na takie właśnie przesłanki rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe rozważania na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu oparto na podstawie art. 250 P.p.s.a.