III SA/Kr 925/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie: AWSA Dorota Dąbek sprawozdawca NSA Piotr Lechowski Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2004 r. sprawy ze skargi E. S. na uchwałę Rady Miejskiej w A. z dnia [...] 2003 r., Nr : [...] w przedmiocie zmiany uchwały nr [...] Rady Miejskiej w A. z dnia [...] 2000 r. dotyczącej statutów samorządów osiedlowych I stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały , II orzeka , że uchwała nie może być wykonywana. Zaskarżona uchwała Rady Miejskiej w A. z dnia [...] 2003r. nr [...] została podjęta z powołaniem się na art.18 ust.2 pkt 7 oraz art.35 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym. Dokonała ona zmian w statutach osiedli uchwalonych w dniu [...] 2000 r. uchwałą nr [...]. Skarżący E. S. w skardze oraz pismach uzupełniających skargę zarzucił Radzie Miejskiej, że podjęła tę nowelizację bez uprzedniego przeprowadzenia konsultacji, pomimo że prawo tego wyraźnie wymaga. Burmistrz A. wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Na poparcie tego stanowiska Burmistrz przedłożył Sądowi protokoły zebrań wiejskich w sołectwach (a nie – osiedlach), na których informowano mieszkańców sołectw o przewidywanych zmianach w projektach tych sołectw (a nie – osiedli). W aktach sprawy znajduje się opinia prawna, która potwierdza fakt, iż konsultacje z mieszkańcami osiedli nie zostały przeprowadzone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje : Pierwszym zagadnieniem, które musiał rozważyć Sąd, jest legitymacja skargowa E. S. Zdaniem Sądu, tę legitymację należy wyprowadzić z korporacyjnego (wspólnotowego) charakteru gminy, której członkiem jest Skarżący (art.1 w zw. z art.101 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym). W przeciwnym wypadku powstałoby niebezpieczeństwo, że żaden z mieszkańców nie miałby legitymacji do skarżenia statutu swojej gminy, co pozostawałoby w jaskrawej sprzeczności ze wspólnotowym charakterem Gminy. Sąd orzekający w niniejszym składzie nawiązuje do stanowiska wyrażonego we wcześniejszych orzeczeniach (por. wyrok NSA z dnia 27 września 1990 r., SA/Wr 952/90, ONSA 1990, z.4, poz.4, wyrok NSA z dnia 6 lutego 1996 r., SA/Łd 2722/95, OSP 1997, nr 5, poz.106) i w literaturze (por. P.Chmienicki [w:] Komentarz do ustawy o samorządzie gminnym pod red. P.Chmielnickiego, Warszawa 2004, s.581-582). Sąd wziął również pod uwagę przekonanie Skarżącego, że uchwała narusza jego interes prawny, gdyż nieprawidłowo ustalając koniec działalności zarządu osiedla poprzedniej kadencji, pozbawiła Skarżącego funkcji przewodniczącego Zarządu jednego z osiedli. Skarżący twierdzi bowiem, że "od 23 listopada 2003 r. nadal działa Zarząd Osiedla nr 3, a ja pełnię obowiązki przewodniczącego Zarządu do następnego zebrania, do momentu wyboru nowego organu Osiedla." Zaskarżona uchwała wprowadziła zmiany do statutów trzech osiedli (nr 1, nr 2 i nr 3). Statut Gminy A. w załączniku nr 4 zawiera wykaz 8 sołectw oraz trzech osiedli (nr 1, nr 2 i nr 3). W Gminie A. istnieją zatem dwa rodzaje jednostek pomocniczych: sołectwa oraz osiedla. Nie ulega więc wątpliwości, że przedmiotem zaskarżonej uchwały są statuty osiedli, które nie obejmują terenu sołectw w Gminie A. Art.5 ust.2 ustawy o samorządzie gminnym stanowi, że jednostkę pomocniczą tworzy rada gminy, w drodze uchwały, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami lub z ich inicjatywy. Również art.35 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym [Organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami.] nie pozostawia żadnych wątpliwości, że zaskarżona uchwała powinna była być pojęta dopiero po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami tych osiedli, których samorząd pomocniczy miał być uregulowany statutami osiedli. Pomimo braku wyraźnej regulacji ustawowej nie może ulegać wątpliwości, że wymóg poprzedzenia konsultacjami społecznymi z mieszkańcami dotyczy nie tylko pierwotnego uchwalenia statutu osiedla, lecz również każdej zmiany statutu osiedla. Każda bowiem zmiana statutu mieści się w zakresie pojęcia "określenie organizacji i zakresu działania jednostki pomocniczej", o których mówi art. 35 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Z przedłożonych przez Gminę dokumentów oraz odpowiedzi Burmistrza na skargę jednoznacznie wynika, że uchwalone zmiany w statutach osiedli w ogóle nie zostały poddane społecznej konsultacji. Nie ma nawet dowodu na to, że projekt zmian w statutach został w ogóle uprzednio podany do wiadomości mieszkańców, których samorząd osiedlowy jest przedmiotem zaskarżonej uchwały. W protokołach zebrań, na które powołuje się Burmistrz, informowano mieszkańców sołectw (a nie – osiedli) o przewidywanych zmianach w projektach tych sołectw, a nigdzie nie ma mowy o treści projektowanych statutów osiedli. Co więcej, w aktach sprawy jest opinia prawna, która potwierdza prawdziwość faktów na które powołuje się skarga co do braku konsultacji z mieszkańcami osiedli. Tymczasem projekt statutu nie tylko należy podać do publicznej wiadomości, ale konieczne jest przekazanie mieszkańcom terenu, którego statut ma dotyczyć adekwatnych wyjaśnień oraz stworzenie realnych możliwości przekazania przez te osoby uwag, a wreszcie – rozważenie tych propozycji czy zastrzeżeń. Nie ma przeszkód, aby konsultacje objęły teren całej gminy, ale nie może ulegać wątpliwości, że dla spełnienia wymogu o którym mowa w art.35 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym konieczne jest przeprowadzenie konsultacji z mieszkańcami tego osiedla, któremu statut ma być nadany. Skoro projekt zmian w statutach osiedli w ogóle nie został w niniejszej sprawie podany do publicznej wiadomości, więc nie można twierdzić, że przeprowadzono konsultacje na temat takiego projektu. (por. M. Mączyński [w:] Komentarz do ustawy o samorządzie gminnym pod red. P. Chmielnickiego, Warszawa 2004, s.62). Nie spełniony zatem został wymóg przewidziany w art. 35 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Zaskarżona uchwała wydana więc została z istotnym naruszeniem prawa, powodującym jej nieważność. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, poz.1270).