IV SA/Wa 253/04
WyrokWSA w Warszawie2004-11-05
Skład orzekający: Tadeusz Cysek, Małgorzata Miron, Tomasz Wykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przy ustalaniu zdolności zatrudnienia przedsiębiorstwa nacjonalizowanego na podstawie ustawy z 1946 r. należy uwzględniać maszyny pochodzące z okresu okupacji niemieckiej, które zostały włączone do przedsiębiorstwa bez zgody właściciela?Ratio decidendi
Sąd uznał, że ustawa nacjonalizacyjna z 1946 r. nakazywała przejęcie przedsiębiorstwa jako całości, wraz ze wszystkimi składnikami niezbędnymi do jego funkcjonowania, niezależnie od tego, czy stanowiły one własność poprzedniego właściciela. W związku z tym, przy ocenie zdolności zatrudnienia, należy uwzględniać również maszyny pochodzące z okresu okupacji, które zostały włączone do przedsiębiorstwa. Organ nadzorczy błędnie ograniczył się do maszyn pochodzących sprzed 1 września 1939 r., co stanowiło naruszenie prawa materialnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. S.A. na decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej stwierdzającą nieważność orzeczeń z 1948 r. i 1952 r. o przejęciu przedsiębiorstwa Fabryka M. na własność Państwa. Kluczowym zagadnieniem była zdolność zatrudnienia przedsiębiorstwa w dniu wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej, która miała determinować legalność przejęcia. Po wieloletnim postępowaniu i uchyleniach decyzji przez NSA, Minister ostatecznie stwierdził nieważność orzeczeń, uznając rażące naruszenie prawa. Skarżąca spółka kwestionowała tę decyzję, zarzucając m.in. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację przepisów dotyczących maszyn z okresu okupacji oraz naruszenie przepisów proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, orzekając jednocześnie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Tadeusz Cysek, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Dominik Niewirowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2004 r. sprawy ze skargi K. S.A. we W. na decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia przedsiębiorstwa na własność Państwa 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2. orzeka, że zaskarżona decyzją nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia; 3. zasądza od Ministra Gospodarki i Pracy na rzecz K. S.A. we W. kwotę 1655,- (jeden tysiąc sześćset pięćdziesiąt pięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
- Na wniosek S. S. i P. S. zostało wszczęte postępowanie nadzorcze w sprawie oceny legalności decyzji:
- orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa Fabryka M.
- orzeczenia Ministra Przemysłu Maszynowego z dnia [...] czerwca 1952 w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa Fabryka M. z dnia [...] grudnia 1949 r.
Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] czerwca 1999 r. odmówił stwierdzenia nieważności tych orzeczeń. W uzasadnieniu wskazał, że orzeczenie nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu zostało wydane na podstawie art. 3 ust. 1 i 5 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej ( Dz.U. RP nr3 poz. 17).- zwanej też ustawą nacjonalizacyjną. Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit.b tej ustawy przejęciu na własność państwa podlegały przedsiębiorstwa zdolne do zatrudnienia na jedną zmianę więcej niż 50 pracowników. Należało w związku z tym ustalić zdolność zatrudnienia przy produkcji na jedną zmianę w dniu wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej tj 5 lutego 1946 r. Na podstawie przeprowadzonego dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy ze Stowarzyszenia N. w W. - dr inż. mech. W. T. oraz postanowień Wojewódzkiej i Głównej Komisji d.s. upaństwowienia przedsiębiorstw z [...] listopada 1946 r. i [...] czerwca 1947 Minister Gospodarki uznał, że zdolność zatrudnienia w Fabryce była wyższa niż 50 pracowników na 1 zmianę a zatem, że kwestionowane orzeczenie Ministra Przemysłu i Handlu było zgodne z prawem.
W wyniku wniesionej przez S. S. skargi - wyrokiem z dnia 21 czerwca 2001 r. w sprawie IV S.A. 1255/99 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że dowód z opinii biegłego został przeprowadzony z naruszeniem art. 84§1 kpa. W rozpoznawanej sprawie decyzje wydali wszak rzeczoznawcy ze stowarzyszenia N. w W. i brak jest wskazań dotyczących ich specjalności. Produkcji manometrów i termometrów nie można wszak zaliczyć do przemysłu spożywczego a zatem osoby, które wydały opinię nie mogą być traktowane jako biegli w rozumieniu art. 84§1 kpa.
W następstwie powyższego wyroku wyjaśniono, że biegły W. T. posiada uprawnienia rzeczoznawcy dyplomowanego Stowarzyszenia Mechaników Polskich w zakresie technologii i organizacji produkcji przemysłowej potwierdzonym certyfikatem międzynarodowym i tytułem Europejskiego Inżyniera Produktywności oraz uprawnienia rzeczoznawcy SITSpoż w zakresie techniki, technologii i organizacji produkcji przemysłowej. Dodatkowo dopuszczono dowód z opinii biegłego dr inż. K. C., który wykonał drugą ekspertyzę, w której wyliczył, że omawiane przedsiębiorstwo w dniu 5 lutego 1946 zdolne było zatrudnić 64 pracowników przy produkcji na 1 zmianie.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy - na podstawie art. 127 §3 kpa Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 1999 r.
W wyniku skargi wniesionej przez P. S. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 marca 200 3r. uchylił zaskarżoną decyzje i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] kwietnia 1999r. W uzasadnieniu wskazał, że zasadniczym problemem do rozstrzygnięcia w sprawie jest zdolność zatrudnienia przy produkcji na jedną zmianę w dniu wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej. Organ ustalił - powołując się na opinie biegłych, że zdolność zatrudnienia w fabryce wynosiła powyżej 50 osób na jedną zmianę, na tej podstawie orzekł, że orzeczenie o przejęciu na własność państwa przedsiębiorstwa było zgodne z prawem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozstrzygającym skargę P. S. - organ mimo tego, że zaliczył do materiału dowodowego obie opinie biegłych to nie dokonał ich analizy i oceny a jedynie ograniczył się do przytoczenia zawartych w nich wniosków końcowych. Analiza ta - w ocenie Sądu była tym bardziej konieczna, że ustalenia zawarte w opinii w odniesieniu do powierzchni użytkowej fabryki, wskaźnika wykorzystania stanowiska pracy i ilości parku maszynowego są rozbieżne. Ponadto w ocenie Sądu nie zostało wyjaśnione czy maszyny poniemieckie mogą być brane pod uwagę przy ustalaniu zdolności zatrudnienia przy produkcji na dzień 5 lutego 1946 r., mimo że zostały włączone do przedsiębiorstwa bez woli właściciela.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy - w wyniku uchylenia decyzji z dnia [...] lipca 2002 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 1999 r. Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. na skutek rozpoznania wniosku K. S.A. we W. -utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2003 r.,. mocą której stwierdził nieważność
- orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa Fabryka M.
- orzeczenia Ministra Przemysłu Maszynowego z dnia [...] czerwca 1952 w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa Fabryka M. z dnia [...] grudnia 1949 r.
W uzasadnieniu tej decyzji jak też poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] grudnia 2003 r. organ nadzorczy odniósł się do nieprawidłowości ujawnionych przez Sąd w wyroku z dnia 17 marca 2003 r. Kwestię różnic zaistniałych w ekspertyzach W. T. i K. C. zostały wyjaśnione w oparciu o pismo zespołu rzeczoznawców SITSppoż. w tej sprawie z dnia 25 maja 2003 r., w którym stwierdzono, że " W opinii dr W. T. przyjęto mniejszy stopień mechanizacji:-25 pracowników przy pracach maszynowych, 37 pracowników przy pracach ręcznych. W opinii dr K. C. przyjęto większy stopień mechanizacji:-39 pracowników przy pracach maszynowych, 15 pracowników przy pracach ręcznych. Obie zasady są prawidłowe, zgodne z zasadami projektowania procesów technologicznych i mogły być realizowane w 1946 r. w zależności od nieznanych dzisiaj okoliczności. Duża zgodność wyników końcowych opinii o zdolności zatrudnienia w lutym 1946 r. - 61 pracowników w opinii K. C. i 75 w opinii W. T. stanowi potwierdzenie prawdziwości obu obliczeń. Jak wskazał organ w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2003 r.- dla dokonania takich ustaleń przyjęto stan i ilość maszyn na dzień wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej, przy czym przemysłowy teren fabryczny ustalony przez rzeczoznawcę W. T. na podstawie protokołu zdawczo- odbiorczego z dnia [...] grudnia 1949 r. wynosił 2029,7m2 a ilość sprawnych podstawowych maszyn produkcyjnych znajdujących się w tej dacie w fabryce wynosiła 91 tj 20 sztuk zainstalowanych przed 1 września 1939 r. i 71 maszyn poniemieckich zainstalowanych w latach 1939-1944. Przyjmując, że do wyrobu termometrów i manometrów niezbędna jest przynajmniej połowa tych maszyn ok. 45 rzeczoznawca W. T. wyliczył, że zdolność zatrudnienia na jednej zmianie wynosiła 71 pracowników. Zdaniem biegłego K. C. ilość i rodzaj różnych maszyn wykorzystywanych do produkcji termometrów i manometrów wynosiła 80 z czego maszyny b. właściciela to 21 a poniemieckie 59. Wg takiego stanu maszyn wyliczył on zdolność zatrudnienia na 64 osoby.
Jak wskazał organ rozpoznający sprawę w odniesieniu do maszyn poniemieckich należało wyjaśnić czy maszyny te mogły być zaliczone do ustalenia zdolności zatrudnienia znacjonalizowanego przedsiębiorstwa.
Do ustalenia powyższego organ powołał się na treść rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 1946r, w sprawie trybu postępowania w sprawie przejmowania przedsiębiorstw na własność państwa ( Dz.U. nr 17 poz. 114). Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśniono m.in. że zgodnie z brzmieniem art. 40 §1 pkt 3 kh, czego również nie wyklucza brzmienie art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej przeniesienie własności przedsiębiorstwa może oznaczać jednocześnie przeniesienia prawa własności nieruchomości i ruchomości wchodzących w skład przedsiębiorstwa tylko wtedy, gdy te należą do przedsiębiorstwa. W przeciwnym razie jeżeli nie należą one do przedsiębiorstwa a są jedynie w jego użytkowaniu mogą przejść do dyspozycji nowego właściciela tylko w takim zakresie prawa w jakim służyły poprzedniemu właścicielowi oczywiście nie bez zgody i wiedzy właściciela tych nieruchomości i ruchomości. Nieruchomości i ruchomości nie należące do przedsiębiorstwa nie stanowiły jego składników w związku z czym nie mogły być zbyte łącznie z przedsiębiorstwem jako zorganizowaną całością. Przepis art. 6 ustawy nacjonalizacyjnej należy interpretować mając a uwadze powyższą zasadę.
Wobec powyższego Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej zwrócił się do autorów ekspertyz o ustalenie "zdolności zatrudnienia" w fabryce z wyłączeniem maszyn poniemieckich.
Ponieważ obaj biegli odmówili sporządzenia opinii w tym zakresie zaś sporządzone opinie były nieprzydatne w omawianym zakresie Minister zlecił sporządzenie nowej opinii biegłemu sądowemu J. P.- ekspertowi z dziedziny wyceny przedsiębiorstw i ochrony własności przemysłowej. Biegły ten w ekspertyzie z września 2003 r. wyliczył, że potencjalne zatrudnienie na 1 zmianę ustalone tylko w oparciu o park maszynowy należący do właściciela przedmiotowego przedsiębiorstwa (z pominięciem maszyn poniemieckich) wynosiło 47 pracowników. Wyraził on także opinię że przy użyciu tylko przedwojennego parku maszynowego fabryka mogła funkcjonować po wojnie i produkować ten sam asortyment co przed wojną. Dodatkowo organ nadzorczy stwierdził, że roczne sprawozdania zakładu za lata 1945-1947 nie miały bezpośredniego wpływu na ustalenie zdolności zatrudnienia w omawianym zakładzie w dniu 5 lutego 1946 r. a więc nie miały wpływu na rozstrzygnięcie sprawy
Wobec powyższych ustaleń Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej uznał, że orzeczenie nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa - Fabryka M. we W. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Takie same zasady odnosiły się do orzeczenia Ministra Przemysłu Maszynowego w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo - odbiorczego przedm. Fabryki.
Dodatkowo organ odwoławczy odniósł się do oceny skutków prawnych jakie wywołały w/w orzeczenia. Powołując się na orzecznictwo NSA w tym przedmiocie Minister wskazał, że przez nieodwracalność skutków prawnych należy rozumieć sytuację, w której poprzedni stan prawny nie może być przywrócony gdyż przestał istnieć przedmiot, którego prawo to dotyczyło lub podmiot, któremu prawo przysługiwało utracił zdolność do zachowania tego prawa. Okoliczność, że nieruchomość będąca przedmiotem postępowania znajduje się w użytkowaniu wieczystym osób trzecich sama przez się nie oznacza, że decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156§2 kpa.
Przedmiotem rozważań mogą być bowiem skutki prawne wywołane przez decyzję nacjonalizacyjną a nie przez późniejsze zdarzenia. Oceniając okoliczności niniejszej sprawy organ rozstrzygający wniosek uznała że oceniane orzeczenia nie wywołały nieodwracalnych skutków prawnych. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że grunt byłej Fabryki M. został oddany w użytkowanie wieczyste K. we W., która jednocześnie nieodpłatnie nabyła prawo własności budynków i urządzeń znajdujących się na tej nieruchomości. Aktualnym użytkownikiem dawnej Fabryki M. jest K. S.A. we W.
Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej ocenił, że omawiane orzeczenia zostały podjęte z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156§1 kpa i stwierdził ich nieważność.
Skargę na decyzje Ministra z dnia [...] lutego 2004 r. wniosła K. S.A. we W. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 156§2 kpa poprzez stwierdzenie nieważności decyzji, która wywołała nieodwracalne skutki prawne;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 3 ust. 1 lit ustawy z 3 stycznia 1946 o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej w zw. z art. 6 tej ustawy i § 75 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 stycznia 1947 w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność państwa poprzez przyjęcie błędnej interpretacji, że maszyny wchodzące w skład znacjonalizowanego przedsiębiorstwa, które zostały zainstalowane w okresie okupacji niemieckiej nie powinny być brane pod uwagę przy obliczaniu zdolności produkcyjnej Fabryki w dniu 5 lutego 1946 r. co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że liczba zatrudnionych we wskazanym wyżej dniu była mniejsza niż 50 pracowników;
3. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 77§1 oraz art. 75 §1 kpa poprzez całkowite dowolne i bezpodstawne pominięcie dowodów przedstawionych w toku postępowania (dwóch ekspertyz biegłych oraz rocznych sprawozdań zakładu za lata 1945-1947)a także innych dowodów w tym wynikających z faktów przyznanych przez następców prawnych b. Właściciela Fabryki M. we;
4. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 10 kpa w zw. z art. 89 kpa poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej w sytuacji wątpliwości co do przedstawionych w toku postępowania dowodów;
5. naruszenie art. 107§3 kpa poprzez niedochowanie wymogów określonych w tym przepisie odnośnie treści uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji w szczególności naruszenie to polega na niewskazaniu faktów, które organ uznał za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których inne dowody uznał za niewystarczająco wiarygodne.
Skarżąca Fabryka wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i
zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg złożonego zestawienia -łącznie na kwotę 36 788,49 zł.
W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki, Pracy i Polityki
Społecznej wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odniósł się do wszystkich zawartych w skardze zarzutów podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga prowadzi do uchylenia decyzji Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej choć nie wszystkie zawarte w niej zarzuty Sąd uznał za trafne.
W ocenie Sądu zasadnie strona skarżąca podniosła zarzut naruszenia przez organ nadzoru prawa materialnego.
Jak słusznie podniósł organ nadzorczy - zasadniczym problemem do rozstrzygnięcia w sprawie jest "zdolność zatrudnienia" w znacjonalizowanej fabryce przy produkcji na jedną zmianę w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 3.01.1946 r. przy czym okoliczności niniejszej sprawy wskazują, że należy w pierwszym rzędzie ocenić czy obliczenia te winny być oparte na ilości parku maszynowego uwzględniającego jedynie maszyny pochodzące sprzed 1.09.1939 r. czy też dodatkowo o maszyny poniemieckie zakupione w latach 1941-1944, kiedy fabryką zarządzał okupant niemiecki a produkcja była nastawiona na potrzeby wojny.
Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podzielić należało pogląd, iż art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej dawał podstawę do przejęcia przedsiębiorstwa, które obejmowało wszystkie składniki niezbędne do jego prawidłowego funkcjonowania niezależnie od tego czyją stanowiły własność. Taka wykładnia omawianego przepisu jest reprezentowana w orzecznictwie NSA i Sądu Najwyższego ( m.in. wyrok NSA z 14 maja 1998 r. IV S.A. 628/98 lex 45929, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 2001 r. ICKN 1350/98 OSNC 2002/3/41 a także powołane w nich orzeczenia). Podzielając takie stanowisko co do interpretacji tego przepisu należy wskazać, że wbrew argumentom wskazanym przez organ nadzoru art. 6 ustawy z 3.01.1946 r. zawierał wystarczającą definicję przedsiębiorstwa podlegającego nacjonalizacji i zbędne było posługiwanie się w definiowaniu tego pojęcia art.40 kodeksu handlowego z 1934 r.
W myśl art. 6 ustawy nacjonalizacyjnej przedsiębiorstwa przejęte na zasadzie art. 2 i 3 tej ustawy przechodzą na własność Państwa lub polskich osób prawnych prawa publicznego w całości wraz z majątkiem ruchomym i nieruchomym wraz ze wszystkimi prawami, wolne od obciążeń i zobowiązań z wyjątkiem zobowiązań o charakterze publicznym. Chodziło więc o przejęcie z mocy prawa całego majątku przedsiębiorstw, bez wyłączenia jakichkolwiek składników i bez względu na to czyją są własnością. Brzmienie tego przepisu wskazuje zatem wprost przejście na rzecz państwa całości przedsiębiorstwa. Za taką interpretacją tego przepisu przemawia także treść §75 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa ( Dz. U. nr 16 poz. 62; dalej: rozporządzenie wykonawcze).Przepis ten wskazywał na konieczność wymienienia wszystkich składników przedsiębiorstwa a jeżeli w jego skład wchodzą takie, które zostały przeniesione do tego przedsiębiorstwa bez tytułu prawnego po dniu 1 września 1939 r. z innego przedsiębiorstwa lub od osoby nie podpadającej pod przepis art. 2 ust. 1 i 3 ustawy należy z nich uczynić odpowiednią wzmiankę w
protokole zdawczo-odbiorczym. Wzmianka ta powinna zawierać szczegółowe wymienienie składników majątkowych, ich opis oraz wskazanie skąd, kiedy i na jakiej zasadzie składniki te zostały do przedsiębiorstwa wniesione. Właściciele tych składników majątkowych mieli otrzymać odszkodowanie na tych samych zasadach co wierzyciele przedsiębiorstwa.( ust. 2 i 3 §75 rozporządzenia wykonawczego)
Reasumując - w ocenie Sądu - skoro ustawa nacjonalizacyjna wskazywała, iż przejęcie na rzecz państwa określonych w niej przedsiębiorstw następuje z mocy prawa - przyjąć należało, że przejęciu podlega przedsiębiorstwo jako całość natomiast co do tych przedmiotów ( praw i in. ), które zostały włączone do przedsiębiorstwa a nie stanowiły własności jego właściciela - podmiotowi, który rościł sobie do niego prawa przysługiwało uprawnienie wystąpienia o odszkodowanie.
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy wskazać należy, .że zasadnie skarżąca podniosła w skardze naruszenie przepisów prawa materialnego.
Okolicznością niekwestionowaną jest fakt, że w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej w skład przedsiębiorstwa - Fabryka M. we W. I. C. wchodziły zarówno maszyny będące własnością b. właściciela jak i wprowadzone przez okupanta niemieckiego. Protokół zdawczo - odbiorczy sporządzony [...] grudnia 1949 r. wskazuje szczegółowo jakie składniki wchodziły w skład przedsiębiorstwa i które z nich pochodzącą z okresu sprzed 1 września 1939 r. a które zostały wprowadzone w późniejszym okresie. Zważyć należy że w okresie wojny fabryka funkcjonowała. Co za tym idzie maszyny wprowadzone w tym okresie zostały włączone do przedsiębiorstwa i po wojnie w nim pozostały.
W tym stanie rzeczy należało przyjąć, ze właśnie taki park maszynowy winien być brany pod uwagę przy ocenie zdolności produkcyjnej przedsiębiorstwa.
Wprawdzie reprezentowane przez organ nadzorczy stanowisko zostało poparte przez niego orzecznictwem Sądu Najwyższego i NSA jednakże stanowisko to jest w niniejszej sprawie nie trafne. Należy wszak wziąć pod uwagę że odnosi się ono do zgoła innych sytuacji faktycznych - albowiem do przejęcia wraz z przedsiębiorstwem składników majątkowych (tam: nieruchomości,) które nie wchodzą w jego skład a połączone było z nim jedynie poprzez osobę właściciela. Tymczasem brzmienie przepisów ustawy nacjonalizacyjnej wskazuje, że celem ustawodawcy było przejęcie mienia w znaczeniu przedmiotowym a nie podmiotowym. W tej sytuacji Sąd nie podzielił reprezentowanego przez organ stanowiska co do tego że zdolność zatrudnienia winna być oceniana jedynie w oparciu o ilość maszyn należących do b. właściciela.
Sąd podzielił także zarzut skargi co do naruszenia przepisów procesowych art. 77 i 107§3 kpa.
Nie może wszak ujść uwadze Sądu, że źródła zgromadzone w Archiwum akt Nowych ( wskazują, że w omawianym okresie fabryka zatrudniała 112 osób a zdolność produkcyjna na 1 zmianę wynosiła 220 pracowników. Okoliczność ta wynika nie tylko z "kwestionariusza" (k. 75 I tomu akt postępowania administracyjnego)ale i została przyznana przez J. C. w piśmie z 6 października 1989 r. (k. 182) skierowanym do Prezesa Rady Ministrów, z którego wynika, że fabryka do 1939 r. zatrudniała 105 pracowników.
Organ w uzasadnieniu nie odniósł się do tych kwestii i nie wyjaśnił przyczyn, dla których odmówił mocy dowodowej temu oświadczeniu co wskazuje na to że sprawa nie została należycie rozpatrzona.
Natomiast Sąd nie podzielił pozostałych zarzutów zawartych w skardze.
Co do kwestii nieodwracalności skutków prawnych organ nadzorczy w sposób wyczerpujący uzasadnił swoje stanowisko i jest ono oparte na utrwalonym i jednolitym orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej szczegółowo wskazał orzeczenia uzasadniające jego stanowisko. Dość wskazać na wyrok NSA z 19 lutego 2002 r. SA 1796/00 (LEX nr 81755),wyrok NSA z 28 września 2001 I SA 326/01(LEX nr 75508) , wyrok z dnia 6 kwietnia 2001 r. IV SA 914/99 (LEX nr 55762), wyrok z dnia 11 października 2000 IV SA 1185/00 (LEX nr 77612 ).
Argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w tym zakresie Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznał za trafną.
Co do pozostałych zarzutów - naruszenia przepisów prawa procesowego należało wskazać, że przepisy kpa nie nakładają na organ obowiązku przeprowadzenia rozprawy a jedynie dają takie uprawnienie. W ocenie Sądu wątpliwości, które wymagały rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie wskazywały na celowość przeprowadzenia rozprawy. Na marginesie jedynie należy dodać, że naruszenie przepisów prawa procesowego może stanowić podstawę uchylenia decyzji gdy może mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Nieprzeprowadzenie rozprawy z pewnością nie może rodzić tak dalekich skutków prawnych.
Co do zarzutu naruszenia prawa procesowego polegającego na bezpodstawnym pominięciu ekspertyz 2 biegłych oraz rocznych sprawozdań to jest on dodatkowo o tyle bezzasadny, że organ wskazał w uzasadnieniu decyzji przyczyny, dla których pominął te dowody (jako nieprzydatne dla rozstrzygnięcia wobec przyjęcia odmiennego stanowiska co do ilości maszyn wg których oceniono zdolność produkcyjną zakładu).
Z tych też względów - na podstawie art.. 145§1 pkt1 lit. A i c i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153 poz. 1270) da decyzja jak też poprzedzająca ja decyzja z dnia [...] grudnia 2003 r. podlega uchyleniu.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z tym, że co do wysokości wynagrodzenia z tytułu zastępstwa procesowego Sad zastosował przepisy §14 ust. 2 lit. C rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.
Orzeczenie w przedmiocie niewykonalności uchylonej decyzji do czasu uprawomocnienia się nin. orzeczenia zostało oparte o treść art. 152 wskazanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło