V SA/Wa 240/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marzenna Zielińska, Sędziowie WSA - Jakub Pinkowski, WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Protokolant - Beata Smulska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2004 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia (...) grudnia 2003 r. Nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności - oddala skargę - Decyzją z dnia (...)grudnia 2003r. Nr (...) Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia (...).09.2003r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności swojej decyzji nr (...) z dnia (...).07.2003r. Wskazał, że w dniu (...).09.2002r. w Urzędzie Celnym (...) w W. zgłoszony został do procedury dopuszczenia do obrotu pojazd marki R. (...) (SAD nr (...)). Do zgłoszenia celnego dołączono m.in. fakturę nr (...)z dnia (...).07.2002r. opiewającą na kwotę 1.650,00 EURO oraz deklarację wartości celnej. Decyzją nr (...) z dnia (...).10.2002r. Naczelnik Urzędu Celnego (...) w W. uznał ww. zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej ustalenia wartości celnej towaru oraz kwoty wynikającej z długu celnego i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy. Wartość celną zaimportowanego pojazdu ustalono zastępczą metodą wyceny określoną w art. 29§1 Kodeksu celnego w związku z art. 23§ 7 ustawy na kwotę 6.642,9 EURO. Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją nr (...) z dnia (...).07.2003r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Pismem z dnia 29.07.2003 r. A. G. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji organu odwoławczego na podstawie art. 247 Ordynacji podatkowej, wskazując na rażące naruszenie przepisów art. 120, art.121§1 i §2, art. 122, art. 123§ 1, art. 125§1, art.139§1, §2 i §3, art.140§1, art.178§1, art.187§1, art. 188, art. 188 i art. 200§1 Ordynacji podatkowej oraz art.23 §1, art. 29§1 i § 2 oraz art. 85§ 1 Kodeksu celnego. Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją nr (...) z dnia (...).09.2003r. odmówił stwierdzenia nieważności swojej decyzji z dnia (...).07.2003r. Rozpoznając sprawę wskutek odwołania A. G. organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że strona wnosiła o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art.247§ 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, z powodu rażącego naruszenia prawa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Nie chodzi tu bowiem o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. W sprawie zgłoszenia celnego z dnia (...).09.2002r. nr (...) organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność dokumentów służących do określenia wartości celnej, przedstawionych przez zgłaszającego ( art. 23§ 7 Kodeksu celnego). Biorąc pod uwagę treść art. 85 Kc przyjęto stan towaru z chwili przyjęcia zgłoszenia celnego. Przy ustalaniu wartości celnej przedmiotowego samochodu organy celne kierując się zasadą równego traktowania podmiotów dokonujących importu tego typu pojazdów, skorzystały ze specjalistycznego katalogu, czyli "EUROTAX" i ustaliły tę wartość na podstawie art. 29 Kc. Zarzuty i dokumenty przedstawiane przez stronę na etapie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie dowodzą rażącego naruszenia przepisów przez organy celne w procesie merytorycznego rozstrzygania w niniejszej sprawie. Ponadto zakwestionowanie wartości celnej i ustalenie jej na poziomie przekraczającym 6.000EUR spowodowało konieczność uznania faktury z deklaracją o pochodzeniu pojazdu za nieprawidłowy dokument dla potwierdzenia pochodzenia towaru. Zgodnie bowiem z Protokołem IV Układu Europejskiego stanowiącym załącznik do Dz. U. z 1997r., Nr 104, poz. 662 z późn. zm. deklaracja na fakturze może zostać sporządzona przez każdego eksportera dla przesyłki zawierającej produkty pochodzące, których wartość nie przekracza 6000 EUR. Nie są też zasadne zarzuty strony naruszenia art.130§ 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej poprzez niewyłączenie E. B. od orzekania w sprawie złożonego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, przepis ten mówi bowiem o wyłączeniu osób biorących udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przepis ten należy rozumieć sensu stricte, czyli jako odnoszący się do trybu odwoławczego. Zatem funkcjonariusz rozstrzygający sprawę w I instancji jest wyłączony w postępowaniu wszczętym na skutek wniesienia odwołania (zaskarżenia decyzji). Nie ma to odniesienia do niniejszej sprawy, bowiem Strona złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wykorzystując tryb nadzwyczajny. Od decyzji tej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła A. G. wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji organów celnych obu instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: - art. 23 § 1 i §7, wobec nieprzyjęcia jako wartości celnej wartości transakcyjnej z faktury zakupu; - art. 29§ 1 i §2 Kodeksu celnego, w wyniku rażąco nieprawidłowego, arbitralnego ustalenia wartości celnej na podstawie tego artykułu. Wartość celna w decyzji z 30.10.2002r. została ustalona błędnie, ponieważ obliczenia w niej zawarte są sprzeczne z treścią metody obliczania opisaną w samej decyzji; a także naruszenie przepisów postępowania : - art.120 Ordynacji podatkowej - art. 121§1 i 2 i art. 130 §1 pkt 6 Ordynacji, ponieważ decyzję w sprawie stwierdzenia nieważności wydała ta sama osoba, która prowadziła i wydała zaskarżoną w ten nadzwyczajny sposób decyzję z dn.02.07.2003r.; - art.122 , art.187, art.188i art. 191 Ordynacji podatkowej wobec niepodjęcia przez organy celne obu instancji jakichkolwiek działań w celu dokładnego wyjaśnienia rzeczywistej wartości sprowadzonego samochodu i nie rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego a także odmowy przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy oraz rażącego przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów; - art. 123§1 i art. 200 §1 Ordynacji w wyniku uniemożliwienia czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności w dn. 30 06 2003r. odmówiono stronie prawa do wniesienia ustnych uwag oraz nie udzielono terminu do wypowiedzenia się w sprawie faxu z dn. 30.06.2003r.; - art. 125 i art. 139 § 1 i §2 Ordynacji podatkowej z uwagi na to, że działanie organów nie było wnikliwe i szybkie ; - art. 210 § 1 pkt. 6 i 4 Ordynacji gdyż uzasadnienia faktyczne trzech decyzji Dyrektora Izby Celnej nie zawierają wskazań wszystkich okoliczności faktycznych bezpośrednio wynikających z akt , mających znaczenie w sprawie, W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) zważył, co następuje: W oparciu o treść art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie są decyzje Dyrektora Izby Celnej w W. odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego (...) w W. określającej wartość celną importowanego towaru, na podstawie art. 29 § 1 w zw. z art. 23 § 7 kodeksu celnego w nowej wyższej wysokości i określającej kwotę długu celnego. Stwierdzenie nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem wzruszania ostatecznych decyzji organów administracji państwowej. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej są wyczerpująco wymienione w przepisach ustawy (w art. 247 § 1 pkt 1- 8 Ordynacji podatkowej, który stosuje się w sprawach celnych w zw. z treścią art. 262 kodeksu celnego ), nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, a powinny być interpretowane dosłownie lub nawet ścieśniająco. Wady decyzji powodujące jej nieważność mają w przeważającej mierze charakter materialnoprawny, wady te tkwią w samej decyzji; nie są to ze swej istoty wady o charakterze proceduralnym, gdyż usuwanie takich wad dokonywane jest na podstawie przepisów o wznowieniu postępowania. We wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Skarżąca zarzucała jej wadliwość w oparciu o przesłankę - wydania z rażącym naruszeniem prawa. Tryb ten możliwy jest do zastosowania wyłącznie w sytuacji, gdy decyzja została wydana z naruszeniem prawa o takim charakterze, iż nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W pierwszej kolejności należy więc rozważyć, czy Dyrektor Izby Celnej w W. naruszył prawo wydając decyzję utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego (...) w W. nr (...) z dnia (...).10.2002r., oraz czy naruszenie to miało kwalifikowaną postać – naruszenia o charakterze rażącym. W ocenie Sądu na obydwa pytania należy odpowiedzieć przecząco. Zgodnie z art. 85§ 1 Kodeksu celnego należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego oraz według stawek celnych w tym dniu obowiązujących. Stosownie zaś do art. 23 § 1 K.cel. wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 ustawy. Przepis art. 23 § 7 K.cel. stanowi, iż wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. W świetle tego wiarygodność umowy sprzedaży (faktury lub rachunku) obejmuje nie tylko jej autentyczność, ale także wiarygodność podanej na tym dokumencie ceny transakcyjnej. Dokument taki nie będzie wiarygodny w sytuacji, gdy podana na nim cena transakcyjna budzi oczywiste wątpliwości tj. gdy w oczywisty sposób nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru lub też jej wysokość budzi poważne wątpliwości co do tego, czy nie została zawyżona względnie zaniżona. Powszechnie bowiem przyjmuje się, że wartość transakcyjna towaru powinna odzwierciedlać wartość rzeczywistą. Tylko taka wartość jest wartością celną towaru w rozumieniu art.23 § 1 i art.85 § 1 Kodeksu celnego. Wartość ta jest niezależna od tego czy importer otrzymał "za darmo" towar wprowadzony na polski obszar celny czy też kupił go po wyjątkowo "okazyjnej", z różnych względów, cenie. Podobne stanowisko na gruncie Prawa celnego zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 17.01.1995r. ( sygn. akt SA/Ka 1615/94), z dnia 15.01.1998r. (sygn. akt SA/Ka 1055/96), z dnia 09.03.1998r. (sygn. akt l SA/Ka 1268/98). Odmowa przyjęcia wartości transakcyjnej na podstawie art. 23 § 7 K.cel. w następstwie zakwestionowania materialnej wiarygodności (wysokości cen) informacji i dokumentów służących do określenia wartości celnej nie tylko może, ale powinna uwzględniać metody ustalania wartości celnej przewidziane w art. 25-29 K.cel. Konsekwencją odrzucenia wartości transakcyjnej jest bowiem konieczność ustalenia wartości celnej wyłącznie metodami ustalania wartości celnej wymienionymi w art. 25-29 kodeksu celnego. W decyzji Naczelnika Urzędu Celnego (...) w W. nr (...) z dnia (...).10.2002r. zaaprobowanej decyzją Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia (...).07.2003r. nr (...) ( której stwierdzenia nieważności strona się domagała ) zasadnie wyłączono możliwość ustalenia wartości celnej przez porównanie z cenami towarów identycznych lub podobnych (art. 25-26 K.cel.)oraz wskazano na przyczynę braku możliwości zastosowania metody ceny jednostkowej i kalkulowanej (art. 27-28 K.cel.). Zastosowanie przez organy orzekające tzw. metody "ostatniej szansy", określonej w art. 29 § 1 K.cel. (akceptowanej przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej), było w tej sytuacji trafne co do zasady, jak również sposobu ustalenia wartości celnej towaru. Organy celne kierując się zasadą równego traktowania podmiotów dokonujących importu pojazdów używanych przy ustalaniu wartości celnej prawidłowo korzystają z jednego specjalistycznego katalogu, w tym wypadku katalogu "EUROTAX". Ustaloną w oparciu o ten katalog wartość pomniejszono następnie o podatek VAT i podatek akcyzowy a otrzymana w ten sposób kwota ( 26.951 zł) była podstawą do wymiaru długu celnego. Przy dochodzeniu do tej wartości nie popełniono zarzucanych przez stronę błędów rachunkowych, albowiem przyjęta przez organy celne wartość wyjściowa ( 33.900 zł. ) po odjęciu od niej 22% VAT-u i 3,1 % akcyzy ( łącznie 6.948,61 zł.) daje kwotę 26.951 zł., ustaloną jako ostateczna wartość towaru. Obowiązujące w dniu zgłoszenia celnego przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11.12. 2001r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej oraz art. 16 i 21 Protokołu 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony ( Dz. U. z 1997r. Nr 104, poz. 662) przewidywały możliwość stosowania stawek celnych obniżonych w przypadku gdy pochodzenie towarów z obszaru Unii Europejskiej zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze – w tym ostatnim wypadku jeśli wartość produktów pochodzących nie przekraczała 6000 EUR. Wobec zasadnego zakwestionowania przez organy celne faktury, którą strona dołączyła do zgłoszenia celnego oraz ustalenia wartości celnej samochodu na kwotę ponad 6.000 EUR, deklaracja na fakturze nie mogła stanowić podstawy do zastosowania stawki celnej obniżonej, a więc prawidłowo zastosowano stawkę celną autonomiczną. Reasumując – decyzje wydane w sprawie uznania zgłoszenia celnego z dnia (...).09.2002r. nr (...), za nieprawidłowe nie naruszały w sposób rażący przepisów prawa materialnego dotyczącego ustalania wartości celnej oraz wymiaru długu celnego. Brak jest również podstaw do uznania, aby postępowanie prowadzące do wydania tych decyzji było rażąco wadliwe i tym samym stanowiło źródło kwalifikowanej wadliwości decyzji. Podnoszone we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji naruszenie przepisów art. 125§1, art. 139 i art. 140§1 Ordynacji podatkowej, ustanawiających obowiązek szybkiego działania organów oraz wprowadzających terminy załatwienia sprawy, nawet gdyby zostało uznane za zasadne, ze względu istotę naruszeń nie mogłoby prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w postępowaniu obarczonym tymi uchybieniami. Nie są również zasadne podnoszone przez Skarżącą zarzuty naruszenia zasad: praworządności (art. 120 Ordynacji podatkowej), prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracji państwowej, czynnego udziału stronny w postępowaniu ( art. 121 i 123 § 3 Ordynacji ) , zasady dochodzenia prawdy obiektywnej zawartej w art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej oraz swobodnej oceny dowodów ( art. 191 ). Organy celne działały zgodnie z przepisami prawa, ustaliły należycie stan faktyczny prowadząc postępowanie w zakresie określony przepisami prawa, dokonały weryfikacji zgłoszenia celnego zgodnie z art. 29 §1 Kodeksu celnego, stosując metodę zaakceptowaną przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej WCO. Strona miała wgląd w akta postępowania administracyjnego, z czego czynnie korzystała, składała również w postępowaniu odwoławczym pisma (k58- 59, 69-72 ). Nawet jeśli przyjąć, że w dniu 30. 06. 2003r., tzn. przed wydaniem decyzji w sprawie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe przez organ drugiej instancji, stronie odmówiono prawa do wniesienia ustnych uwag i zapisania ich do protokołu, to brak jest podstaw do przyjęcia, że z tego powodu organ wydał nieważną decyzję. Fakt nieudzielenia Skarżącej terminu na wypowiedzenie się w sprawie dołączonego do akt faksu funkcjonariusza J. M. z odpowiedzią J. C. z dnia 30.06.2003r. nie mógł mieć żadnego wpływu na wynik postępowania, albowiem podstawą ustalenia wartości celnej pojazdu był jak wyżej wskazano katalog "EUROTAX", a nie wycena J. C. Również to, iż przy ustalaniu wartości celnej nieuwzględniono dołączonego przez stronę do odwołania dowodu z kserokopii strony z katalogu INFO – EKSPERT nie świadczy o naruszeniu w toku postępowania administracyjnego art. 187 Ordynacji podatkowej i mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów. W decyzji z dnia (...).07.2003r. Dyrektor Izby Celnej obszernie wyjaśnił dlaczego wartość pojazdu została ustalona na podstawie katalogu "EUROTAX" i dlaczego nie znalazł uzasadnienia do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy. Z tych wszystkich przyczyn należy uznać, że decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia (...).07. 2003r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego (...) w W. z dnia 30.10.2002r. określającą wartość celną importowanego samochodu na podstawie art. 29 §1 w zw. art. 23 §7 Kodeksu celnego oraz określającą kwotę długu celnego nie narusza rażąco prawa. Zatem decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności ww. decyzji, będące przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie, również są zgodne z prawem. Sąd nie podzielił poglądu wyrażonego w skardze, iż w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji naruszono art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, ponieważ orzekała w nim w pierwszej instancji E. B., która wydała decyzję z dnia (...).07.2003r., będącą przedmiotem tego nadzwyczajnego trybu. Należy przyznać rację Dyrektorowi Izby Celnej, iż wyłączenie pracowników organu administracji od orzekania, o którym mowa w art. 130 §1 pkt 6 Ordynacji, dotyczy wyłącznie trybu odwoławczego ( "brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji"). Funkcjonariusz rozpoznający sprawę w pierwszej instancji jest wyłączony od rozpoznania tej samej sprawy w drugiej instancji w postępowaniu odwoławczym. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania do wyłączenia pracownika przy wzruszaniu uprzednio wydanej decyzji w trybie nadzwyczajnym. Ostatecznie wobec braku podstaw do uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) skargę należało oddalić.