I SA/Gd 1093/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka – Wiśniewska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski Asesor WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant Kinga Czernis po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi W. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 29 sierpnia 2003r. nr [...] w przedmiocie zgłoszenia celnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od Dyrektora Izby Celnej [...] na rzecz skarżącego kwotę 2.715 (dwa tysiące siedemset piętnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 2. zaskarżona decyzja nie może być wykonana. 3 I SA/Gd 1093/03 U z a s a d n i e n i e W dniu 16 czerwca 2000r. W. P., działający jako przedstawiciel K. Sz., zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu używany samochód osobowy marki Ford Mondeo, rok produkcji 1996. Dla przedmiotowego towaru zgłaszający zadeklarował kod PCN 8703 32 90 9, ze stawką celną obniżoną. Wartość oraz stawkę celną ustalono na podstawie dołączonej do zgłoszenia celnego umowy sprzedaży z dnia 14 czerwca 2000r., na której umieszczono deklarację o preferencyjnym unijnym pochodzeniu towaru. Na podstawie art.83 § 1 ustawy Kodeks celny dokonano z urzędu kontroli zgłoszenia celnego w związku z wątpliwościami dotyczącymi zgodności z prawdą treści deklaracji o pochodzeniu samochodu. W wyniku weryfikacji przeprowadzonej przez niemieckie władze celne w trybie art.32 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego, ustalono, iż przedmiotowy pojazd nie ma preferencyjnego unijnego pochodzenia. Dodatkowo zasugerowano, iż wskazana umowa sprzedaży może być sfałszowana. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego [...] postanowieniem z dnia 11 września 2002r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia prawidłowości zgłoszenia celnego, wskazując jako adresatów K. Sz. i W. P.. Decyzją z dnia 28 lutego 2003r. organ pierwszej instancji uznając zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej preferencji oraz zastosowanej stawki celnej, określił kwotę wynikającą z długu celnego z zastosowaniem stawki celnej autonomicznej w wysokości 35% i naliczył odsetki wyrównawcze, jednocześnie uznając K. Sz. i W. P. za dłużników solidarnych. Pismem z dnia 20 marca 2003r. W. P. odwołał się od powyższej decyzji i wniósł o jej uchylenie w całości. Decyzji zarzucił rażące naruszenie art.6 i art.7 Kodeksu cywilnego, art.133 i art.134 Ordynacji podatkowej w związku z art.209 § 3 Kodeksu celnego przez przyjęcie, iż skarżący jest stroną w postępowaniu celnym, na której ciąży dług celny. Od powyższej decyzji, pismem z dnia 24 marca 2003r., odwołał się również K. Sz., formułując zarzuty tożsame z przedstawionymi w odwołaniu pana P.. W toku postępowania przed organem odwoławczym, strony w dniu 25 kwietnia 2003r. przedstawiły, jako dowód w sprawie, świadectwo przewozowe EUR 1 potwierdzające belgijskie pochodzenie przedmiotowego samochodu. W dniu 14 V 2003r. Dyrektor Izby Celnej [...] wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania, a postanowieniem z 7 VIII 2003r. w związku z uzyskaniem wyników weryfikacji świadectwa EUR 1 podjął z urzędu postanowienie. W związku z powyższym. Dyrektor Izby Celnej [...] wystąpił do niemieckich władz celnych z wnioskiem o weryfikację świadectwa EUR l. Jednocześnie zawiesił postępowanie w sprawie do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Główny Urząd Ceł w S. poinformował polskie władze celne, iż nie mógł potwierdzić, że przedmiotowy pojazd jest towarem pochodzącym w rozumieniu Protokołu Nr 4, gdyż nie mógł przeprowadzić weryfikacji załączonego świadectwa przewozowego z powodu nieobecności eksportera pod wskazanym adresem. Decyzją z dnia 29 sierpnia 2003r. Dyrektor Izby Celnej [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, uchylając jedynie część dotyczącą podstawy prawnej. W uzasadnieniu wskazano, iż obowiązujące w dniu dokonania zgłoszenia celnego przepisy ustępu 5 Postanowień wstępnych do Taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej oraz postanowień art.13 i art.16 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego, albowiem W. P., w ramach uzyskanego pełnomocnictwa, przywiózł do Polski i zgłosił do odprawy celnej w imieniu K. Sz. samochód marki Ford Mondeo, załączając do zgłoszenia celnego umowę sprzedaży zawierającą nieprawdziwe dane dotyczące preferencyjnego unijnego pochodzenie. Natomiast pan Sz. udzielił pełnomocnictwa panu P. do "przewozu z Niemiec do Polski samochodu osobowego, załatwienia wszystkich formalności celnych oraz naprawy". W myśl art.254 § 4 Kodeksu celnego, czynności dokonane przez przedstawiciela w granicach upoważnienia pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla osoby, która ustanowiła przedstawiciela. Ponadto, w postępowaniu przed organem II instancji strony przedłożyły, jako dowód w sprawie, świadectwo przewozowe EUR 1 potwierdzające belgijskie pochodzenie towaru. Preferencyjnego pochodzenia przedmiotowego pojazdu niemieckie władze celne nie potwierdziły. Pozwoliło to stwierdzić, iż strony ponownie przedłożyły dokument zawierający nieprawdziwe dane. W związku z powyższym, Dyrektor Izby Celnej [...] uznał zarzut stron dotyczący naruszenia postanowień art.133 Ordynacji podatkowej, w związku z art.209 § 3 Kodeksu celnego, za bezzasadny. Ponadto za bezzasadny uznał zarzut naruszenia art.134 Ordynacji podatkowej, z uwagi na to, iż przepis ten został skreślony postanowieniami ustawy z dnia 12 września 2002r. zmieniającej ustawę Ordynacja podatkowa. Strony w swoich odwołaniach podniosły także zarzut naruszenia przez organ celny I instancji przepisów art.6 i art.7 Kodeksu cywilnego. Zdaniem stron, przepisy te winny mieć zastosowanie w badanej sprawie, ponieważ ciężar udowodnienia stronie działania ze świadomością, że dostarczone przez nią dowody są fałszywe, spoczywa na organie celnym. Dyrektor Izby Celnej ustosunkowując się do tych zarzutów wyjaśnił, iż w postępowaniu celnym stosuje się przepisy prawa celnego oraz art.12 i przepisy działu IV ustawy Ordynacja podatkowa. Nadto wyjaśnił, że postępowanie w przedmiotowej sprawie miało na celu ustalenie pochodzenia towaru oraz prawidłowości zgłoszenia celnego w zakresie zastosowanej stawki celnej. Bezspornym pozostaje fakt, iż dokument potwierdzający pochodzenie samochodu, zgodnie z ustaleniami niemieckich władz celnych, został sfałszowany. Niemieckie władze celne negatywnie zweryfikowały również, przedłożone przez strony w postępowaniu odwoławczym świadectwo pochodzenie EUR 1. W toku postępowania przed organami I i II instancji żadna ze stron nie udowodniła, że podanie nieprawidłowych danych nie wynikało z jej świadomego działania lub niezachowania należytej staranności, natomiast organy celne wykazały, że przedłożone dokumenty zostały sfałszowane. W związku z powyższym. Dyrektor Izby Celnej [...] uznał zarzut naruszenia art.6 i art.7 Kodeksu cywilnego za bezzasadny. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pan W.P. wniósł o uchylenie powyższej decyzji w części dotyczącej uznania skarżącego za osobę, na której ciąży dług celny, zarzucając rażące naruszenie art.133, 134 Ordynacji podatkowej w zw. z art.209 § 3 Kodeksu celnego. W uzasadnieniu wskazano, że z art.209 § 3 Kodeksu celnego i art.7 Kodeksu cywilnego wynika, iż w rozpatrywanej sprawie ciężar udowodnienia, że strona działała ze świadomością, iż dostarczone przez nią dokumenty są fałszywe spoczywa na organie celnym. Twierdzenie organów, że takiego dowodu nie musiały przeprowadzać, gdyż wystarczyło określenie należności celnej w prawidłowej wysokości jest nieuprawnione, w sytuacji gdy z przedstawionych materiałów wynika, że skarżonemu trudno przypisać świadomość działania w przekonaniu, że złożone przez niego dokumenty były fałszywe. Zaskarżona decyzja organu II instancji została wydana po upływie terminu przewidzianego w art.65 § 5 Kodeksu celnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l sierpnia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). W myśl art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153, poz.1269) i art. 134 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej... pod względem zgodności z prawem, rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpoznawanej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona decyzja narusza bowiem przepisy prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Celem postępowania w sprawie kontroli zgłoszenia celnego SAD w sytuacji zastosowania konstrukcji zawartej w przepisie art.209 § 3 Kodeksu celnego i uznania W. P. za dłużnika, było m.in. ustalenie, czy dołożył on należytej staranności aby się dowiedzieć czy dane dotyczące pochodzenia samochodu są prawdziwe, w oparciu o okoliczności faktyczne sprawy. Kluczowe znaczenie dla każdego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Zgodnie natomiast z treścią art.122 Ordynacji podatkowej (mającej zastosowanie w sprawie na mocy art.262 Kodeksu celnego), obowiązkiem organów celnych jest podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Wymieniony przepis wyraża zasadę prawdy obiektywnej, będącej naczelną zasadą postępowania, w tym wypadku, postępowania celnego. Podkreślić należy, że zasady ogólne postępowania są integralną częścią przepisów regulujących procedurę i są dla organu wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym art.122 Ordynacji podatkowej jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący do "załatwienia sprawy" zgodnie z tą zasadą (por. wyrok NSA z dnia 04.06.1982r., sygn. akt I SA 258/82, orzecznictwo NSA z 1982 r. Nr l, poz.54; por. również J. Borkowski, B. Adamiak - Polskie postępowanie administracyjne. Warszawa 1993r.). Organy celne obu instancji nie uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich z mocy powołanego przepisu prawa. Okoliczności zakupu i uzyskania świadectwa pochodzenia wskazane przez skarżącego nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, iż nie zachował on należytej staranności, aby się dowiedzieć, że dane dotyczące pochodzenia są nieprawdziwe. Należyta staranność, w rozumieniu przepisu art. 209 § 3 Kodeksu celnego, to staranność ogólnie wymagana przy dokonywaniu czynności uzyskiwania (dostarczania) danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia, a zatem uzyskanie tych danych - w niniejszej sprawie - od sprzedającego wydaje się spełniać wymóg "zachowania należytej staranności" (por. wyrok NSA z 07.03.2002r. V SA 1533/01 ONSA 2003/2/69), a brak "zachowania należytej staranności u skarżącego" winien wykazać organ celny. W niniejszej sprawie strony powoływały się na dowód pochodzenia pojazdu – deklarację eksportera na fakturze, a po negatywnym wyniku weryfikacji przez niemieckie organy celne przedłożyły świadectwo EUR 1. W sprawie nie zostały wyjaśnione okoliczności uzyskania postimportowego świadectwa EUR 1 o treści sprzecznej z adnotacją o pochodzeniu pojazdu na fakturze dokumentującej zakup. Okoliczność ta powinna podlegać ocenie w celu ustalenia, czy skarżący działając w sprawie dochował należytej staranności wymaganej art.209 § 3 Kodeksu celnego. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § l pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. Nadto, wobec uwzględnienia skargi, na mocy art.200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art.97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) zasądził od organu (którym stosownie do art.30 ust.2 ustawy z dnia 20 marca 2002r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw - Dz.U. Nr 41, poz.365 - jest właściwy dyrektor izby celnej) na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, przyjmując, stosownie do art. 205 § 2 tej ustawy, że na koszty te w mniejszej sprawie składa się wpis sądowy i koszty zastępstwa procesowego. Wobec uwzględnienia skargi Sąd stwierdził też, na podstawie art.152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja nie mogą być wykonywane.