IV SA/Wa 185/04
WyrokWSA w Warszawie2004-11-03
Skład orzekający: Maria Rzążewska, Krystyna Napiórkowska, Wojciech Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Środowiska o umorzeniu postępowania w sprawie ustanowienia stref ochronnych ujęcia wody, wydana na podstawie art. 2 ustawy nowelizującej Prawo wodne, jest zgodna z prawem, jeśli nie uchyliła poprzednich decyzji Wojewody i nie umorzyła postępowania w sposób zgodny z przepisami k.p.a.?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Środowiska, uznając, że organ ten, mimo stwierdzonych wad postępowania zwykłego i wznowieniowego, powinien był najpierw uchylić decyzje Wojewody, a następnie, mając na uwadze art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej Prawo wodne, umorzyć postępowanie. Sąd podkreślił, że przepis ten dotyczy umorzenia postępowań wszczętych na podstawie przepisów Prawa wodnego z 1974 r. i niezakończonych decyzją ostateczną, nie wykluczając jednocześnie stosowania postępowań nadzwyczajnych wobec zapadłych decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi spółki "B." Sp. z o.o. na decyzję Ministra Środowiska, która uchyliła decyzję Wojewody i umorzyła postępowanie w sprawie ustanowienia stref ochronnych dla ujęcia wody. Wojewoda pierwotnie orzekł o braku możliwości uchylenia wcześniejszych decyzji, wskazując na konieczność wydania decyzji odpowiadającej w istocie dotychczasowej. Minister Środowiska umorzył postępowanie, powołując się na zmianę przepisów Prawa wodnego i art. 2 ustawy nowelizującej, który stanowił, że strefy ustanowione na podstawie Prawa wodnego z 1974 r. stają się strefami w rozumieniu przepisów aktualnie obowiązujących, a wszczęte postępowanie ulega umorzeniu. Spółka zarzuciła niezgodność przepisu stanowiącego podstawę umorzenia z Konstytucją RP i wniosła o uchylenie decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Środowiska.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Rzążewska Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska Sędzia WSA Wojciech Mazur (spr.) Protokolant Małgorzata Sokolska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2004 r. sprawy ze skargi "B." Sp. z o.o. w C. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania - uchyla zaskarżoną decyzję -
Decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. w zw. z art. 146 § 2 k.p.a. orzekł: "l.Brak możliwości uchylenia decyzji ostatecznej Wojewody [...] z dnia [...] września 2000 r. nr [...] oraz decyzji zmieniającej z dnia [...] września 2002 r. nr [...] - ustanawiającej strefy ochronne komunalnego ujęcia "B." w C., z powodu konieczności wydania decyzji odpowiadającej w swojej istocie decyzji dotychczasowej. 2. Wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, ze względu na odstąpienie od zapewnienia wszystkim stronom czynnego udziału w postępowaniu poprzez niedopełnienie obowiązku imiennego informowania o wszczęciu i rozstrzygnięciu postępowania administracyjnego w sprawie ustanowienia stref ochronnych ujęcia "B."
W uzasadnieniu decyzji podano, iż odstąpienie od ogólnej zasady powiadamiania stron przewidzianej w art. 39 k.p.a. na rzecz wyjątku przewidzianego w art. 49 k.p.a. było spowodowane bardzo wysokimi kosztami doręczeń, które musiałby ponieść Skarb Państwa. Nie spowodowało, to żadnego uszczerbku dla stron a w znacznym stopniu skrócony został czas trwania postępowania. Rozstrzygnięcia dokonane w decyzji ustanawiającej strefy ochronne dla komunalnego ujęcia "B." w C. są poprawne merytorycznie i nowa decyzja odpowiadałaby w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] Minister Środowiska na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zmianie ustawy Prawo wodne / Dz.U. nr 228, poz. 2259 / po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego "B." sp. z o.o. w C. uchylił w/w decyzję i umorzył postępowanie organu I instancji w tym zakresie. W uzasadnieniu decyzji podano, że Wojewoda [...] po wznowieniu postępowania w przedmiocie ustanowienia strefy ochronnej "B." w C. wydał decyzję o braku możliwości uchylenia poprzednich decyzji z dnia [...] września 2000 r. i [...] września 2001 r., gdyż w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie dotychczasowemu rozstrzygnięciu. W/w decyzje zapadły na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne / Dz.U. nr 38, poz. 230 ze zm. /. Obowiązująca od 1 stycznia 2002 r. ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne / Dz.U. nr 115, poz. 1229 ze zm. / w odmienny sposób reguluje procedurę ustanawiania stref ochronnych, ustanawiane są one w drodze rozporządzenia / aktu prawa miejscowego / przez dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej - art. 58 ust. 1 i 5. Powołany wyżej art. 2 ustawy zmieniającej Prawo wodne stanowi, że strefy ochronne ujęć wody ustanowione na podstawie Prawa wodnego z 1974 r. stają się strefami ochronnymi w rozumieniu przepisów aktualnie obowiązujących. Oznacza to, że z dniem wejścia wżycie powołanej ustawy nowelizującej tj. z dniem 30 grudnia 2003 r. w sprawach stref ustanowionych na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się a na podstawie art. 2 ust. 2 wszczęte postępowanie ulega umorzeniu.
Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję złożyło PPH "B." spółka z o.o. w C. zarzucając niezgodność przepisu stanowiącego podstawę umorzenia postępowania z art. art. 2, 7, 87 ust. 2 i 88 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wobec treści art. 2 ust. 1 powołanej ustawy dotychczasowe indywidualne decyzje administracyjne stały się aktami prawa miejscowego bez zachowania konstytucyjnego obowiązku ich ogłoszenia, który warunkuje ich wejście w życie. Wobec powyższego nieprawidłowe decyzje Wojewody [...] z dnia [...] września 2000 r. i [...] września 2001 r., co do których wznowiono postępowanie z racji ich wad prawnych uzyskują charakter prawa miejscowego powszechnie obowiązującego. Wniesiono również o wystąpienie na podstawie art. 193 Konstytucji RP do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. z powołanymi wyżej przepisami Konstytucji.
W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska podtrzymał swoją dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Podniesiono również, iż organ II instancji był zobligowany uwzględnić zmiany w stanie prawnym i na podstawie powołanego art. 2 ust. umorzyć postępowanie wznowieniowe, aktualnie natomiast właściwym do dokonania zmian w istniejących strefach ochronnych ujęć wody jest dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do regulacji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz. 1270 /.
Skarga jest zasadna, lecz z innych powodów niż w niej podniesione. Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego, ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, oraz w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 k.p.a.). Decyzje wydane po wznowieniu postępowania dotyczą, zatem w końcowym rezultacie bytu prawnego decyzji ostatecznych wydanych w postępowaniu zwykłym. W przedmiotowym postępowaniu bezspornie ustalono, iż decyzje Wojewody [...] z dnia [...] września 2000 r. i z dnia [...] września 2001 r. były wadliwe i organ, który prowadził postępowanie wznowieniowe zdecydował się na wydanie decyzji na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. Organ drugiej instancji rozpatrujący odwołanie skarżącego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i uchylając zaskarżoną decyzję mógł orzec, co do istoty sprawy bądź umorzyć postępowanie przed organem I instancji. W sytuacji, jakiej znalazł się organ II instancji z uwagi na art. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zmianie ustawy Prawo wodne należało wobec stwierdzonych wad postępowania zwykłego oraz postępowania wznowieniowego uchylić zaskarżoną decyzję a następnie decyzje z postępowania zwykłego i wtedy mając na uwadze treść art. 2 ust. 2 umorzyć postępowanie w sprawie. W zaskarżonej decyzji nie podano też w ogóle podstawy uchylenia decyzji z dnia [...] lutego 2003 r. Nie można również się zgodzić ze stanowiskiem organu II instancji, iż treść cytowanego art. 2 wyklucza stosowanie przepisów k.p.a. Intencją tegoż przepisu wobec zmiany stanu prawnego i wejście w życie nowego Prawa wodnego było objęcie stref ochronnych ujęć wody jednym reżimem prawnym i zdaniem składu orzekającego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przewidziane w art. 2 ust. 2 cyt. ustawy umorzenie postępowania dotyczy postępowań wszczętych na podstawie przepisów Prawa wodnego z 1974 r. i niezakończonych decyzją ostateczną. Nie wyklucza to jednocześnie stosowania wobec zapadłych decyzji na podstawie uchylonych przepisów postępowań nadzwyczajnych, jeżeli spełnione są niezbędne przesłanki do ich wszczęcia. Jeżeli ustawodawca chciałby wykluczyć tego rodzaju postępowania musiałby wprost wyrazić to w przepisach ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r..
Wobec powyższego bezprzedmiotowy jest wniosek skarżącego o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego w trybie art. 193 Konstytucji RP.
Dlatego też mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt lc ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz.1270/. Na podstawie art. 153 w/w ustawy przedstawiona ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wiążą organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło