II SA/Gd 1557/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Przybielski, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Górska,, Asesor WSA Krzysztof Retyk (spr.), Protokolant Diana Wojtowicz, po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. R., Z. R. i W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 marca 2001 r.[...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, uchyla decyzję Wójta Gminy z dnia 16 stycznia 2001 r., nr [...], 3. zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy z dnia 16 stycznia 2001 r., nr [...] nie mogą być wykonane, 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławcze, na rzecz każdego ze skarżących M. R., Z. R. i W. P. kwoty po 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wójt Gminy A. K. decyzją z dnia 16 stycznia 20001 r. nr [...] na wniosek C., M., G. oraz K. Ś. ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu działek nr [...], [...] i [...] dla budowy pięciu kurników na 90 000 sztuk brojlerów kurzych wraz z silosami paszowymi, dwóch stodół, przyłącza energetycznego, wodociągowego oraz zbiorników na gaz wraz z siecią wewnętrzną. Na skutek wniesionego odwołania od powyższej decyzji przez właścicieli sąsiednich nieruchomości A. B., W. P., Z. R. oraz M. R., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 29 marca 2001 r. Sygn. akt [...] uchyliło w części zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie w tym zakresie nie rozstrzygając co do całości zaskarżonej decyzji. Uchylone części zaskarżonej decyzji dotyczyły nałożenia na inwestora obowiązku spełnienia wymagań wynikających ze "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy A. K." oraz nałożenia na inwestora obowiązku uzyskania przed wydaniem pozwolenia na budowę decyzji o wyłączeniu działek z produkcji rolnej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Organ II instancji ustosunkowując się do zarzutów odwołujących, iż zaskarżona decyzja jest nieuzasadniona, sprzeczna z zasadami współżycia społecznego oraz będzie uciążliwa dla właścicieli sąsiednich nieruchomości, uznał że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Wywiódł, iż z miejscowego planu zagospodarowania terenu wynika, że planowana inwestycja budowy pięciu kurników na 90 000 sztuk kur wraz z silosami paszowymi, dwiema stodołami, przyłączem energetycznym i wodociągowym oraz zbiornikami na gaz ma być na terenie, który oznaczony jest w miejscowym planie symbolem A1RP, a zatem jako grunty rolne. A skoro z przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych i fizycznych fermowa hodowla drobiu jest działem specjalnym produkcji rolnej, służyć ona będzie produkcji rolniczej uznanej za dział specjalny. Natomiast, zgodnie z ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych, gruntami rolnymi są grunty pod budynkami i urządzeniami służącymi bezpośrednio do produkcji rolniczej uznanej za dział specjalny przez przepisy o podatku dochodowym od osób fizycznych i prawnych. Tym samym Organ U instancji uznał, iż budowa obiektów służących bezpośrednio produkcji rolnej uznanej za dział specjalny na terenie, którego przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania terenu określono jako grunty rolne nie jest sprzeczna z rym planem, jeżeli plan nie wprowadził zakazu takiej zabudowy terenu. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wnieśli M. R., Z. R. oraz W. P. Pełnomocnik skarżących we wszystkich trzech skargach wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o wstrzymanie jej wykonania. Pełnomocnik skarżących zarzucił zaskarżonej decyzji obrazę przepisów prawa materialnego art. 140 i 144 k.c., ustawy o ochronie środowiska art. 7 oraz ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym albowiem zaskarżona decyzja jest sprzeczna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy A. K. dotyczącym przyrody. Zdaniem pełnomocnika skarżących usytuowanie planowanych pięciu kurników na 90 000 sztuk kur brojlerów w centrum wsi w bardzo bliskiej odległości od innych zabudowań gospodarczych oraz zwartej zabudowy domów jednorodzinnych oraz terenów przeznaczonych w planie zagospodarowania przestrzennego pod budowę domków jednorodzinnych powoduje wykorzystanie prawa własności gruntów wbrew zasadom współżycia społecznego. Pełnomocnik skarżących wskazał również, iż takie usytuowanie przedmiotowych kurników spowoduje, że hałas, a przede wszystkim kurzy fetor z nich się wydobywający zanieczyszczają środowisko, w szczególności ujęcia pitnej wody. Postanowieniem z dnia 25 września 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku oddalił wniosek skarżących o wstrzymanie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Organ U instancji wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna jednakże z innych względów niż te, na które wskazują skarżący. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku zawiera wadę, powodując jej nieważność na podstawie art 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ wydając ją rażąco naruszyło przepis art. 138 § 1 i 2 k.p.a. albowiem ograniczył swoje orzeczenie tylko do uchylenia w części decyzji Wójta Gminy A. K.. Organ U instancji nie zajął stanowiska co do tej części decyzji organu I instancji, która nie została przez niego uchylona. Zgodnie bowiem z art. 138 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Jeżeli zaś uchyla decyzję I instancji lub jej część to jest zobowiązany do określenia swego stanowiska w sprawie, co powinno nastąpić przez orzeczenie co do istoty sprawy, umorzenie postępowania I instancji lub przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Nadto zaskarżona decyzja rażąco naruszyła przepis art. 139 k.p.a. albowiem wydana została na niekorzyść odwołujących się. Organ H instancji uchylając w części zaskarżoną decyzję działał na korzyść inwestorów lecz na niekorzyść odwołujących łagodząc wymogi określone w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania trenu. Dopuszczona przez art. 139 możliwość odstąpienia od zawartego w tym przepisie zakazu reformationis in peius dotyczy tylko i wyłącznie sytuacji, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Rozstrzygając sprawę na niekorzyść odwołujących się organ odwoławczy zobowiązany jest wskazać w uzasadnieniu swej decyzji, że w sprawie nastąpił stan rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego. Organ odwoławczy tego stanu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wykazał. Zdaniem Sądu Organ I instancji dokonał naruszenie prawa materialnego art. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym poprzez błędną interpretację obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Stosownie do art. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest przepisem gminnym, jest zatem aktem o charakterze normatywnym i tak jak przepisy ustaw zawierających unormowania materialnoprawne w zakresie prawa administracyjnego, jest podstawą do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach z zakresu administracji publicznej. Do wykładni postanowień planu miejscowego odnoszą się wobec tego te same kryteria i wymogi, co do wszystkich innych aktów normatywnych. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że prawo własności przedmiotowych działek nie jest prawem absolutnym, które może być wykonywane przez właściciela zupełnie swobodnie. Zgodnie z art. 140 kodeksu cywilnego, właściciel może korzystać z rzeczy wyłącznie w granicach wyznaczonych przepisami ustaw, zasadami współżycia społecznego oraz społeczno-gospodarczym przeznaczeniem jego prawa. Stosownie zaś do art. 33 ustawy z 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 z późn. zm.), ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami prawa, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Organ pierwszej instancji zobowiązany był zatem uwzględnić ustalenia miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy. Działki, na których ma powstać przedmiotowa inwestycja są bez wątpienia gruntem rolnym, którego sposób użytkowania w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego został ograniczony do upraw rolnych polowych. Takie przeznaczenie przesądza o tym, że działka ta może być zagospodarowana wyłącznie w sposób, który nie pozbawi jej charakteru gruntu upraw rolnych polowych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, nie tracą takiego charakteru między innymi grunty pod wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych budynkami mieszkalnymi oraz innymi budynkami i urządzeniami służącymi wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszczono zabudowę gruntów rolnych obiektami kubaturowymi, jeżeli miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie przewiduje zakazu takiej zabudowy (uchwała pięciu sędziów NSA z 11 maja 1998 r., OPK 40/97, ONSA 1998, nr 4, poz. 111). Ani jednak powołany przepis, ani też przytoczone stanowisko NSA nie mogą znaleźć zastosowania w rozpatrywanej sprawie. W powołanym przepisie ustawodawca przyjął fikcję braku zmiany przeznaczenia gruntu rolnego pod budynkiem mieszkalnym lub innym budynkiem (urządzeniem) służącym wyłącznie produkcji rolniczej, jednak tylko wtedy, gdy wchodzą one w skład gospodarstwa rolnego. W wyroku z 2 czerwca 2000 r. (U CKN 1067/98) Sąd Najwyższy przyjął, że gospodarstwem rolnym jest tylko jednostka zorganizowana na takim areale, który umożliwi prowadzenie działalności wytwórczej w rolnictwie na zbyt (OSP 2001, nr 2, poz. 27). Tym samym w przedmiotowej sprawie przepis art. 2 ust.l pkt 3 nie ma zastosowania albowiem przedmiotowe działki nie mają przymiotu gospodarstwa rolnego. Ustawowa definicja gospodarstwa rolnego zawarta w art. 553 k.c. zawiera pojęcie zorganizowanej całości gospodarczej. Zdaniem Sądu należy przyjąć, iż gospodarstwo rolne jest jednostkę produkcyjną, zajmującą się stale i zawodowo wytwarzaniem dóbr, tradycyjnie kwalifikowanych do działu "rolnictwo", to jest do gałęzi gospodarki narodowej zajmującą się przede wszystkim żywnością. Zdaniem Sądu planowane postawienie pięciu kurników na 90 000 sztuk brojlerów kurzych wraz z silosami paszowymi, dwóch stodół, przyłącza energetycznego, wodociągowego oraz zbiorników na gaz wraz z siecią wewnętrzną nie może być uznana za integralną część gospodarstwa w rozumieniu art. 553 k.c. albowiem jest to inwestycja przemysłowa. Kurnik w zależności od jego funkcji w gospodarstwie rolnym, bądź może stanowić jego składnik i wtedy jego budowa nie będzie uzależniona od wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, bądź też może być zakwalifikowany jako specyficzny zakład przemysłowy w którym na skale przemysłową hoduje się brojlery kurze, jego budowa będzie powodować wyłączenie gruntów z produkcji rolnej, jeżeli inwestycja ta zostanie zlokalizowana na nieruchomości rolnej. Kurnik wybudowany na potrzeby jednego gospodarstwa rolnego i bazujący na surowcach pochodzących z tego gospodarstwa może być zakwalifikowany jako składnik tego gospodarstwa i nie wymaga wyłączenia gruntów z produkcji rolnej. Natomiast kurniki na 90 000 brojlerów kurzych, których hodowla (produkcja) będzie wymagać zakupów surowca z zewnątrz i której celem będzie sprzedaż innym podmiotom gospodarczym, będzie stanowić przemysłowy zakład, którego lokalizacja na gruntach rolnych będzie wymagać wyłączenia tych gruntów z produkcji rolnej. Wielkość przedmiotowej inwestycji, znacznie przekracza potrzeby gospodarstwa rolnego o powierzchni 3 ha. Gospodarstwo to niewątpliwie nie zapewni też dostatecznych ilości surowca, niezbędnych do wykorzystania pełnej zdolności produkcyjnej kurników. Przesądza to o zakwalifikowaniu planowanej inwestycji jako zakładu, a nie składnika gospodarstwa rolnego jako zorganizowanej całości. Mając powyższe na względzie Sąd uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) ppkt a oraz pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z póź.zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z póż. zm.). O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.