II SA/Kr 1362/04

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 grudnia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Tadeusz Woś ( spr.) Sędziowie : WSA Małgorzata Brachel-Ziaja AWSA Mariusz Kotulski Protokolant: Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 grudnia 2004r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] 2001 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozwiązania umowy użytkowania wieczystego - skargę oddala - II SA/Kr 1362/04 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...].01.2001r., znak:[...], Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania R.B. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...].10.2000r., znak:[...], orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie rozwiązania umowy użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w K. przy ul. Z., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr "1" w obrębie geodezyjnym [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził co następuje: Przedsiębiorstwo Produkcji i Montażu Urządzeń Elektrycznych Budownictwa "E." w K. nabyło z mocy prawa, z dniem 5.12.1990r. prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, co zostało stwierdzone decyzją Wojewody z dnia [...].03.1992r., znak:[...]. Wnioskiem z 2.06.1997r. R.B. wystąpił do Urzędu Rejonowego w K. o przedterminowe rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego części przedmiotowej nieruchomości jako zbędnej na cel, na jaki została ona wywłaszczona. Kierownik Urzędu Rejonowego w K. decyzją z [...].08.1997r., znak:[...] odmówił rozwiązania umowy użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Takie samo stanowisko zajął Wojewoda, który po rozpatrzeniu odwołania R.B. decyzją z [...].10.1997r., znak: [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Po rozpatrzeniu skargi złożonej przez R.B. Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrokiem z 10.06.1999r., sygn. akt II SA/Kr 2084/97 uchylił decyzje organów pierwszej i drugiej instancji stwierdzając w uzasadnieniu wyroku, że organy administracji nie ustaliły w sposób prawidłowy treści użytkowania wieczystego, a zatem nie mogły ustalić, czy istnieją przesłanki do jego rozwiązania. Rozpatrując ponownie sprawę po powyższym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego organy orzekały w nowym stanie prawnym. Mianowicie z dniem 31.12.1997r. utraciła moc ustawa z 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a z dniem 1.01.1998r. zaczęła obowiązywać ustawa z 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami, (Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543). Zgodnie z art. 233 tej ustawy do spraw wszczętych, lecz niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami ostateczną decyzją stosuje się przepisy tej właśnie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tymczasem art. 33 ust. 3 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że rozwiązanie prawa użytkowania wieczystego przed upływem ustalonego okresu może być dokonane przez sąd powszechny orzeczeniem wydanym w procesie cywilnym. Nie jest w tej sprawie natomiast dopuszczania droga postępowania administracyjnego. Zatem postępowanie w przedmiotowej sprawie, jako bezprzedmiotowe, podlegało umorzeniu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego R.B. zarzucił, że organy obu instancji orzekające ponownie w sprawie nie wykonały obowiązku, jaki ciążył na nich w związku z oceną prawną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z 10.06.1999r., sygn. akt II SA/Kr 2084/97. Mianowicie organy zobowiązane zostały powyższym wyrokiem do rzetelnego zbadania pod względem prawnym decyzji Wojewody z [...].03.1992r., którą to decyzją Przedsiębiorstwo Produkcji i Montażu Urządzeń Elektrycznych Budownictwa "E." w K. nabyło z mocy prawa, z dniem 5.12.1990r. prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, i w tym celu należało zbadać przesłanki, jakie legły u podstaw umowy nabycia przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa z dnia 21.10.1997r. Tymczasem organy obu instancji zlekceważyły wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego pod pretekstem, że ustawa z 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przestała obowiązywać z dniem 1.01.1998r., co mogłoby sugerować nie do przyjęcia sugestię, że Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w dniu 10.06.1999r. nie znał ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21.08.1997r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie argumentując podobnie jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna i nie mogła być przez Sąd uwzględniona. Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrokiem z dnia 10.06.1999r., sygn. akt II SA/Kr 2084/97, uchylił decyzję Wojewody z dnia [...].10.1997r., znak:[...] oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z [....].08.1997r., znak:[...], odmawiającą rozwiązania umowy użytkowania wieczystego nieruchomości - części działki ewidencyjnej nr "1", położonej w K. przy ul. Z. Obie te decyzje zostały wydane pod rządami ustawy z 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), której przepis art. 26 ust. 2 postanawiał, że w odniesieniu do gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa kierownik urzędu rejonowego może wydać decyzję o rozwiązaniu umowy użytkowania wieczystego i zarządzić odebranie gruntów stosownie do postanowień art. 240 kodeksu cywilnego. Zgodnie z ogólnymi zasadami dokonywania kontroli przez sąd administracyjny zaskarżonych do niego decyzji, sąd ten dokonuje oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w świetle norm prawnych obowiązujących w czasie wydanie decyzji przez organy administracyjne. W przedmiotowej sprawie - w płaszczyźnie materialno-prawnej - były to postanowienia ustawy z 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Rozpatrując ponownie sprawę po powyższym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego organy orzekały w nowym stanie prawnym. Z dniem 31.12.1997r. utraciła moc ustawa z 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a z dniem 1.01.1998r. zaczęła obowiązywać ustawa z 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.). Zgodnie z art. 233 tej ustawy sprawy wszczęte, lecz niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami decyzją ostateczną prowadzi się na podstawie przepisów tej właśnie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tymczasem art. 33 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że właściwy organ może żądać rozwiązania umowy użytkowania wieczystego przed upływem ustalonego okresu stosów- nie do postanowień art. 240 Kodeksu cywilnego, jeżeli użytkownik wieczysty korzysta z tej nieruchomości w sposób sprzeczny z ustalonym w umowie, a w szczególności nie zabudował jej w ustalonym terminie. Rozwiązanie takiej umowy może być jednak dokonane wyłącznie przez sąd powszechny orzeczeniem wydanym w procesie cywilnym. Oznacza to, że poczynając od 1.01.1998r. nie jest dopuszczalna droga postępowania administracyjnego i podejmowanie decyzji administracyjnej w tego typu sprawie. W związku z powyższymi zmianami w uregulowaniu sprawy przedterminowego rozwiązania umów użytkowania wieczystego należy przyjąć, że organy administracyjne orzekające ponownie w sprawie rozwiązania umowy użytkowania wieczystego nieruchomości - części działki ewidencyjnej nr "1", położonej w K. przy ul. Z., trafnie uznały, że postępowanie to stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. i umorzyły to postępowanie. Nie jest przy tym zasadny, podniesiony w skardze zarzut, że organy administracji publicznej prowadząc ponownie postępowanie w sprawie nie zastosowały się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 10.06.1999 r., sygn. akt II SA/Kr 2084/97 i nie wykonały zawartych w tym wyroku wytycznych co do dalszego postępowania w sprawie. Wprawdzie art. 30 ustawy z 11.05.1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, póz. 368 ze zm.) - pod rządami której orzekały w sprawie ponownie organy administracji publicznej - zawierał regulację węższą w porównaniu z odpowiadającym mu w postępowaniu cywilnym przepisem art. 386 § 6 k.p.c. Brak w nim było mianowicie stwierdzenia, że dokonana przez sąd administracyjny ocena prawna nie ma mocy wiążącej w przypadku, gdy po jej wyrażeniu nastąpiła zmiana ustawy. Brak takiego zastrzeżenia nie może prowadzić do przyjęcia innych granic związania oceną prawną sądu administracyjnego niż granice związania oceną prawną zawartą w wyroku sądu odwoławczego w postępowaniu cywilnym. Zawsze bowiem zmiana stanu prawnego będzie powodowała konieczność dokonania przez organ administracji publicznej nowych, samodzielnych ocen prawnych określonego stanu faktycznego. Teza ta nie budziła i nie budzi wątpliwości w literaturze T. Woś [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 365). Również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego przyjmuje się powszechnie, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ administracji publicznej w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd i organ, jeżeli ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu nie zostanie uchylona w prawem określonym trybie i o ile nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie (por. m. in. wyrok NSA-OZ w Poznaniu z 16.10.1997 r., I SA/Po 263/97, LEX nr 30884; wyrok SN z 25.02.1998 r., III RN 130/97, OSNAP 1999, nr l, póz. 2 z glosą aprobującą B. Adamiak: OSP 1999, nr 5, póz. 101; wyrok NSA z 29.07.1999 r., IV SA 1177/97, LEX nr 47301; wyrok NSA z 8.12.2000r., IV SA 2295/98, LEX nr 53401; wyrok NSA z 6.09.2001 r., III SA 3377/00, LEX nr 54000 i wyrok NSA-OZ w Rzeszowie z 1.10.2001 r., SA/Rz 434/00, Palestra 2002, nr 9-10, s. 199). Mając na uwadze powyższe ustalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., orzekł jak w sentencji wyroku.