II SA/Bk 711/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko, sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Protokolant Marta Lawda, po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi I. S., S. W. oraz H. O. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie odmowy wypłacenia zwaloryzowanego odszkodowania i umorzenie postępowania administracyjnego. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Wojewody P. na rzecz I. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Starosta Powiatowy B. P., decyzją z dnia [...].08.2004 r., działając na podstawie art. 132 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ze zm.), odmówił S. W., I. S. i H. O. wypłacenia zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego ostateczną decyzją Wojewody B. z dnia [...].12.1982 r., za przejętą na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość o pow. [...] m2 położoną w B. P. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził: W/w nieruchomość, została przejęta na rzecz Skarbu Państwa (pod budownictwo jednorodzinne) w 1980 roku. Decyzją z [...].12.1982 r. Wojewoda B. ustalił odszkodowanie za grunt o pow. [...] m2 i decyzja ta, po rozpatrzeniu odwołań przez wyższe informacje, stała się prawomocna. Pozostała, niniejszym postępowaniem, do ustalenia sporna kwestia wypłaty i pobrania przez strony odszkodowania za nieruchomość o pow. [...] m2. Zebrany materiał dowodowy wskazuje na to, zdaniem organu, iż odszkodowanie za grunt zostało wypłacone i pobrane przez S. i O. W. w październiku 1983 r. Aczkolwiek organ nie dysponował z uwagi na wpływ czasu bezpośrednim pokwitowaniem przyjęcia pieniędzy przez byłych właścicieli gruntu, to okoliczność tę ustalił na podstawie pisma Urzędu Miejskiego w B. P. z października 1983 r. nr [...] skierowanym do Wojewódzkiego Zarządu Gospodarki i Budownictwa Komunalnego, faktu nie złożenia świadczenia do depozytu sądowego, zeznań I. S. i S. W. na okoliczność otrzymania informacji z Banku PKO o potrzebie zgłoszenia się po odbiór pieniędzy, zeznań byłych pracowników Urzędu Miejskiego w B. P. E. W., W. L. i I. K. mówiących o odręcznej notatce świadczącej o przekazaniu w dniu 26.09.1983 r. pieniędzy na konto bankowe PKO byłych właścicieli. I. S. i S. W. złożyli odwołanie od decyzji Starosty B. nie godząc się z ustaleniem organu, że nastąpiła wypłata odszkodowania, za wywłaszczoną nieruchomość. Twierdzili, iż na tę okoliczność nie ma dowodów, a kwota pieniężna nie została przyjęta przez O. i S. W., gdyż była bardzo niska. Decyzją z dnia [...].09.2004 r. o nr [...] Wojewoda P., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 kpa oraz art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uchylił decyzję organu I instancji w całości i umorzył postępowanie w sprawie. Nie wdając się w merytoryczną ocenę zasadności decyzji organu I instancji, Wojewoda P. stwierdził, co następuje: Z dniem 22.09.2004 r. weszła w życie nowelizacja ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami, która w sposób istotny, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, zmieniła treść art. 132. Zgodnie z art. 132 ust. 3 waloryzacji odszkodowania ustalonego w decyzji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Organem tym – w myśl art. 4 pkt 9 – będzie starosta w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa oraz organ wykonawczy gminy, powiatu i województwa w odniesieniu do nieruchomości stanowiących odpowiednio własność gminy, powiatu i województwa. Grunt, którego sprawa dotyczy jest własnością Gminy B. P. i ta gmina jest właściwa do wypłaty i zwaloryzowania odszkodowania. Ponieważ zmienił się stan prawny po wydaniu decyzji przez organ I instancji w kwestii właściwości, to Wojewoda P. uznał się za organ niewłaściwy do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W skardze, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku I. S., S. W. i H. O. wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem skarżących, art. 132 ust. 3 w/w ustawy przed nowelizacją, zaś ust. 5 art. 132 po nowelizacji wskazują starostę, jako organ właściwy do wypłaty odszkodowania, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, co miało miejsce w niniejszej sprawie. W przekonaniu skarżących, błąd w rozumieniu organu odwoławczego polega na tym, że została pominięta treść art. 132 ust. 5, który wskazuje organ zobowiązany do wypłaty odszkodowania a niesłusznie odniesiono się do art. 4 pkt 9 ustawy. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie. Odpowiadając na zarzuty skargi stwierdził, iż sporna nieruchomość wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa, stała się własnością Gminy Miejskiej B. P. na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10.05.1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 32, poz. 191). Stąd też zobowiązaną do wypłacenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomości będzie w/w Gmina, a nie Starosta B. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd, rozpoznając sprawę, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższą zasadą w sprawie niniejszej, Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa z przyczyn nie tylko wskazanych w treści skargi. Na wstępie Sąd zwraca uwagę, iż organ II instancji rozpoznał odwołanie trzech osób odwołujących się od decyzji Starosty B. z dnia [...].08.2004 r. w sytuacji, gdy odwołanie podpisały tylko dwie osoby: S. I. i S. W. H. O. nie podpisała odwołania i nie została wezwana do uzupełnienia tego braku, co jest równoznaczne z brakiem wniesienia przez nią odwołania (art. 140 w związku z art. 63 § 2 kpa). Uchybienie powyższe nie jest jednakże w tym momencie, wskutek specyficznego obrotu sprawy, na tyle istotne, by mogło mieć wpływy na wynik postępowania. Decyzją z dnia [...].09.2004 r. Wojewoda P. nie rozpatrzył merytorycznie sprawy, lecz z mocy art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie. Przyczyną takiej decyzji, o charakterze proceduralnym, stało się wejście w życie z dniem 22.09.2004 r. nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami, która zmieniła, zdaniem Wojewody, przepisy o właściwości organu zobowiązanego do waloryzacji odszkodowania ustalonego ostateczną decyzją. O ile można zgodzić się ze stanowiskiem Wojewody P., iż wydanie decyzji merytorycznej przez organ właściwy prowadziłaby do nieważności decyzji w świetle art. 156 § 1 pkt 1 kpa, to trudno zgodzić się z definitywnym zakończeniem postępowania poprzez jego umorzenie. Postępowanie, bowiem, umarza się wówczas, gdy zachodzi przesłanka bezprzedmiotowości (art. 105 § 1 kpa). Przesłanka bezprzedmiotowości zachodzi wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, to brak przedmiotu postępowania, której nie można utożsamiać, z wynikającą z przepisów prawnych, zmianą o właściwości organu innego aczkolwiek administracyjnego władnego do załatwienia sprawy. W takiej sytuacji, jeżeli organ odwoławczy uznał Starostę B. za niewłaściwego do rozpatrzenia sprawy (chociaż był nim niewątpliwie w dacie wydania decyzji), to winien, umarzając postępowanie, przekazać sprawę organowi właściwemu na podstawie art. 65 § 1 kpa. Pozostawienie stron w punkcie wyjścia, po kilkuletnim prowadzeniu sprawy przez organy właściwe, byłoby sprzeczne z zasadami wynikającymi z art. 7, 8 i 12 kpa. Odnosząc się, natomiast, do zarzutu skargi, iż organ odwoławczy pominął zastosowanie art., 132 ust. 5 ustawy z dnia 21,08,1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. nr 46, poz. 543 z 2000 r. z późn. zm.), to przyznać należy rację skarżącym, iż interpretacja tego przepisu nie została rozważona przez organ. Organ winien, w celu uniknięcia zbyt pochopnego przekazania sprawy organowi innemu, raz jeszcze dokonać analizy przepisu art. 132 ustawy o gospodarce nieruchomościami obowiązującego przed nowelizacją tj. przed 22.09.2004 r. i po nowelizacji, przed kątem właściwości organu zobowiązanego do waloryzacji odszkodowania i jego zapłaty za nieruchomość wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa. Mając na względzie powyższe okoliczność orzeczono, jak w sentencji na mocy art. 145 § 1 pkt. C, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270).