II SA/Wa 212/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Asesor WSA Joanna Kube, Asesor WSA Janusz Walawski (spr.), Protokolant Joanna Ukalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi K.D. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska oddala skargę [...]Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w R. decyzją nr [...]z dnia [...] listopada 2003 r. odwołał z dniem [...] listopada 2003 r. K.D. ze stanowiska zastępcy Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w S.. Decyzja została wydana na podstawie art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz.1230 z późn. zm.). W uzasadnieniu organ podał, że zastępca Komendanta Powiatowego PSP wykonuje zadania powierzone przez Komendanta Powiatowego PSP. Z istoty zastępstwa wynikają obowiązki wykonywania zadań określonych w art. 13 ust. 4 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Stanowisko zastępcy jest tym, na którym przede wszystkim dużą rolę odgrywa zaufanie i umiejętność współpracy z bezpośrednim przełożonym i podwładnymi. Zastępca Komendanta Powiatowego PSP wchodzi w skład ścisłego kierownictwa służbowego Komendy Powiatowej. W dniu [...] września 2003 r. Komendant Powiatowy PSP w S. wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego PSP w R. z wnioskiem o odwołanie K.D. z zajmowanego stanowiska. Podczas prowadzonego postępowania ustalono, że strażak jest członkiem [...] i został wskazany tę organizację jako korzystający z ochrony przewidzianej w ustawie z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 z późn. zm.). W ocenie organu, zastępca Komendanta Powiatowego PSP nie podlega ochronie, gdyż ochrona przewidziana w art. 32 ust. 1 tej ustawy nie przysługuje członkom organizacji związkowej, którzy m.in. wykonują za pracodawcę (organ) czynności w sprawach "z zakresu prawa pracy". Ponadto pomiędzy Komendantem PSP w S., a jego zastępcą zaistniała sytuacja konfliktowa, która spowodowała utratę zaufania w relacji przełożony - podwładny. Tolerowanie takiego stanu przez dłuższy czas mogłoby doprowadzić do naruszenia dyscypliny służby, a w konsekwencji do obniżenia bezpieczeństwa na terenie powiatu. Dodac należy, że zastepca Komendanta, reprezentując organizację związkową na zewnątrz i składając skargi na działalność swojego przełożonego, podważa jego autorytet jako organu, który z racji zajmowanego stanowiska również reprezentuje. Od powyżej określonej decyzji, w dniu 2 grudnia 2003r., strażak złożył odwołanie do [...] Komendanta Wojewódzkiego PSP w R., w którym wniósł o uchylenie decyzji w całości lub o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu odwołania stwierdził m.in., że organ błędnie uznał, iż nie korzysta on z ochrony jako członek zakładowej organizacji związkowej strażaków. Wskazał ponadto, że uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji jest ogólnikowe i organ przekroczył granice uznania administracyjnego. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej, po rozpatrzeniu odwołania strażaka, decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...]uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie daty odwołania ze stanowiska ([...] listopada 2003 r.) i ustalił nową datę odwołania na dzień [...] grudnia 2003 r. oraz w pozostałej części utrzymał ją w mocy. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji w zasadniczej części powtórzył argumenty organu pierwszej instancji, a ponadto podniósł, że zgodnie z art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o związkach zawodowych, zarząd związku zawodowego w formie uchwał wskazuje członków związku upoważnionych do reprezentowania organizacji wobec pracodawcy. W niniejszej sprawie brak jest stosownej uchwały, a jest tylko pismo przewodniczącego zakładowej organizacji związkowej. Strażak utracił zaufanie przełożonego, a odwołanie go z zajmowanego stanowiska nie jest wynikiem postępowania dyscyplinarnego, gdzie trzeba udowodnić winę. Do odwołania z zajmowanego stanowiska wystarczy przekonanie przełożonego o braku możliwości dobrej współpracy z podwładnym. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi złożonej przez pełnomocnika strażaka do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą zaskarżył w całości, zarzucając naruszenie zasad postępowania administracyjnego, w szczególności wskazanych w art. 7, 10, 77, 107 i 138 kpa oraz naruszenie art. 13 i art. 58 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej w związku z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W dalszej części skargi przedstawił argumenty na potwierdzenie swoich zarzutów dotyczących naruszenia prawa procesowego i materialnego. Wniósł o uchylenie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniach obu decyzji oraz wyczerpująco odniósł się do zarzutów przedstawionych w skardze. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do art. 1 § 2 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. W rozpatrywanej sprawie kluczową kwestią, którą należało rozstrzygnąć, było to, czy organ, wydając decyzję na podstawie art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1230 z późn. zm.) o odwołaniu skarżącego z zajmowanego stanowiska, nie naruszył przepisów prawa materialnego oraz procesowego, a w szczególności, czy dopełnił obowiązku określonego w art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 z późn. zm.). Zgodnie z art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1230 z późn. zm.) zastępców komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej powołuje spośród oficerów lub aspirantów Państwowej Straży Pożarnej i odwołuje komendant wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej na wniosek komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej. Z tego przepisu, jak również z innych przepisów ustawy, nie wynika, że organ dokonujący odwołania z zajmowanego stanowiska jest ograniczony w swojej decyzji jakimikolwiek kryteriami czasowymi czy też przyczynowymi. Tym samym strażak powołany na stanowisko może być w każdym czasie z tego stanowiska odwołany przez organ, który go powołał. Organ, działając na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest jednak zobowiązany do przestrzegania zasady określonej w art. 7 kpa, tzn. załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, poprzez podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W rozpoznawanej sprawie decyzja o odwołaniu skarżącego z zajmowanego stanowiska została wydana przez właściwy organ, po złożeniu wniosku, o którym mowa w art. 13 ust. 3 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej Stwierdzić należy, że zarzut skarżącego dotyczący naruszenia przez organ art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 z późn. zm.) jest niezasadny, pomimo że skarżący niewątpliwie jest członkiem zakładowej organizacji związkowej. Art. 58 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1230 z późn. zm.) stanowi, że strażacy mogą się zrzeszać w związkach zawodowych na zasadach określonych w ustawie o związkach zawodowych. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 z późn. zm.) do praw związkowych funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej i Służby Więziennej oraz strażaków Państwowej Straży Pożarnej, a także pracowników Najwyżej Izby Kontroli stosuje się odpowiednio przepisy niniejszej ustawy z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z odrębnych ustaw. Na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy pracodawca, bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej, nie może: 1) wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z imiennie wskazanym uchwałą zarządu jego członkiem lub z innym pracownikiem będącym członkiem danej zakładowej organizacji związkowej, upoważnionym do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy, 2) zmienić jednostronnie warunków pracy lub płacy na niekorzyść pracownika, o którym mowa w pkt. 1 - z wyjątkiem, gdy dopuszczają to odrębne przepisy. Podkreślenia wymaga, że użyty w tym przepisie termin "odpowiednio" oznacza, że przepisy ustawy o związkach zawodowych nie w każdej sytuacji znajdują zastosowanie. Do sytuacji takiej, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, należy niniejsza sprawa, w której stosunek służbowy skarżącego został nawiązany w wyniku powołania na stanowisko kierownicze (funkcyjne) w administracji państwowej. Specyfika regulacji prawnej stosunku służbowego z powołania w formacjach mundurowych, z oczywistych powodów, wyklucza możliwość bezpośredniego stosowania art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o związkach zawodowych do ochrony funkcjonariusza (strażaka) będącego działaczem związkowym, przed decyzją przełożonego o odwołaniu z zajmowanego stanowiska, co w konsekwencji prowadzi do zmiany warunków pracy i płacy. Stosowanie bowiem wprost tego przepisu doprowadziłoby do sytuacji, w której z ochrony związkowej korzystaliby funkcjonariusze stanowiący kadrę kierowniczą w rozumieniu art. 32 ust. 5 ustawy o związkach zawodowych. Zgodnie z art. 10 tej ustawy, zasady członkostwa w związku zawodowym oraz sprawowanie funkcji związkowych ustalają statuty i uchwały statutowych organów związkowych. Na uwagę zasługuje fakt, iż w dniu wydania zaskarżonej decyzji obowiązywał tekst jednolity statutu "S." po poprawkach przyjętych uchwałą nr [...] przez [...] Krajowy Zjazd Delagatów "S." z dnia [...] października 2001 r., który w § 9 pkt 7 lit. "b" określał zakaz łączenia funkcji związkowych z kierowniczym stanowiskiem w administracji państwowej. W § 12 pkt 1 statutu na członków Związku został nałożony obowiązek przestrzegania jego postanowień. Nie ulega wątpliwości, że skarżący z nałożonego obowiązku nie wywiązał się, gdyż pomimo zakazu łączenia funkcji związkowej z kierowniczym stanowiskiem w administracji państwowej, nie dokonał wyboru pomiędzy kontynuowaniem działalności związkowej, a pełnieniem służby na rzecz administracji państwowej. W tym stanie rzeczy należało uznać, że organ, wydając zaskarżoną decyzję, również w zakresie art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o związkach zawodowych prawa nie naruszył, gdyż przewidziana tym przepisem ochrona nie przysługiwała skarżącemu i organ, wydając zaskarżoną decyzję, nie był zobowiązany do uzyskania zgody zakładowej organizacji związkowej, której członkiem był i jest skarżący. Ponadto na szczególne podkreślenie zasługuje fakt, że zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o związkach zawodowych, związek zawodowy jest dobrowolną i samorządową organizacją ludzi pracy, powołaną do reprezentowania i obrony ich praw, interesów zawodowych i socjalnych i jest niezależny w swojej działalności statutowej od pracodawców, administracji państwowej i samorządu terytorialnego oraz od innych organizacji. Nie budzi zatem wątpliwości, iż dopuszczenie do możliwości łączenia funkcji w związku zawodowym ze stanowiskami w administracji państwowej doprowadziłoby do oczywistej sprzeczności z zasadami określonymi tym przepisem prawa. Z wyżej wymienionych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza i na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.