II SA/Po 4399/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek (spr.) Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Asesor sąd. Karol Pawlicki Protokolant Sekr. sąd. Katarzyna Bela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 kwietnia 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi Z.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2001 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego; uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2001 r. Nr [...], określa, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, I. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej tytułem zwrotu kosztów sądowych kwotę 10,- zł. /-/ K. Pawlicki /-/ St. Małek /-/ J. Szaniecka II SA/Po 4399/01 UZASADNIENIE Starosta Powiatowy decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. zatwierdził projekt budowlany i wydał Z.K. pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budynku gospodarczego na działce w miejscowości Z. gm. K. (nr geod. [...]). Wojewoda decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r. na skutek odwołania T. i Z.P. (właścicieli sąsiedniej nieruchomości) uchylił powyższą decyzję i umorzył postępowanie. Rozstrzygnięcie oparte zostało na ustaleniu, iż budowa obu obiektów została rozpoczęta na podstawie nie ostatecznej decyzji organu pierwszej instancji. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2001 r. na podstawie przepisu art. 48 ustawy Prawo budowlane (Dz.U. z 1994 r. Nr 89 poz. 414 z zm.) nakazał Z.K. rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy [...] m2. Ustalono, na podstawie dowodu z oględzin przeprowadzonych [...] kwietnia 2001 r., iż Z.K. rozpoczęła [...] marca 2001 r. budowę budynku gospodarczego. Stan zaawansowania budowy określono jako "surowy" (bez konstrukcji dachu i pokrycia dachowego). Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, iż obiekt jest samowolą budowlaną. Z.K. rozpoczęła bowiem budowę na podstawie decyzji o pozwoleniu, która nie była ostateczną, a w wyniku odwołania zainteresowanej strony decyzja ta została uchylona i postępowanie zostało umorzone. Zdaniem Inspektora powyższe okoliczności uzasadniają zastosowanie przepisu art. 48 prawa budowlanego. Z.K. wniosła odwołanie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Podała, iż sytuacja życiowa zmusiła ją do szybkiego rozpoczęcia budowy domu jednorodzinnego i budynku gospodarczego. Została bowiem w roku 2000 wywłaszczona z budynków, które zajmowała w miejscowości S. z obowiązkiem ich opuszczenia w określonej dacie. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną zaskarżonej decyzji. Podkreślono, że budowa rozpoczęta została samowolnie, gdyż zgodnie z art. 28 prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Z.K. wniosła skargę, domagając się uchylenia zaskarżonych decyzji. Skarżąca przedstawiła swoją trudną sytuację życiową związaną z wywłaszczeniem na rzecz Kopalni Węgla Brunatnego z dotychczasowego gospodarstwa rolnego. Podkreśliła, iż rozebrała już rozpoczętą budowę budynku mieszkalnego. Nie ma jednakże środków na rozbiórkę budynku gospodarczego. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji. Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Bezsporne jest, że przedmiotowy budynek gospodarczy jest obiektem budowlanym (art. 3 pkt 1a), którego budowa wymagała pozwolenia, o którym mowa w art. 28 i 29 ustawy Prawo budowlane (Dz.U. z 1994 r. Nr 89 poz. 414 z zm.). Przepis art. 48, który jest materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia stanowi, iż organ administracji nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, iż warunkiem wydania decyzji jest brak wymaganego pozwolenia na budowę. Ustawodawca użył tu określenia "bez wymaganego pozwolenia na budowę" a nie "bez ostatecznego pozwolenia". Wskazany przepis ze względu na swą prewencyjną funkcję oraz represyjny charakter nie może być interpretowany rozszerzająco. Celem tej regulacji jest ograniczenie "samowoli budowlanej" i doprowadzenie do likwidacji stanu niezgodnego z prawem. Podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, iż stosownie do art. 28 roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Jednakże ani literalne brzmienie powołanego art. 48 ani cel tego przepisu nie dają podstawy do objęcia jego dyspozycją każdego naruszenia przez inwestora art. 28. Skoro zatem skarżąca rozpoczęła budowę, dysponując nieostateczną decyzją o pozwoleniu (decyzja z [...] lutego 2001 r.), to brak było podstaw prawnych do wydania decyzji o rozbiórce (por. wyrok NSA z 5 września 2001 SA/Sz 2652/00 i z 21 marca 2001 IV SA 241/99). Wskazać należy na odmienność sytuacji inwestora, który posiada decyzję o pozwoleniu na budowę aczkolwiek nieostateczną a inwestorem, który w ogóle nie wystąpił do właściwego organu o udzielenie mu pozwolenia na budowę. Przepis art. 48, jak wynika z jego literalnego brzmienia, dotyczy wyłącznie sytuacji kiedy inwestor podejmuje roboty budowlane bez wymaganego pozwolenia. Wykonywanie tych robót w innej sytuacji, w tym także na podstawie nieostatecznej decyzji o pozwoleniu uzasadnia zastosowanie przepisu art. 50 i art. 51 prawa budowlanego. Z tych to powodów orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 ustawy Przepisy wprowadzające .... (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1271) jak w punkcie I-ym sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II-im sentencji wynika z art. 152. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ K. Pawlicki /-/ St. Małek /-/ J. Szaniecka K.B.