GSK 963/04

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Jerzy Sulimierski Sędziowie NSA - Czesława Socha - Halina Wojtachnio (spr.) Protokolant - Aleksandra Kuc po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2004 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. K., E. A., P. K. – byłych wspólników s.c. [...] w Legionowie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2004 r. sygn. akt V SA 2573/02 w sprawie ze skargi R. K., E. A. P. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2002 r. [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe - oddala skargę kasacyjną - Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 czerwca 2003 r. sygn. akt V SA 2573/02, w sprawie ze skargi R. K., E. A., P. K. - byłych wspólników "[...]" s.c. w Legionowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w zakresie klasyfikacji taryfowej, stawki celnej i kwoty cła od importowanych kwiatów ciętych - oddalił skargę. Wyrok ten był prawomocny. W dniu 25 sierpnia 2003 r. R. K., E. A. i P. K. złożyli skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu wydanym w dniu 11 czerwca 2003 r., wskazując jako podstawę prawną skargi art. 409 K.p.c. w związku z art. 58 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). W skardze zarzucili wyrokowi: pominięcie faktu, iż w postępowaniu celnym nie uwzględniono jako strony Mazowieckiej Agencji Celnej, która zgłaszała towar do odprawy celnej; że w przedmiotowej sprawie rozstrzygał w obu instancjach ten sam organ administracji publicznej (decyzja została wydana przez tę samą osobę); błędne uznanie przez organy celne, że strona podczas dokonywania odprawy celnej nie dopełniła należytej staranności w podawaniu danych, konsekwencją czego było niezasadne obciążenie skarżących odsetkami wyrównawczymi, które kwotowo nie zostały wyliczone. Postanowieniem z dnia 27 listopada 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga została wniesiona w terminie i opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, tj. art. 403 § 2 i art. 407 K.p.c. w związku z art. 58 i art. 59 powołanej ustawy z dnia 11 maja 1995 r. i postanowił wyznaczyć w sprawie rozprawę. W piśmie procesowym złożonym w dniu 28 stycznia 2004 r. w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie wnoszący skargę o wznowienie postępowania ponowili dotychczasowe zarzuty i argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 lutego 2004 r., wydanym na rozprawie, odrzucił skargę o wznowienie postępowania. Sąd orzekający w pierwszej instancji stwierdził, że skarga nie opiera się na ustawowej, restytucyjnej podstawie wznowienia postępowania, określonej w art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, zwanej dalej ustawą procesową). Sąd stwierdził, że samo sformułowanie w skardze o wznowienie postępowania zarzutów w sposób odpowiadający ustawowo określonym podstawom, które uzasadniają wznowienie postępowania nie oznacza, że skarga opiera się na takiej podstawie, jeżeli sąd na rozprawie stwierdzi, że przytoczone zarzuty okazały się bezzasadne. Skarżący nie wskazali żadnej okoliczności faktycznej lub środka dowodowego, które istniały w dacie wyroku z dnia 11 czerwca 2003 r., a z których nie mogli skorzystać w prawomocnie zakończonym postępowaniu sądowym. Wyszczególnione w skardze okoliczności faktyczne zostały w poprzednim postępowaniu powołane przez stronę, a zatem były jej znane. Były ponadto przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, co znalazło swoje odbicie w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 czerwca 2003 r. W skardze kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2004 r. R. K., E. A., P. K., reprezentowani przez radcę prawnego J. Z., zarzucili naruszenie zasad postępowania, a w szczególności art. 281 ustawy procesowej, które w ocenie skarżących stanowi uchybienie mające znaczenie dla przedmiotu objętego rozpoznawanym przez Sąd wnioskiem stron i stanowi podstawę kasacji z art. 174 pkt 2 ustawy procesowej. Formułując ten zarzut, skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia bądź jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie; o połączenie rozpoznania przedmiotowej skargi kasacyjnej z rozpoznaniem sprawy ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2002 r. nr [...] W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wywodzą, że odrzucając skargę o wznowienie Sąd pierwszej instancji, pomimo wskazania przez strony istnienia orzeczeń tego samego Sądu, który uznał wniesione skargi za zasadne, a które dotyczyły tego samego stanu faktycznego i prawnego, nie podjął się rozpoznania sprawy w trybie art. 281 ustawy procesowej, co stanowi pozbawienie stron dochodzenia swoich praw w świetle istniejących prawomocnych orzeczeń Sądu. Skarżący wskazują na wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroków: z dnia 19 stycznia 2004 r. o sygn. akt V SA: 2047/02, 2150/02, 2574/02; z dnia 21 stycznia 2004 r. o sygn. akt V SA 2040/02 i 2042/02; z dnia 29 stycznia 2004 r. o sygn. akt V SA 2044/02 i 2045/02, w których to Sąd uznał skargi strony za zasadne i uchylił decyzje organów celnych. Skargi wniesione w tych sprawach dotyczyły tego samego przedmiotu sporu i tego samego stanu faktycznego oraz prawnego. Taki stan, zdaniem skarżących, powoduje, że w sprawach tożsamych, co objęta skargą o wznowienie postępowania, istnieją w obrocie prawnym dwa różne wyroki Sądu, tj. z dnia 11 czerwca 2003 r., którym Sąd "odrzucił skargę", przy czym nie bez znaczenia pozostaje uznanie przez Sąd za zgodne z prawem działania organu celnego naruszającego zasady określone w art. 65 § 4 pkt 2 ustawy Kodeks celny i art. 210 § 4 w związku z art. 235 Ordynacji podatkowej. W kolejnych wyżej podanych sprawach oraz innych uznał działanie organu celnego za niewłaściwe i niezgodne z prawem. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Warszawie wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że powołane w skardze wyroki nie mogły stanowić podstawy do wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 11 czerwca 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw. Zgodnie z art. 174 pkt 2 ustawy procesowej skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na tę podstawę skargi kasacyjnej powołali się skarżący. Odnosząc się do podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia w zaskarżonym postanowieniu art. 281 (zdanie drugie) ustawy procesowej wskazać należy, że stosownie do tego przepisu sąd na rozprawie rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek (skargę), jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Natomiast z treści regulacji zawartej w art. 280 § l tej ustawy wynika, że sąd (po wniesieniu skargi kasacyjnej) bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Skarga ta bowiem powinna spełniać prawnie określone wymogi formalne, a mianowicie zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia (art. 279 ustawy). Powyższe regulacje prawne uprawniają do wyróżnienia dwóch faz badania kwestii dopuszczalności wznowienia. W pierwszej wstępnej fazie sąd na posiedzeniu niejawnym bada, czy skarga została wniesiona w terminie oraz czy opiera się na ustawowej przyczynie wznowienia. Sąd ogranicza się w tym wypadku tylko do badania dopuszczalności i wynik tej oceny prowadzi bądź do odrzucenia skargi, jeżeli brak jest przyczyn wznowienia, bądź do wydania postanowienia o dopuszczalności wznowienia, jeżeli uzna, że przyczyny te istnieją i do skierowania skargi do rozpoznania na rozprawie. W drugiej fazie badania skargi (na rozprawie) sąd bada powtórnie kwestię dopuszczalności wznowienia, a więc czy zostały zachowane wymagania określone w art. 280 § l ustawy procesowej i w razie stwierdzenia, że brak jest ustawowej podstawy wznowienia albo niezachowania terminu do wniesienia skargi, rozstrzyga o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. Stwierdzić wobec tego należy, że prawo sądu do łącznego badania dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy, w rozumieniu art. 281 (zdanie drugie) ustawy procesowej, zależy od oceny sądu i może być zastosowane jedynie w przypadku, gdy sąd na rozprawie, badając ponownie dopuszczalność skargi restytucyjnej uzna, że zostały uprawdopodobnione przyczyny wskazujące na faktyczne jej oparcie na podstawie wznowienia. Negatywna ocena sądu dotycząca przyczyn wskazanych w skardze o wznowienie skutkuje rozstrzygnięciem o odrzuceniu skargi. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na rozprawie, po uprzednim badaniu skargi na posiedzeniu niejawnym zakończonym postanowieniem z dnia 27 listopada 2003 r. stwierdzającym, że skarga została wniesiona w terminie i wskazuje na ustawową przesłankę do jej wniesienia, co uzasadniało orzeczenie o wyznaczeniu rozprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekający na rozprawie Sąd pierwszej instancji trafnie rozstrzygnął, że sformułowane w skardze o wznowienie okoliczności nie stanowiły uzasadnienia do uznania, że skarga ta faktycznie opiera się na podstawie wznowienia określonej w art. 273 § 2 ustawy procesowej. Przepis ten uprawnia do zgłoszenia żądania wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Sąd kasacyjny podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu z dnia 16 lutego 2004 r., że samo sformułowanie w skardze o wznowienie postępowania zarzutów w sposób odpowiadający ustawowo określonym podstawom, które uzasadniają wznowienie postępowania nie oznacza, że skarga opiera się na takiej podstawie, jeżeli na rozprawie sąd stwierdzi, że przytoczone zarzuty okazały się bezzasadne. Badając skargę o wznowienie postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał oceny przyczyn, ze względu na które została złożona skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 11 czerwca 2003 r. i uznał, że przyczyny wskazane przez skarżących w skardze o wznowienie dają podstawę do przyjęcia, iż nie uprawdopodobnili oni okoliczności stwierdzających dopuszczalność wznowienia. W uzasadnieniu omawianego postanowienia Sąd wskazał powody, którymi się kierował rozstrzygając o uznaniu, że w skardze brak jest ustawowej podstawy wznowienia postępowania. Nie jest zasadne powołanie się w skardze kasacyjnej na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jako stanowiące przyczyny, które uzasadniały wznowienie postępowania. Takie żądanie kasacji mogłoby stanowić podstawę do wznowienia określoną w art. 273 § 3 ustawy procesowej. Jednakże ta norma prawna, jak to wyżej omówiono, nie stanowiła podstawy orzeczenia Sądu pierwszej instancji, a to oznacza, że w tej mierze skarga kasacyjna została oparta na zarzucie naruszenia przepisu prawa materialnego, którego sąd nie zastosował, (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2004 r. OSK 121/04 publ. w ONSA i WSA nr 1(1) 2004 r. poz. 11). Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 276 ustawy procesowej skargę oddalił, uznając że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw.