II SA/Bk 684/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Anna Bazydło, po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi T.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2004 r. Nr [...] w przedmiocie przekazania do ponownego rozpoznania sprawy dotyczącej zasiłku okresowego oddala skargę.- Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B., powołując się na przepisy art. 38 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 8 ust 1 pkt 3 i 147 ust 1 pkt 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zmianami) orzekł o przyznaniu skarżącej T.J. zasiłku okresowego na czas od 1 lipca 2004 r. do 30 września 2004 r. w kwotach: za lipiec 2004 r. w kwocie 82,36 złotych, za sierpień 2004 r. w kwocie 69.92 złotych i za wrzesień 2004 r. w kwocie 82,36 złotych. Organ wskazał, iż rodzina wnioskodawczyni znajduje się w trudnej sytuacji życiowej z powodu bezrobocia, uzasadniającej przyznanie zasiłku okresowego. Dochód rodziny skarżącej wyniósł w czerwcu 2004 r. – 82,92 złotych a w lipcu 2004 r. – 165,84 złotych i nie przekroczył kwoty 632 złote, stanowiącej ustawowe kryterium dochodowe rodziny uprawniające do uzyskania zasiłku okresowego. Zgodnie z art. 147 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej minimalna wysokość zasiłku okresowego w roku 2004 w przypadku rodziny wynosi 15 % różnicy między kryterium dochodowym ustawowym rodziny a dochodem własnym rodziny ubiegającej się o pomoc. Stąd organ, powołując się na ten przepis, orzekł o przyznaniu zasiłku okresowego w minimalnej kwocie stanowiącej 15 % różnicy między sumą 632 złote o dochodem własnym rodziny skarżącej w miesiącach poprzedzających miesiące, za które przyznano zasiłek okresowy. W odwołaniu od tej decyzji T.J. zakwestionowała ustalenie dochodu jej rodziny stwierdzając, iż jest to dochód zerowy albowiem niedopuszczalne było uznanie za dochód dodatku mieszkaniowego oraz podniosła zarzut niedopuszczalnego obniżenia zasiłku okresowego do 15 % różnicy między kryterium dochodowym ustawowym a dochodem własnym w sytuacji gdy art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej mówi o kwocie zasiłku okresowego w wysokości całej różnicy między kryterium dochodowym a dochodem własnym, co w jej przypadku – przy dochodzie własnym zerowym – daje kwotę zasiłku okresowego – 632 złote. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpoznaniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] września 2004 r. orzekło o uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Kolegium uznało za prawidłowe ustalenie przez organ I instancji dochodu własnego rodziny skarżącej poprzez uznanie za ten dochód kwoty otrzymywanego dodatku mieszkaniowego, jak również uznało za zgodną co do zasady z ustawą o pomocy społecznej (art. 147 ust. 1) możliwość przyznania w roku 2004 zasiłku okresowego w kwocie stanowiącej 15 % różnicy między kryterium dochodowym ustawowym a dochodem własnym rodziny ubiegającej się o pomoc. Tym niemniej kolegium stwierdziło, iż ustawa o pomocy społecznej określa minimalną i maksymalną wysokość zasiłku, natomiast o konkretnej kwocie zasiłku orzeka organ, który przyznając konkretną kwotę winien wyjaśnić czym się kierował. Znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy nie dostarcza zaś informacji czym się kierował organ ustalając 3 – miesięczny okres świadczenia pomocy, jak również wysokość świadczenia. Żadnych informacji w tym względzie nie zawiera także uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Takie postępowanie organu należy uznać za wykraczające poza granice uznania administracyjnego i noszące cechy dowolności. Powyższe uzasadniało uchylenie decyzji I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Na powyższą decyzję kasacyjną skargę do sądu administracyjnego wywiodła wnioskodawczyni T.J. podtrzymując zarzut nieprawidłowego przypisania, iż jej rodzina dysponowała dochodem własnym. Zdaniem skarżącej dodatek mieszkaniowy jest świadczeniem socjalnym wobec czego nie powinien być wliczany do dochodu. Skarżąca podtrzymała też zarzut naruszenia przepisów ustawy o pomocy społecznej poprzez zastosowanie art. 147 ust. 1. Skarżąca stwierdziła, że przepis ten mówi o należnych dotacjach dla gminy zaś wysokość zasiłku okresowego przewiduje wyłącznie art. 38 ustawy o pomocy społecznej, który za minimalną kwotę zasiłku okresowego uznaje 50 % różnicy między ustawowym kryterium dochodowym a dochodem własnym strony ubiegającej się o taki zasiłek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył co, następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Przede wszystkim zauważyć należy, iż zaskarżona decyzja wcale nie przesądziła o wysokości zasiłku okresowego na rzecz skarżącej. Kolegium uwzględniło bowiem odwołanie skarżącej od decyzji pierwszoinstancyjnej i zaleciło organowi I instancji powtórne rozważenie zarówno wysokość zasiłku okresowego, jak i okresu na jaki należałoby go przyznać. Wskazało przy tym, iż przyznając konkretną kwotę zasiłku okresowego na konkretny przedział czasu, organ I instancji winien szczegółowo wyjaśnić przyczyny, dla których tak postąpił. Takiego uzasadnienia nie zawierały motywy decyzji z [...] sierpnia 2004 r. Dostrzegając powyższe uchybienie kolegium słusznie nakazało organowi I instancji powtórne rozpatrzenie sprawy. Powinność organu orzekającego starannego wyjaśnienia sprawy oraz przekonywającego uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia wynika z art. 107 § 3 kpa oraz z zasad ogólnych procedury administracyjnej takich jak zasada przekonywania (art. 11 kpa) i zasada czuwania nad interesem stron (art. 9 kpa). Jedynie należyte uzasadnienie decyzji pozwala na skontrolowanie podstaw i motywów rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy oraz właściwie służy zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 kpa). Szczególnie starannie winny być uzasadniane zwłaszcza decyzje uznaniowe a przyznanie konkretnej kwoty zasiłku okresowego, dla którego ustawodawca przewidział jedynie minimalną i maksymalną wysokość, pozostawione zostało uznaniu organu decyzyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. miało w sprawie niniejszej podstawy do stwierdzenia, iż uzasadnienie decyzji pierwszoinstancyjnej nie było pełne i zasadnie, działając w oparciu o art. 138 § 2 kpa, orzekło o uchyleniu tejże decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wobec twierdzeniom skarżącej, kolegium słusznie przy tym nie podważyło przyjęcia w sprawie minimalnej kwoty zasiłku okresowego jako 15 % różnicy między ustawowym kryterium dochodowym a dochodem własnym rodziny ubiegającej się o zasiłek okresowy. Przepis art. 38 ust. 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zmianami) określający minimalną kwotę zasiłku okresowego na 50 % różnicy między kryterium dochodowym ustawowym a dochodem własnym osoby bądź rodziny ubiegającej się o zasiłek okresowy, jest przepisem docelowym. W art. 147 ustawy, umieszczonym w rozdziale "Przepisy przejściowe i końcowe" ustawodawca wyraźnie bowiem zastrzegł, iż w latach 2004 – 2007 minimalna kwota zasiłków okresowych będzie niższa niż docelowa. I tak dla roku 2004 w art. 147 ust. 1 pkt 2 ustawodawca przewidział, iż minimalna wysokość zasiłku okresowego w przypadku rodziny stanowić ma 15 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny. Zatem wysokość zasiłków okresowych przeznaczonych rodzinie w roku 2004 wahać się może w przedziale od 15 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny do pełnej wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem własnym tej rodziny. Błędnie skarżąca upatruje w art. 147 ustawy o pomocy społecznej jedynie informacji o należnych dla gmin dotacjach na realizację zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, albowiem przepis ten wyraźnie w nagłówku ustępów 1, 2 i 3 stanowi o minimalnych wysokościach zasiłków okresowych w roku 2004 (ust. 1), 2005 (ust. 2) oraz 2006 i 2007 (ust. 3), natomiast dopiero w ustępach 4, 5 i 6 – tym informuje o celowym dotowaniu gmin na pokrycie wydatków na zasiłki okresowe przyznawanych w latach 2004 – 2006. Nie ma także racji skarżąca, iż do dochodu jej rodziny nie powinien być wliczany dodatek mieszkaniowy. To co nie podlega wliczeniu do dochodu ustalonego w myśl art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, zostało wymienione przez ustawodawcę w art. 8 ust. 4 tejże ustawy. W myśl tego przepisu do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jedynie jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego oraz wartości świadczeń w naturze. Dodatek mieszkaniowy nie stanowi zaś jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego ani nie jest świadczeniem w naturze, Rodzaje świadczeń socjalnych wymienia art. 36 ustawy o pomocy społecznej. Przyznawany na podstawie odrębnych przepisów dodatek mieszkaniowy do nich nie należy. Ustosunkowując się do podniesionej w skardze kwestii wyrównania zasiłku okresowego za okres od 1 maja do 30 czerwca 2004 r. Sąd zauważa, iż jako przedmiot skargi wniesionej do Sądu została wskazana przez skarżącą wyłącznie decyzja SKO w B. z dnia [...] września 2004 r. (Nr [...]) tj. ta która dotyczyła zasiłku okresowego za okres od 1 lipca do 30 września 204 r. Zasiłku okresowego za okres 1 maja do 30 czerwca 2004 r. dotyczyła decyzja organu I instancji z [...] maja 2004 r. (Nr [...]), w stosunku do której skarżąca spóźniła się z odwołaniem i SKO w B. postanowieniem z [...] września 2004 r. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania (Nr postanowienia: [...]). To postanowienie zaś nie zostało przez skarżącą wskazane jako przedmiot zaskarżenia i dlatego sąd nie może w tej kwestii się teraz wypowiedzieć. Mając powyższe na uwadze skargę oddalono (art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270).