II OSK 310/05

Sygn.akt II OSK 310 /05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 grudnia 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski, Sędziowie NSA Krystyna Borkowska, Barbara Gorczycka-Muszyńska (spr), Protokolant Maria Połowniak, po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2004 r. sygn. akt 7 IV SA 2983/03 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki ogrodzenia oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 grudnia 2004 r. po rozpoznaniu skargi M. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] nakazującą skarżącemu dokonanie rozbiórki samowolnie wybudowanego od strony ulicy [...] ogrodzenia działki nr ewid. 124 położonej w M. - uchylił zaskarżoną decyzję. Z uzasadnienia wyroku i z akt sprawy wynika, że postępowanie w sprawie dotyczącej wykonanego ogrodzenia wszczęte zostało na wniosek D. B., zawarty w piśmie skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu 19 sierpnia 2002 r. W piśmie tym, D. B. poruszyła szereg spraw dotyczących działek znajdujących się przy ul. [...], w tym m.in. sprawę ogrodzenia działki nr ewid. 124 podając, iż od kilku lat mieszkańcy zwracają się do Urzędu Miasta w [...] o wykonanie poszerzenia tej ulicy przewidzianego w planie zagospodarowania przestrzennego. Ulica bowiem ma szerokość około 2 m, u jej wylotu umieszczone są 3 słupy energetyczne i jeden słup telefoniczny. W 1999 r. właściciel działki nr ewid. 124 wykonał ogrodzenie "na linii planowanej ulicy" bez pozwolenia na budowę lub niezgodnie z tym pozwoleniem. Po wszczęciu postępowania na wniosek D. B., w dniu 10 października 2002 r. dokonane zostały przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego oględziny. W protokole oględzin stwierdzono, że na całej długości działki od strony ulic [...] i [...] wykonane zostało ogrodzenie, ogrodzenie to wykonano w linii istniejących ogrodzeń działek sąsiednich, przy czym inwestor M. S. nie okazał do wglądu pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Postanowieniem z dnia 31 października 2002 r. wydanym na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) organ I instancji zobowiązał M. S. do przedłożenia opinii urbanistycznej potwierdzającej prawidłowość lokalizacji ogrodzenia. W wykonaniu tego postanowienia M. S. przedłożył opinię Burmistrza Miasta [...], w której podano, że teren obejmujący działkę nr ewid. 124 jest obecnie przedmiotem opracowywanego projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i niewykluczone jest, że "przebieg nowo projektowanych linii rozgraniczających będzie zgodny z aktualną lokalizacją ogrodzenia". Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 10 stycznia 2003 r. w powołaniu na art. 105 kpa – umorzył postępowanie w sprawie. Odwołanie od tej decyzji wniosła D. B., która zarzuciła, że umorzenie postępowania jest bezzasadne. Odwołująca się otrzymała w 1998 r. decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w związku z zamierzoną rozbudową istniejącego budynku mieszkalnego przy ul. [...] i w decyzji tej zawarto stwierdzenie, że planowana szerokość ul. [...] ma wynosić 10 m. Poszerzenie tej ulicy, która obecnie ma szerokość ok. 2 m nie będzie możliwa bez przesunięcia ogrodzenia działki nr ewid. 124. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z zaleceniem rozpatrzenia jej w oparciu o obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego, "a nie na podstawie informacji Burmistrza, które nie stanowią odzwierciedlenia aktualnego stanu prawnego spornego terenu". Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji wydał w dniu [...] decyzję nakazującą M. S. rozbiórkę omawianego ogrodzenia wskazując, iż ogrodzenie to wykonane zostało bez wymaganego zgłoszenia, a nadto usytuowane zostało w pasie drogowym projektowanej poszerzonej ul. [...]. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M. S. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję powtarzając zawartą w niej argumentację. W skardze na tę decyzję wniesionej do sądu administracyjnego M. S. zarzucił m.in. że wykonał ogrodzenie w linii starego, zdewastowanego ogrodzenia oraz w linii istniejących ogrodzeń wszystkich działek na tej ulicy, przy czym pozostawił około 300 m swojej działki "w terenie ulicznym". Skarżący zarzucił także, iż D. B. nie ma przymiotu w sprawie dotyczącej omawianego ogrodzenia. Jest bowiem właścicielką nieruchomości położonej po przeciwnej stronie ulicy, w odległości ok. 200 m od działki skarżącego. W wyroku uchylającym tę decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na konieczność wyjaśnienia okoliczności mających istotny wpływ na wynik sprawy, a dokładnie – ustalenia jaki plan zagospodarowania przestrzennego obowiązywał w dacie wykonania ogrodzenia i czy ogrodzenie to wybudowano niezgodnie z ustaleniami tego planu. Sąd zwrócił także uwagę na to, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ administracji powinien ustalić krąg podmiotów mających interes prawny w sprawie, a w szczególności wyjaśnić, czy i jaki interes prawny ma D. B., na wniosek której wszczęto postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu zamieszczone zostało stwierdzenie, że takiego interesu nie ma osoba, której nieruchomość położona jest po drugiej stronie ulicy i nie sąsiaduje bezpośrednio z ogrodzoną nieruchomością. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła D. B., reprezentowana przez adwokata G. K. W skardze tej jako jej podstawę wskazano naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie: 1) art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawa budowlanego "poprzez bezpodstawne zakwestionowanie przysługującego D. B. na podstawie tego przepisu przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym o nakazanie rozbiórki ogrodzenia". Zdaniem autora skargi – ogrodzenie wykonane niezgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego narusza uzasadniony interes skarżącej "przez uniemożliwienie jej korzystania z drogi publicznej o szerokości określonej w planie zagospodarowania przestrzennego", 2) art. 30 ust. 1 pkt 2 pow. ustawy przez "pominięcie wynikającego z tego przepisu obowiązku zgłoszenia właściwemu organowi budowy ogrodzenia od strony drogi publicznej". Zarzucono także naruszenie przepisów postępowania, mające, zdaniem autora skargi istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie – art. 133 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 126, poz. 1270) "przez bezpodstawne oparcie orzeczenia na twierdzeniu, że organ nadzoru budowlanego nie poczynił ustaleń co do zgodności budowy ogrodzenia (...) z obowiązującym w dacie budowy ogrodzenia, tj. w 1999 r. ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego". Z tych względów autor skargi wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 173 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że od wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego którą mogą wnieść strona, prokurator po doręczeniu im odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. W sprawie niniejszej w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest rozważyć i ocenić, czy D. B. posiada przymiot strony w sprawie której dotyczy skarżący wyrok WSA a tym samym – czy jest legitymowana do wniesienia skargi kasacyjnej w tej sprawie. Jest w sprawie bezsporne, że D. B. jest właścicielką działki, która nie sąsiaduje bezpośrednio z działką M. S. i znajduje się po przeciwnej stronie ulicy [...], przy której wybudowano ogrodzenie. Jest także bezsporne, że ani w chwili wszczęcia postępowania (które dokonane zostało na wniosek D. B. – vide: zawiadomienie o wszczęciu postępowania k. 8) ani w późniejszych fazach tego postępowania problem posiadania czy nie posiadania przez D. B. przymiotu strony nie był rozważany i doszło do faktycznego dopuszczenia jej do udziału w tym postępowaniu. W związku z tą kwestią powstaje pytanie czy w wyniku czynności podejmowanych w dotychczasowym postępowaniu w zakresie informowania wnoszącej skargę kasacyjną o jego przebiegu, doręczenia jej orzeczeń wydawanych w tym postępowaniu i przyjęciu do rozpoznania odwołania, wniesionego przez tę osobę – stała się ona stroną, uprawnioną do wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 kwietnia 2003 r. sygn. akt OPS 1/04 (ONSA 2005, nr 4(7), poz. 62) wyraził pogląd, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną ma obowiązek z urzędu dokonywać samodzielnych ustaleń dotyczących interesu prawnego (przymiotu strony) wnoszącego tę skargę. Skład orzekający w sprawie niniejszej podziela stanowisko wyrażone w pow. uchwale . Oceniając przymiot strony D. B. w rozpoznawanej sprawie, a tym samym – legitymację do wniesienia skargi kasacyjnej Sąd miał na uwadze, że przesłanką uzyskania przez dany podmiot statusu strony postępowania administracyjnego jest to, czy legitymuje się ona interesem prawnym lub obowiązkiem ze względu na który żąda czynności organu, lub którego dotyczy postępowanie. Cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby. Inaczej mówiąc – przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw. W sprawie niniejszej taka sytuacja nie zachodzi. Nie istnieje bowiem związek między nakazaniem rozbiórki ogrodzenia, wykonanego przy ul. [...] a istniejącymi warunkami dojazdu do działki D. B. Z akt sprawy i wyjaśnień skarżącej wynika, że ulica [...] posiada szerokość ok. 2 m, po stronie działki M. S., w tej samej linii, w jakiej wykonano ogrodzenie jego działki, istnieją ogrodzenia pozostałych działek znajdujących się przy tej ulicy. Pozostawienie (legalizacja) czy nakazanie rozbiórki ogrodzenia działki nr ewid. 124 znajdującej się w połowie długości ulicy – nie ma więc żadnego związku z istniejącymi warunkami dojazdu do działki skarżącej a tym samym postępowanie w sprawie niniejszej nie dotyczy interesu prawnego wnoszącej skargę kasacyjną. W tych okolicznościach, mając na uwadze, że zaskarżenie wyroku przez wskazanie określonych podstaw kasacyjnych jest ściśle związane z interesem prawnym wnoszącego skargę, a w sprawie niniejszej skarga kasacyjna wniesiona została prze z osobę nie mającą takiego interesu – Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 pow. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną oddalił.