II GSK 84/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.), Sędziowie NSA Hanna Szafrańska-Falkiewicz, Barbara Wasilewska, Protokolant Magdalena Rosik, po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "N." S.A. z siedzibą w F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt 6 II SA 4485/03 w sprawie ze skargi "N." S.A. z siedzibą w F. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2003 r., Nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia prawa z rejestracji znaku towarowego oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 grudnia 2004 r. sygn. akt 6 II SA 4485/03 oddalił skargę spółki N. SA na decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] sierpnia 2003 r. [...] w przedmiocie wygaśnięcia prawa z rejestracji znaku towarowego ROXY LIFE w części odnoszącej się do towaru w klasie 25, tj. obuwia. W uzasadnieniu Sąd podał, że Urząd Patentowy w zaskarżanej decyzji przyjął, że wnioskodawca ma interes prawny w domaganiu się wygaśnięcia prawa z rejestracji w zakresie butów w oparciu o dokonane zgłoszenie znaku ROXY przeznaczonego do oznaczania butów. Uprawniona przyznała, że nie wprowadza na polski rynek butów, niemniej podnosiła, że nieużywanie znaku jest usprawiedliwione. Zdaniem uprawnionej, obowiązek używania przez nią znaku powstał dla niej w dacie nabycia prawa wyłącznego, co nastąpiło w maju 1999 r., a więc z wnioskiem o uznanie za wygasłe prawa z rejestracji można było wystąpić nie wcześniej, niż po upływie trzech lat od daty nabycia spornego prawa, czyli w maju 2002 r. Urząd Patentowy uznał ten pogląd za nietrafny i wskazał, że przepis ustawy o znakach towarowych o wygaśnięciu prawa z rejestracji z powodu nieużywania nie miałby zastosowania do rejestracji, w których następują częste zmiany właścicieli. Uprawniona do dnia rozprawy nie wprowadziła na rynek butów oznaczonych znakiem ROXY LIFE ani nie przedstawiła dowodów na okoliczność, że jest zainteresowana rynkiem butów. Nie poczyniła również poważnych przygotowań do wprowadzenia na rynek polski butów oznaczonych tym znakiem, co mogłoby stanowić podstawę do analizy tezy uprawnionej o usprawiedliwionym nieużywaniu znaku w odniesieniu do butów. W ocenie Sądu nabycie prawa z rejestracji oznacza, że nabywca wchodzi w prawa i obowiązki zbywcy, zaś nabycie prawa w dobrej wierze, na które powołuje się skarżąca, nie może być podstawą do uchylenia obowiązku używania znaku lub zmiany okresu nieużywania znaku stanowiącego podstawę do wygaśnięcia prawa z rejestracji. Nabywca prawa z rejestracji musi się bowiem liczyć z możliwością jego utraty, nawet tuż po dokonaniu cesji, jeżeli zbywca nie używał znaku przez okres dający podstawę dla wygaśnięcia prawa z tej przyczyny. Sąd stwierdził, iż właściwie oceniono, że zmiana uprawnionego nie stanowi usprawiedliwionej przyczyny nieużywania znaku. Sąd podzielił stanowisko Urzędu Patentowego, iż czynności, jakie podejmowała uprawniona z rejestracji są niewystarczające do uznania ich za poważne przygotowanie do wprowadzenia na rynek polski obuwia oznaczonego znakiem ROXY LIFE, a świadczy o tym również okoliczność, że do dnia rozprawy w Urzędzie Patentowym nie wprowadzono na rynek butów oznaczonych spornym znakiem. Sąd podniósł, iż mimo że zasadny jest zarzut skarżącej odnośnie przewlekłości postępowania administracyjnego, to jednak naruszenie w tym zakresie przepisów postępowania nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej wniesionej przez uprawnioną do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagano się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 1 i 3 u.z.t. poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie; II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej: p.s.a.), polegające na nieuchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonej decyzji, pomimo naruszenia przez Urząd Patentowy przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że Sąd I instancji przyjął błędną wykładnię art. 28 ust. 1 u.z.t., uznając, że trzyletni okres, o jakim mowa w tym przepisie, liczy się od daty złożenia wniosku o uznanie prawa za wygasłe, bez względu na zmianę podmiotów uprawnionych do znaku. W przekonaniu skarżącej przyjęcie, że trzyletni termin na rozpoczęcie używania ma zastosowanie jedynie do pierwszego uprawnionego, ponieważ w przypadku zmiany uprawnionych nie biegnie on od nowa, byłoby jawnym pogwałceniem zasady równości, wyrażonej m.in. w art. 64 Konstytucji, stanowiącym, że prawa majątkowe podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej. Jednakże gdyby nawet założyć, że konstytucyjna zasada równości nie obejmuje następców prawnych pierwszego uprawnionego, skarżąca podkreśliła, że podała powody usprawiedliwiające nieużywanie znaku, zarówno w postępowaniu przed Urzędem Patentowym, jak i przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, tym samym wypełniając przesłanki zastosowania art. 28 ust. 3 u.z.t., zgodnie z którym prawo z rejestracji znaku towarowego nie wygasa, jeżeli uprawniony wykaże, że z usprawiedliwionych powodów nie mógł używać znaku. Wskazała, że przyczyna nieużywania spornego znaku wynikła nie tylko bezpośrednio ze zmiany uprawnionego, ale przede wszystkim z trudnej sytuacji na rynku obuwniczym w Polsce, co zostało wykazane, jej zdaniem, w toku postępowania. W opinii skarżącej organ wydał decyzję z naruszeniem przepisów postępowania w postaci nierozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.), braku wyjaśnienia w uzasadnieniu faktycznym decyzji powodów odmówienia wiarygodności i mocy dowodowej licznym zebranym w sprawie dowodom (art. 107 § 3 k.p.a.) oraz podjęcia decyzji bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dn. 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (§ 1 i § 2 art. 183 p.p.s.a.). Oznacza to, że o zakresie kontroli orzeczenia sądu I instancji przesądza wola wnoszącego skargę kasacyjną. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), a także naruszeniu przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Skarga kasacyjna powinna zawierać nie tylko przytoczenie podstaw, ale także ich uzasadnienie. Nieodzownym elementem uzasadnienia podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. jest - poza przytoczeniem naruszonego przepisu - wskazanie sposobu jego naruszenia i wyjaśnienie na czym polega błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie i jak, zdaniem skarżącego, powinien on być rozumiany i stosowany. Również koniecznym elementem uzasadnienia drugiej podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest wskazanie, które przepisy - oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu) ustawy - zostały naruszone, na czym naruszenie polegało oraz jaki to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z powyższych rozważań wynika, że kontrola kasacyjna dokonywana przez Naczelny Sąd Administracyjny obejmuje stosowanie prawa procesowego i materialnego przez wojewódzki sąd administracyjny. W przedmiotowej sprawie zarzuty skargi dotyczą zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego, zatem oparto skargę na obu podstawach z art. 174 p.p.s.a. Wbrew ustawowej kolejności niezbędne jest rozpoczęcie oceny skargi kasacyjnej od rozpatrzenia zarzutów proceduralnych, albowiem prawidłowość zastosowania prawa materialnego może być rozważana tylko wtedy, gdy kasacji nie oparto na podstawie z pkt 2 art. 174 p.p.s.a. lub gdy okazała się ona nieuzasadnioną. Rozpatrując zarzut naruszenia przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., polegającego na nieuchyleniu przez WSA zaskarżonej decyzji, pomimo naruszenia przez Urząd Patentowy przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 i 107 § 3 kpa należy podkreślić, że ten zarzut nie jest zasadny. Nieuwzględnienie przez Urząd Patentowy w trakcie postępowania administracyjnego argumentów skarżącej nie oznacza naruszenia art. 7, 77 i 107 § 3 kpa. Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd I instancji orzeka na podstawie akt sprawy. Oceniając decyzję Urzędu Patentowego, Sąd wziął pod uwagę stan sprawy odzwierciedlony w aktach, co powoduje, że miał prawo uznać - wbrew twierdzeniom skarżącej - decyzję za zgodną z przepisami postępowania. Skoro zarzuty naruszenia przepisów procesowych okazały się nieusprawiedliwione, to przy ocenie zarzutu naruszenia prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny jest związany ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy poczynionymi przez Sąd I instancji. Odnosząc się do zarzutu błędnej wykładni art. 28 ust. 1 u.z.t. należy stwierdzić, że jest on bezzasadny. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.z.t. prawo z rejestracji znaku towarowego wygasa, jeżeli uprawniony nie używał tego znaku w Polsce w okresie kolejnych trzech lat. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku trafnie orzekł, że "zmiana uprawnionego nie stanowi usprawiedliwionej przyczyny nieużywania znaku". Należy podkreślić, że wygaśnięcie dotyczy prawa z rejestracji (por. wyrok SN 21 lipca 1994 r., I PRN 46/94, OSNP 1995 r., nr 3, poz. 40), a nie osoby uprawnionego. Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, że każdy uprawniony z rejestracji ma prawo nieużywania znaku przez trzy lata od dnia nabycia prawa, ponieważ - jak słusznie zauważył Urząd Patentowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - powodowałoby to niemożność uznania za wygasłe prawa z rejestracji znaku, którego właściciele często się zmieniają. W piśmiennictwie podkreśla się, że zarówno ustawa o znakach towarowych, jak i prawo własności przemysłowej, przewiduje obowiązek używania znaku towarowego, ponieważ tylko wprowadzenie tego obowiązku może zmniejszyć liczbę chronionych znaków i konfliktów między oznaczeniami (por. I. Wiszniewska, Znaki towarowe w prawie własności przemysłowej, PPH 2001 r., nr 12, s. 5). W doktrynie w tym zakresie stanowisko jest jednoznaczne, że zbycie prawa z rejestracji nie wpływa na przerwanie trzyletniego okresu. Zatem nabywca prawa do nieużywanego znaku towarowego, chcąc uniknąć wygaśnięcia prawa, powinien przystąpić niezwłocznie do używania znaku (U. Promińska, Komentarz do Ustawy o znakach towarowych - Warszawa 1998, s. 105-106). Nie można również zgodzić się z zarzutem skarżącej dotyczącym niewłaściwego zastosowania art. 28 ust. 3 u.z.t. Wbrew twierdzeniom skarżącej nie wykazała ona, że z usprawiedliwionych powodów nie mogła używać znaku. W piśmiennictwie podkreśla się, że usprawiedliwionymi powodami są wydarzenia spowodowane przez siły wyższe oraz "działania uprawnionego objęte pojęciem ryzyka przedsiębiorcy, których skutkiem jest nieużywanie znaku towarowego (trudności surowcowe, odmowa banków udzielenia kredytów), które uchylają zarzut niewykonania obowiązku przewidzianego w art. 28, jeżeli przedsiębiorca postępował w sposób właściwy dla rozsądnego przedsiębiorcy, a jego działaniu nie można przypisać winy" (por. R. Skubisz, Prawo znaków towarowych. Komentarz, Warszawa 1997, s. 213-214). Trafnie zatem Sąd ocenił, że powody, na które powoływała się skarżąca, nie są powodami, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.z.t. Mając to wszystko na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.