I OSK 366/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Borkowska Sędzia NSA Eugeniusz Mzyk Protokolant Krzysztof Tkacz po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 grudnia 2004r. sygn. akt 4 II SA/Ka 176/03 w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 12 grudnia 2002 r. Nr SKO-K-310/2002 w przedmiocie przejazdu pojazdem ponadnormatywnym 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz S. S. kwotę 550 złotych ( pięćset pięćdziesiąt ) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] wydaną na mocy art. 13 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 71 poz. 838 ze zm.) w związku z art. 61 ust. 11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98 poz. 602 ze zm.) utrzymującą w mocy decyzję Zarządu Miasta [...] z dnia [...] obciążającą S. S. karą pieniężną w wysokości 13.200,00 złotych. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd pierwszej instancji przedstawił przebieg postępowania administracyjnego i wskazał, że podczas kontroli drogowej w dniu 29 listopada 2001 roku stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu marki Jelcz-Steyer z przyczepą marki Langendorf, którego właścicielem jest S. S. Z kontroli sporządzono protokół, którego podpisania odmówił kierowca pojazdu. Decyzją z dnia [...] Zarząd Miasta [...] obciążył skarżącego S. S. opłatą drogową podwyższoną, w wysokości 9.196,00 zł. W wyniku odwołania wniesionego od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy wskazał, że na mocy ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371), od dnia 1 stycznia 2002 roku opłata drogowa za przejazd pojazdem ponadnormatywnym bez wymaganego zezwolenia zastąpiona została karą pieniężną w wysokości określonej w załączniku do ustawy. W takim stanie prawnym w dacie wydawania decyzji przez organ pierwszej instancji nie obowiązywały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów, na postawie których organ ten dokonał wyliczenia opłaty. Zalecono także organowi pierwszej instancji, aby wyjaśnił jaki wpływ na wynik pomiaru miał uruchomiony silnik pojazdu. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] obciążył skarżącego karą pieniężną w wysokości 13.200,00 złotych. Organ I instancji stwierdził, iż żaden z przepisów nie gwarantuje przewoźnikowi prawa do osobistego uczestniczenia w trakcie kontroli, a kierowca pojazdu został pouczony o przysługujących mu prawach oraz udzielono mu wszelkich informacji związanych z procedurą ważenia. Stwierdzono też, że kierowca wprawdzie odmówił podpisania protokołu, ale też i nie zgłosił żadnych uwag do tegoż protokołu. Wskazano, iż z dokumentów legalizacyjnych wagi nie wynika konieczność przeprowadzenia ważenia przy wyłączonym silniku. Dokonywanie odczytu wag przy wyłączonym silniku ma zdaniem organu, na celu jedynie zapewnienie bezpieczeństwa osobom dokonującym kontroli. Wysokość kary pieniężnej obliczono na podstawie załącznika do ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2000 roku Nr 71, poz. 838 z późn. Zm.). Po rozpoznaniu odwołania wniesionego od powyższej decyzji organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podzielając argumentację prezentowaną przez organ I instancji. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego rozpoznającego skargę S. S. wniesioną na powyższą decyzję, zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, bowiem w myśl art. 139 k.p.a. zakaz orzekania na niekorzyść strony nie dotyczy sytuacji, gdy decyzja rażąco narusza prawo, a tak właśnie było w przypadku pierwotnej decyzji organu pierwszej instancji, jako decyzji wydanej w oparciu o nieobowiązujące przepisy prawa. Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż zgodnie z art. 61 ust. 11 Prawa o ruchu drogowym, przejazd po drodze pojazdem, którego masa, naciski osi lub wymiary są większe od dopuszczalnych wymaga zezwolenia. Z kolei w myśl art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych za przejazd po drogach publicznych takim pojazdem bez uzyskania zezwolenia pobiera się kary pieniężne. Wysokość kar określa załącznik do ustawy (art. 13 ust. 2b tej ustawy). Przepisy nie dają tutaj organom sprawującym administrację drogową możliwości miarkowania tej kary, czy też odstąpienia od jej nałożenia. Sąd podzielił ustalenia dokonane przez organ orzekający, nadto stwierdzając, iż obowiązek dokonywania pomiarów i ich odczytu przy wyłączonym silniku nie wynika z dokumentów legalizacyjnych, ani też z instrukcji obsługi wagi. Powyższe okoliczności uzasadniają w ocenie Sądu oddalenie wniesionej skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Skargę kasacyjną wniósł S. S. zaskarżając powyższy wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparto na zarzucie: 1) naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 145§ 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nie uchylenie decyzji w całości mimo bezspornego stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie nie przeprowadzenia przez organ I instancji mimo zalecania przez organ odwoławczy dowodu z opinii biegłego na okoliczność wpływu, jaki miał na wynik pomiar dokonany na włączonym silniku, a także uwzględnienie mocy dowodowej dokumentu zawierającego w sobie sprzeczne a zarazem zasadnicze treści, a mianowicie protokołu ważenia pojazdu, który dowodzi rzekomo, iż pomiaru dokonano na silniku wyłączonym skoro z materiału dowodowego sprawy wynika, iż pomiaru dokonano na silniku włączonym; 2) naruszeniu przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 106 § 4 i 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. Art. 232, art. 233 oraz 244 kodeksu postępowania cywilnego. To uchybienie zasadza się na nietrafności ustaleń faktycznych poczynionych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i nie uwzględnienie w odpowiedni sposób dowodu z dokumentu, a mianowicie świadectwa legalizacyjnego instrukcji obsługi wagi, z którego nie wynika badana przez Sąd okoliczność, czy pomiar dokonany na włączonym silniku miał, lub mógł mieć wpływ na wynik ważenia. W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki nie odniósł się do tak, postawionego zagadnienia, lecz pominął zarzuty skargi stwierdzając jedynie, iż obowiązek ważenia pojazdu na wyłączonym silniku nie wynika z tych dokumentów. Skarżący zarzucił nieprawidłowe dokonanie ustaleń faktycznych po przeprowadzeniu przed Sądem pierwszej instancji dowodu z dokumentów, który nie dowodzi wcale tez zaprzeczających zarzutom skargi, ani też nie uzasadnia ustaleń stanowiących podstawę orzekania. Nadto wskazał, że nieprawidłowe jest stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, iż to stronę obciąża obowiązek wyjaśnienia, jaki wpływ na wynik pomiaru miało ważenie pojazdu z włączonym silnikiem, mimo tego, że obowiązek przeprowadzenia takiego dowodu został nałożony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia 12 lipca 2002 roku na organ I instancji. Wskazując się na powyższe podstawy kasacyjne skarżący wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania 2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu. Strona skarżąca sformułowała zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej zwanej p.p.s.a. Zarzutowi temu nie sposób odmówić zasadności. Okolicznością bezsporną było to, że protokół z zatrzymania i kontroli pojazdu stanowił podstawowy i jedyny dowód na podstawie, którego możliwe było wydanie decyzji o wymierzeniu opłaty drogowej. W tym kontekście trafnie zauważa strona wnosząca kasację, iż protokół musi odpowiadać warunkom określonym w art. 68 k.p.a. Zasadnie też zwrócił skarżący uwagę na to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny przytaczając wskazania zawarte w decyzji organu odwoławczego z dnia 12 lipca 2002 r., którą to decyzją uchylono do ponownego rozpoznania decyzję organu I instancji, ograniczył się do stwierdzenia, że zalecono organowi pierwszej instancji, aby ponownie rozpatrując sprawę ustosunkował się do podniesionych w toku postępowania zarzutów skarżącego, a w szczególności, aby wyjaśnił jaki wpływ na wynik pomiaru miał uruchomiony silnik pojazdu. Tymczasem w dalszych wskazaniach, a co uszło uwadze Sądu, organ II instancji stwierdził też, że skoro jednym z warunków jakie kontrolujący są obowiązani przekazać kierowcy, celem prawidłowego przeprowadzenie ważenia jest sposób najazdu pojazdu na wagi najazdowe, zaś drugim, iż odczyt nacisków na poszczególnych osiach dokonuje się przy wyłącznym silniku. Trafny jest też zarzut naruszeniu przepisów postępowania, a mianowicie art.106 § 4 i 5 p.p.s.a. w związku z art. Art.232 , art.233 oraz 244 k.p.c., które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. W toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, Sąd zażądał od organu odwoławczego nadesłania dokumentów. W ocenie Sądu I instancji, obowiązek ważenia pojazdu na wyłączonym silniku nie wynika z dokumentów legalizacyjnych, ani też z instrukcji obsługi wagi. Sąd oceniając przeprowadzony dowód, winien wziąć jednak pod uwagę nie tylko treść instrukcji, ale także okoliczność czy instrukcja ta jest prawidłowa. Istotnym jednakże dla dokonania należytych w sprawie ustaleń było wyjaśnienie, czy i jaki wpływ na wysokość wagi miał fakt, że ważenia dokonano przy włączonym silniku, a więc tych ustaleń, na które zwracał uwagę organ odwoławczy w decyzji z dnia 12 lipca 2002 r. Nie rzeczą Sądu było przeprowadzanie tego rodzaju postępowania dowodowego, ale organu administracji, z uwagi na ograniczone art. 106 p.p.s.a. możliwości prowadzenia postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym. Przedstawione wyżej uwagi winien mieć na względzie Sąd pierwszej instancji ponownie rozpoznający sprawę. W nawiązaniu do wywodów przedstawionych w uzasadnieniu wniesionej kasacji należy też zwrócić uwagę na treść uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r. ( sygn. akt I OPS 1/06) stwierdzającej, iż przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.), zmienione ustawą z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371), które weszły w życie z dniem 1 stycznia 2002 r. nie mają zastosowania w sprawach o wymierzenie opłaty podwyższonej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Pogląd wyrażony w powyższej uchwale skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Wobec usprawiedliwionych zarzutów przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej zaistniała konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. O kosztach orzeczono na mocy art. 203 pkt 1 p.p.s.a.