I SA/Gd 349/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Alicja Stępień Sędziowie: sędzia NSA Ewa Kwarcińska /spr./ asesor WSA Danuta Oleś Protokolant Agnieszka Zalewska po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 6 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi G. i S.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów oddala skargę. I SA/Gd 349/05 UZASADNIENIE Pismem z dnia 10 stycznia 2005 r. skarżący G. i S.M. wnieśli zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, których podstawą był: 1/ art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.02 Nr 10, poz. 968 z późn. zm.; dalej jako u.p.e.a.) (nie istnienie obowiązku ) a ponadto 2/ art. 33 pkt 2 u.p.e.a. ( brak wymagalności obowiązku ); 3/ art. 33 pkt 6 u.p.e.a. ( niedopuszczalność egzekucji administracyjnej ); 4/ art. 33 pkt 10 u.p.e.a. ( niespełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. ). Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego działając na podstawie art. 34 § 1a/ u.p.e.a. stwierdził niedopuszczalność zgłoszonych przez małżonków zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...], obejmującego zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. W uzasadnieniu wskazano, że ww. tytuł wykonawczy został wystawiony w oparciu o decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. Jednocześnie pismem nadanym w dniu 30 grudnia 2004 r. podatnik wniósł odwołanie od tej decyzji. Mając na uwadze toczące się postępowanie w sprawie wymagalności należności pieniężnej Naczelnik stwierdził niedopuszczalność zgłoszonych zarzutów na podstawie art. 34 § 1a/ u.p.e.a. Zgodnie bowiem ze wskazanym przepisem, jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrywania w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym, albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów. W zażaleniu skarżący G. i S.M. wnieśli o uchylenie ww. postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji w związku z naruszeniem: 1/ art. 124 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.00 Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; dalej k.p.a.) w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. poprzez nierozpatrzenie przez wierzyciela zarzutu niedopuszczalności zastosowanych środków egzekucyjnych oraz zarzutu zastosowania zbyt uciążliwych środków egzekucyjnych; 2/ art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. poprzez nie dokonanie przez wierzyciela oceny poszczególnych zarzutów w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia; 3/ art. 34 § 1a/ u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie niedopuszczalności zarzutów wskazanych w pierwotnym wniosku tj. nieistnienia obowiązku zapłaty (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), braku wymagalności obowiązku zapłaty (art. 33 pkt 2 u.p.e.a.), niedopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 33 pkt 6 p.e.a.) oraz niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 p.e.a. (33 pkt 10 u.p.e.a). Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził niedopuszczalność ww. zażalenia. W uzasadnieniu wskazano, że wydane w sprawie na podstawie art. 34 § 1a/ u.p.e.a. postanowienie wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów zostało wydane w toku jednoinstancyjnego postępowania administracyjnego i postanowienie do nie podlega zaskarżeniu w toku instancji. Organ wyjaśnił, że zgodnie a art. 17 § 1 u.p.e.a. rozstrzygnięcie i zajmowanie przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowiska w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Natomiast z żadnej z ww. regulacji nie wynika, aby zobowiązanemu służyło prawo wniesienia zażalenia na postanowienie wierzyciela wydane na podstawie art. 34 § 1a/ u.p.e.a. Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił dodatkowo, że zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo zastosowaniu niej uciążliwego środka egzekucyjnego. Tym samym organ egzekucyjny orzeka w przedmiocie zgłoszonych zarzutów po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący G. i S.M. wnieśli o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w związku z naruszeniem art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 34 § 1a/ w zw. z art. 34 § 2 w zw. z art. 14 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że zobowiązanym nie przysługuje zażalenie na postanowienie wierzyciela stwierdzające niedopuszczalność wniesionych zarzutów. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że w odniesieniu do postanowień wydawanych na podstawie art. 34 § 1a/ u.p.e.a, niezależnie od twierdzeń organu, podstawę do wniesienia zażalenia stanowi art. 34 § 2 tej ustawy. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Kwestionując twierdzenia skarżących, że podstawę wniesienia zażalenia stanowi art. 34 § 2 u.p.e.a. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że prawo wniesienia zażalenia na postanowienie wierzyciela, przysługuje tylko wtedy gdy w postanowieniu tym wierzyciel merytorycznie odnosi się do zgłaszanych zarzutów. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) stwierdzić należy, iż decyzja ta wbrew zarzutom skargi nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie. Organ egzekucyjny, Naczelnik Urzędu Skarbowego, prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na stronę skarżącą przez Naczelnika Urzędu Skarbowego jako wierzyciela, obejmującego należność w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1998. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego była decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]; zobowiązanie pieniężne wygasło wobec wyegzekwowania w dniu 4 stycznia 2005r. W dniu 10 stycznia 2005r. strona skarżąca wniosła zarzuty oparte na podstawie art. 33 pkt. 1, 2. 6 i 10 u.p.e.a. Organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela z żądaniem wypowiedzenia się w zakresie złożonych przez stronę skarżącą zarzutów spełniając tym samym wymóg o jakim mowa w art. 34 §1 u.p.e.a. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 ( przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, także na podstawie art. 33 pkt 8 u.p.e.a. ), organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Strona skarżąca wniosła odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] ( decyzja wymiarowa ). Od dnia 1 stycznia 2004r. weszła w życie zmiana u.p.e.a. w zakresie m.in. uzupełnienia treści art. 34 o treść § 1a/ ( Dz. U. Nr 193/2003, poz. 1884 ) - cyt.: jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. (...). W sprawie należy udzielić odpowiedzi, czy na postanowienie wydane w trybie art. 34 § 1a u.p.e.a. przysługuje zażalenie ( stanowisko strony ) czy też zażalenie nie przysługuje ( stanowisko organu odwoławczego ). W pierwszej kolejności wskazać należy na dyspozycję art. 17 u.p.e.a. Ustawodawca w § 1 tego przepisu postanawia, że cyt.: (...) o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi (...). Z woli ustawodawcy wynika, w związku z powyższą treścią art. 17 § 1 u.p.e.a., iż środek odwoławczy w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przysługuje tylko w takich sytuacjach, gdy wyraźnie przewiduje to przepis. Ustawodawca w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyraźnie udziela uprawnienia do złożenia zażalenia ( por. treść art. 6 §1a/, art. 13 § 2, 23 § 2, 34 § 2 i 5, 39, 40, 45 § 3 54 § 5, 56 § 4, 58 § 3, 59 § 5, 60 § 3, 64c § 7 i 12, 66a § 5 etc. ). Uczynił to również w dyspozycji art. 34 § 2 u.p.e.a. ale wyłącznie w zakresie możliwości złożenia zażalenia na postanowienia o jakim mowa w § 1 ( i § 5 ) tego przepisu, a nie § 1 a – a więc zgodnie z treścią art. 34 § 2 i 5 u.p.e.a. przysługuje stronie zażalenie wyłącznie na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela oraz na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, nie przysługuje natomiast zażalenie na postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu (ustawodawca zresztą w § 1a art. 17 u.p.e.a. wskazuje, że o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, do zażaleń na postanowienia, o których mowa w art. 34 § 2, wydanych przez wierzycieli, dla których organem wyższego stopnia jest minister, stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia ). Wielokrotnie podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych specyfikę właściwości postępowania egzekucyjnego i niemożność stosowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wszystkich przepisów K.p.a. dotyczących zażaleń ( np. art. 142 K.p.a. ). Zażalenia o jakich mowa w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczą co prawda nie tylko postanowień wydanych w toku postępowania egzekucyjnego ale też postanowień dotyczących postępowania egzekucyjnego, niemniej jednak w obu przypadkach zastosowanie ma generalna zasada wynikająca z przytoczonego art. 17 ust. 1 u.p.e.a. W związku z powyższym brak podstawy do wyeliminowania z obiegu prawnego postanowienia z dnia [...] Dyrektora Izby Skarbowej o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia. Dodatkowo wskazać należy, iż ustawa z dnia 10 września 2003r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz.U.03.193.1884 ), dokonując zmiany dyspozycji art. 34 u.p.e.a. przewidziała jedynie dwie tj. 1 ) po § 1 dodano § 1a w brzmieniu: "§ 1a. Jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu.", 2) § 4 otrzymał brzmienie: "§ 4. Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego."; Ustawodawca nie dokonał zmiany dyspozycji art. 34 w § 2 pozostawiając dotychczasową jego treść postanawiając, iż zażalenie przysługuje, w zakresie art. 34 – na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela. Reasumując: postanowienie wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów, wydane w trybie art. 34 § 1a u.p.e.a., jest postanowieniem wydanym w toku jednoinstancyjnego postępowania administracyjnego – od postanowienia tego nie przysługuje stronie zażalenie. Sąd nie stwierdza naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy( art. 145 § 1 pkt. 1 a/ u.p.s.a. ). Sąd nie stwierdza również naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania ani też innego naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt. 1 b/ i c/ u.p.s.a. ). Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, którego kognicja ustalona w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) ogranicza się do badania zaskarżonych decyzji pod względem ich legalności, a więc zgodności z powszechnie obowiązującym prawem materialnym i procesowym, nie stwierdzając naruszenia przy wydaniu zaskarżonej decyzji prawa mającego wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153/02, poz. 1270 – u.p.s.a. ) skargę oddalił.