VI SA/Wa 113/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi A. L. na Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia biegłym sądowym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] listopada 2003 r. 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz A. L. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] Prezes Sądu Okręgowego w [...] na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych (Dz. U. nr 18 poz. 112) odmówił ustanowienia A. L. (skarżącego w niniejszej sprawie) biegłym sądowym. Z zakresu księgowości, finansów, rachunkowości i ekonomii. W uzasadnieniu decyzji podniósł, że przy Sądzie Okręgowym w [...] ustanowionych jest 37 biegłych tych specjalności i Wydziały Sądu Okręgowego ani też Prezesi Sądów Rejonowych w okręgu nie występują o zwiększenie liczby biegłych w tym zakresie. Taki stan rzeczy, zdaniem Prezesa Sądu Okręgowego wskazuje na to, że liczba ustanowionych biegłych w pełni zaspokaja potrzeby Sądu oraz innych organów uprawnionych do korzystania z opinii biegłych. A. L. odwołał się od tej decyzji i wniósł o jej zmianę przez ustanowienie go biegłym sądowym z powyższego zakresu. Podkreślił swoje wysokie kwalifikacje zawodowe i doświadczenie. Podniósł, że sądy i prokuratura na obszarze sądu Okręgowego w [...] mają duże trudności z uzyskiwaniem opinii biegłych, ceny ekspertyz są bardzo wysokie a okresy sporządzania opinii długie i wobec tego nie można zgodzić się ze stanowiskiem Prezesa Sądu Okręgowego, że obecnie ustanowieni biegli zaspokajają potrzeby Sądu i innych organów uprawnionych do korzystania z opinii biegłych sądowych. Decyzją z dnia [...].01.2004r. nr [...] Minister Sprawiedliwości na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji Minister odwołując się do w/cyt. przepisu, §12 powołanego rozporządzenia, a także do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27.04.1998 r. Sygn. akt II 386/98 podniósł , iż decyzja o powołanie biegłego jest decyzją uznaniową, a zatem nie istnieje prawny obowiązek prezesa ustanowienia biegłym sądowym osoby ubiegającej się, spełniającej wymagania określone w cyt. rozporządzeniu. Zwrócił przy tym uwagę na to, że instytucja biegłego sądowego jest instytucją prawa sądowego procesowego. Biegły sporządza opinie tylko na zlecenie sądu lub organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze w sprawach karnych. Działa wiec jako organ pomocniczy sadu w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych a sporządzona opinia stanowi dowód przed sądami oraz innymi władzami i organami wymiaru sprawiedliwości. Nie jest to zatem specjalny zawód, którego wykonywanie jest możliwe po uznaniu przez uprawniony organ, że kandydat spełnia określone wymogi przewidziane prawem. Powołanie określonej osoby na biegłego w konkretnej sprawie nie jest, zdaniem Ministra Sprawiedliwości uzależnione od tego, czy osoba jest wpisana na listę biegłych sądowych przy sądzie okręgowym. Zgodnie bowiem z art. 195 kpk do pełnienia czynności biegłego jest zobowiązany nie tylko biegły sądowy ale także osoba, o której wiadomo, że posiada odpowiednią wiedzę w danej dziedzinie i nie stoi na przeszkodzie, by A. L. był ad hoc powołany jako biegły przez sądy i organy prowadzące postępowanie przygotowawcze. W skardze na tę decyzję A. L. wniósł o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem i zasądzenie kosztów procesu wg. norm przepisanych. W ocenie skarżącego, okoliczność, iż decyzja ma charakter uznaniowy nie oznacza, iż jest ona całkiem arbitralna. Decyzja uznaniowa musi posiadać bowiem bardzo szczegółowe i logiczne uzasadnienie, z którego powinno wynikać dlaczego organ administracji ją podjął i jakimi względami się kierował, a zaskarżona decyzja nie posiada takiego uzasadnienia. Wynika z niej bowiem, że Minister Sprawiedliwości uzasadniając utrzymanie w mocy decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w [...] pisze na przemian o Prezesie Sądu Okręgowego w [...], do którego skarżący się nie zwrócił o ustanowienie biegłym sądowym i takie uzasadnienie decyzji wskazuje na to, że Minister Sprawiedliwości nie zapoznał się zbyt wnikliwie ze sprawą . W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie uznając zarzuty w niej podniesione za bezzasadne. Zdaniem Ministra okoliczność wymienienia w jednym miejscu uzasadnienia zaskarżonej decyzji ,,Prezesa Sądu Okręgowego w [...] zamiast ,,Prezesa Sądu Okręgowego w [...] nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia i wbrew twierdzeniu skarżącego decyzja zawierała wymagane uzasadnienie, w którym m. in. powołano również orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydane w analogicznej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1§1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz., 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy, przy czym na podstawie §2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do §12 ust. 1 rozporządzenia Minister Sprawiedliwości z dnia 8.06.1987 r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych (Dz. U. nr 18, poz. 112 ze zm.) biegłym może być ustanowiona osoba, która korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich, ukończyła 25 lat życia posiada teoretyczne i praktyczne wiadomości specjalne w danej gałęzi nauki, techniki, sztuki, rzemiosła, a także inne umiejętności, dla której ma być ustanowiona, daje rękojmię należytego wykonania obowiązków biegłego i wyraził zgodę na ustanowienie jej biegłym. Sformułowanie ,,może być ustanowione’’ oznacza, że ustanowienie biegłego ma fakultatywny charakter i zostało pozostawione tzw. uznaniu administracyjnemu. Trafnie zatem Minister Sprawiedliwości odwołując się do wyroku NSA z 27.04.1998 r. Sygn. akt II 386/98 podniósł, iż nie istnieje prawny obowiązek ustanowienia biegłym sądowym osoby ubiegającej się, spełniającej powyższe wymagania i prezesowi sądu okręgowego jest pozostawiona ocena zapotrzebowania na ustanowienie w jego okręgu biegłych sądowych tyle, że zanim organ administracji (w tym przypadku Prezes Sądu Okręgowego) zdecyduje, w jakim zakresie skorzysta ze swego uprawnienia przypisanego mu przepisem §1 ust. 1 powołanego rozporządzenia winien wnikliwie i wszechstronnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy, a następnie rozważyć go w świetle przepisów prawa materialnego z uwzględnieniem zasad określonych w art. 7 i 77§1 kpa. Uznanie administracyjne nie ma bowiem dowolnego charakteru. Zakres swobody organu administracyjnego wynikający z przepisów prawa materialnego jest bowiem ograniczony ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego określonymi w szczególności w art. 7 kpa. Organ administracji działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia jest obowiązany, zgodnie z zasada wyrażoną w powołanym przepisie załatwić sprawę zgodnie ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani też nie przekracza to możliwości organu administracyjnego wynikających z przyznanych mu uprawnień . Tworzy się w ten sposób domniemanie pozytywnego rozstrzygnięcia sprawy pozostającej w sferze uznania administracyjnego chyba, że brak jest realnych możliwości, bo pozytywne rozstrzygniecie jest niemożliwe z przyczyn faktycznych albo gdy takiemu rozstrzygnięciu stoi na przeszkodzie nie budzący wątpliwości interes ogólny. Takie stanowisko prezentowane jest w utrwalonym w tym względzie orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 20.03.2002 r. Sygn. akt V SA 2036/01. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji (jak i decyzji ją poprzedzającej ) wynika, aczkolwiek nie zostało to wprost wyartykułowane, że nie zachodzi sytuacja niespełnienia braku spełnienia przez skarżącego przesłanek określonych w § 12 ust. 1 powołanego rozporządzenia. W takim przypadku organ winien rozważyć możliwość zastosowania zasady pozytywnego rozstrzygnięcia uwzględniając skutki wynikające z art. 7 kpa, a w szczególności dokonać porównania interesu indywidualnego i ogólnego uwzględniając te interesy we właściwych proporcjach. Z obowiązku wnikliwego i wszechstronnego załatwienia sprawy z uwzględnieniem przedstawionych wyżej zasad nie zwalnia organu administracji, ani charakter instytucji biegłego ani też okoliczność, iż istnieje możliwość powołania biegłego ad hoc (spoza listy biegłych sądowych prowadzonych przez Prezesa Sądu Okręgowego). Zaskarżona decyzja (jak i decyzja organu I instancji ) została jednak podjęta z naruszeniem powołanych przepisów kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sprawa nie została bowiem rozpatrzona w zakresie, określonym w art. 7 kpa. W uzasadnieniu obu decyzji ogólnie tylko, bez niezbędnego, w tym przypadku rozważenia sprawy z uwzględnieniem powołanego przepisu i z naruszeniem obowiązku szczegółowego uzasadniania rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym, wskazano, iż wobec ustanowienia biegłymi 37 osób nie ma potrzeby ustanawiania dalszych biegłych. Taki sposób rozpoznania sprawy wskazując na arbitralność decyzji uniemożliwia dokonanie oceny, czy nie zostały przekroczone granice przyznanego uznania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w pkt I sentencji na zasadzie art. 145 § 1 pkt lit. a,c p.p.s.a., a w pozostałym zakresie zgodnie z art. 200 p.p.s.a.